Business (Maize)								Sesotho sa Leboa

Go sepediša kgwebo go nyakega eng?



Instructions: 

Folio strap: Taolo

Byline: Tshedimošo ye e tšwa mo go Mošupatsela wa Taolo ya Polasa ka nepo ya go tšweletša Poelo ka Marius Greyling 



Lenane le le bontšhago tšeo di nyakegago go sepediša kgwebo e ka ba le letelele la dihlogwana tša go fapafapana. Dinyakwa le methopo e ka huetšwa ke dintlha tša go swana le mohuta wa kgwebo, bogolo, nako, bjalobjalo. 



Mabapi le kgwebotemo lenane le le akaretša dinyakwa tša go swana le naga, meetse, phulo, bodulo, bošomelo, bogamelo, ditlhamo tša nošetšo, dinamelwa, metšhene, ditrekere, dithulusi, mošomo goba badiredi, tšhelete le balaodi. Ka kakaretšo methopo ye e hlophelwa magorong a mane, e lego taolo, naga, letlotlo le mošomo. 



Methopo ye e bolelwago (e bitšwa gape dintlha tša tšweletšo) ke:

Naga – yona e akaretša naga le popego ya yona, phulo, meago le dibopego tše dingwe tše di sa šišinyego bjalo ka mašaka, mabolokelo, ditšhireletšo tša diruiwa le magora. 

Letlotlo (kepetlele) – lereo le le šupa tšheletepopego (physical money) gammogo le letlotlo le lengwe le le akaretšago dinamelwa, ditrekere, dikgomo le dinku/dipudi. 

Mošomo – lereo le le šupa batho bao ba šomago polaseng ka taolo ya mong/molaodi. 

Taolo – mo go bolelwa ka motho goba batho bao ba tšeago diphetho tše di amago tshepedišo ya kgwebo.



Ntle le mošomo – mothopo woo kgwebo e ka se bego mong wa wona – methopo ye mengwe gammogo le tšohle tšeo e di akaretšago, e ka ba phahlo ya kgwebo, goba e ka adingwa goba ya hirwa mo gongwe. Ge methopo ya naga, letlotlo le taolo e adingwa goba e hirwa, dintlha tše tša tšweletšo di bitšwa dintlha di šele. Lebaka ke gore methopo ye goba dintlha tše ke tša motho goba mong yo mongwe. Motho goba mong yoo o swanetše go lefelwa tirišo ya methopo yeo – ka mantšu a mangwe, go ba le tshenyegelo goba jego. Ditshenyegelo tše di bitšwa ditshenyegelo tša dintlhašele mme di ka hlophelwa magorong a:



Khiro (rente) – moputso malebana le tirišo ya naga e šele le ge e ka ba letlotlo le lengwe;

Tswalo – moputso malebana le tirišo ya tšhelete (kepetlele) e šele goba ye e adimilwego (kadimo); le

Tefo – moputso malebana le tirišo ya taolo e šele.


Lemoga gore le ge kgwebo e ka se be mong wa mošomo, wona ga o tšeiwe go ba ntlhašele. Ka fao ditshenyegelo tšeo di sepelelanago le moputso wa mošomo – ditefo le tšohle tšeo di akaretšwago – ga se ditshenyegelo tša ntlhašele. Mošomo o bonwa bjalo ka jego ya ka mehla ya tšweletšo le/goba ya kakaretšo. Modiredi o thuša kgwebo ka bokgoni le/goba tsebo le/goba maatla a gagwe, mme kgwebo e mo putsetša maitekelo a gagwe. 

		 



