Palamente ya Afrika Borwa


Palamente e na le Dintlo tše pedi:
Ngwako wa Bosetšhaba (NA), yeo e nago le maloko a 400, le
Khansele ya Bosetšhaba ya Diprofense (NCOP), yeo e nago le baemedi bao ba ka bago 90. 

Khansele ya Bosetšhaba ya Diprofense
Go ya ka Molaotheo, NCOP e emela diprofense go netefatša gore mmušo o sekegela diprofense tsebe. 

E dira seo ka tsela ya go tšea karolo ge go dirwa melao le go fa setšhaba sebaka sa go ahlaahla merero ye bohlokwa yeo e amago diprofense. 

NCOP e netefatša gore dipelaelo tša mmušoselegae di fihlišwa mmušong.

Sebopego sa NCOP

NCOP e na le baemedi ba go tšwa go ye nngwe le ye nngwe ya diprofense tše 9 bao ba kgethilwego ke makgotlatheramelao a diprofense, gape le baemedi ba Mokgatlo wa Afrika Borwa wa Mmušoselegae(SALGA).

Baemedi ba profense e tee ka e tee ke ba lesome: 

Ba ba tshelela ba saruri
Ba bane bao ba kgethegilego goba ba lebakanyana

Baemedi ba ba okametšwe ke Mopremia wa profense ye nngwe le ye nngwe, yoo e lego yo mongwe wa baemedi bao ba kgethegilego..

Mopremia a ka kgetha motho mo sebakeng sa gagwe ge go hlokega.
 
Baemedi ba SALGA ba kgethwa ke komiti ya khuduthamaga go tšwa go sehlopha sa baemedi  sa Mekgatlo ya Mmušoselegae ya diprofense tše senyane. 


Baofisiri ba NCOP 

NCOP e kgetha Balaodi mo magareng ga bona ka bobona;

Modulasetulo, 
Baswarabadulasetulo ba babedi. 

Balaodi ba ke bona bao ba swerego taolo ya mošomo wa NCOP ebile e ba badulasetulo ka nako ya dingangišano go netefatša gore baemedi ba kgona go bolela ka tokologo gomme ba sa tshele melao ya Khansele. 

Moswaramodulasetulo wa saruri o kgethwa sebaka sa mengwaga e mehlano mola Bapremia ba diprofense ba šielana sebaka ka go ba Baswarabadulasetulo sebaka sa ngwaga.

Karolo yeo e bapalago ke NCOP 

NCOP e tsebagala ka go tšweletša tšhomišano-mmogo ya pušo le demokrasi yeo e fago batho sebaka sa go tšea karolo, ebile ke yona e etetšago pele dipelaelo tša mmušoselegae le tša diprofense go mmušo.  

NCOP e bolelela diprofense tše senyane ka moka ebile e fa mmušoselegae sebaka sa go tšea karolo go dipoledišano tša ge go dirwa melao mo mmušong.


1. Karolo yeo e bapalwago ke NCOP ge go dirwa melao

NCOP e šoma go lebeledišiša, go fetiša, go fetola, go šišinya phetolo goba go ganana le molao.

E swanetše go lebeledišiša Melaokakanywa ka moka. 

E ka thoma goba go lokišetša Melaokakanywa yeo e welago ka go Šetjule ya 4 ya Molaotheo (merero yeo mmušo mmogo le makgotlatheramelao a diprofense a nago le maatla a go dira melao go wona) le Melaokakanywa e mengwe yeo e amago diprofense. 

Mešomo e mentši ya go dira melao e hlaga mo dikomiting, feela Melaokakanywa e swanetše go romelwa kopanong ya NCOP gore go boledišanwe ka yona le gore ba e boutele goba ba e gane.

E na le karolo yeo e e bapalago go direng melao ya semolaotheo.

Melaokakanywa yeo e sa amego diprofense:

Melaokakanywa yeo e sa amego diprofense ke yeo e sepelelanago le mešomo ya semmušo,  bjalo ka tša tšhireletšo, tša merero ya kantle le tša toka.

Ge Melaokakanywa ye e fetišitšwe ke Ngwako wa Bosetšhaba, e ya go boutelwa ka go NCOP.

Ge NCOP e rata go dira diphetogo mo go Molaokakanywa woo, o tla bušetšwa morago go Ngwako wa Bosetšhaba, gomme wona o tla amogela goba wa ganana le diphetogo tšeo.

Melaokakanywa yeo e amago diprofense thwii:

Melaokakanywa yeo e amago diprofense thwii e akaretša tša thuto, tša dinamelwa, tša maphelo le tša leago.

Bontšhi bja Melaokakanywa ye e ka tšweletšwa  ka go NCOP ke NA goba NCOP; feela go na le ye mengwe Melaokakanywa yeo e swanetšego go thoma ka go NA.

Ge go boutelwa Melaokakanywa ye ka go NCOP, profense ye nngwe le ye nngwe e na le bouto e tee.

Ge go na le go kgakgano gare ga  NA le NCOP mabapi le Molaokakanywa woo o amago diprofense, Molaokakanywa woo o tla swanela ke go romelwa go Komiti ya Poelanyo.


Melaokakanywa yeo e fetolago Molaotheo:

Ge Molaokakanywa wa go fetola Molaotheo thwii o ama diprofense, go ba kaone ge go ka ba le diprofense tše tshela go tše senyane tšeo di lego ka go NCOP go dumelelana le wona.

Ge Molaokakanywa wa go fetola Molaotheo o sa ame diprofense thwii, Molaotheo o laela gore NCOP e sware dingagišano(ntle le go bouta) ka Molaokakanywa woo pele ga ge o eya ka go NA go boutelwa.


2. Tlhokomedišišo

Molaotheo o laela gore Palamente mmogo le Makgotlatheramelao a Diprofense e hlole le go kgonthišiša gore mmušo o phetha mešomo ya wona ka tshwanelo. 

NCOP e okametše tlhokomedišišo ya seo mmušo o se direlago diprofense le mebušo ya selegae.

NCOP e ka kgopela Leloko la Kabinete, moofisiri wa mmušo goba wa profense go tla kopanong ya Khansele goba ya komiti ya Khansele.

Baemedi ba NCOP ba ka botšiša Matona a mmušo dipotšišo tšeo di tlago arabiwa ka go NCOP.

NCOP goba ye nngwe ya dikomiti  e ka amogela diphethišene, dikemelo goba  ditlhagišo go tšwa go mang goba mang le ge e le go tšwa go mokgatlo.

NCOP e fela e etela diprofense go kgonthišiša gore ba kgone go kwa dinyakwa le ditlhohlo go setšhaba ka bosona. 

Dikomiti tša NCOP 

Dikomiti tša NCOP di na le go bitšwa Dikomiti tšeo di Kgethilwego, mohlala, Komiti yeo e Kgethilwego ya tša Dintlo, ya tša Mešomo ya Setšhaba le ya tša Dinamelwa. 

Komiti e akaretša mošomo wa dikgoro tša mmušo tše itšego. Gape Komiti e swara dingangišano ebile e fetola Melaokakanywa, mola e bile e swara ditheeletšo phatlalatša ka merero yeo e amago setšhaba.

Dikomiti di ka biletša motho go tla go hlagiša bohlatse goba go tšweletša ditokomane, le go nyaka gore motho goba motheo woo ba ka begago go wona.


Ge Molaokakanywa o fetšwa go ahlaahlwa ke komiti, o tla išiwa go NCOP gore ba o boutele.

Baemedi ba profense ye nngwe le ye nngwe ba na le bouto e tee yeo e tlago dirwa ke hlogo ya baemedi ba profense yeo legatong la profense.


Karolo ya Tlhokomedišišo ke Setšhaba 

Maloko a setšhaba a ka ba le seabe go hlokemedišišeng gore mmušo o phethela setšhaba ka tshwanelo. Seo se ka dirwa ka ditsela tše di latelago:

1. Romela Ditlhagišo
Go romela tlhagišo go komiti ya Palamente ke tsela ye nngwe ya go kwagatša lentšu la gago Palamenteng.

Ka go romela tlhagišo, o ba le sebaka sa go huetša dikgopolo tša maloko a komiti  ao a tlago ahlaahla le go ngangišana ka melao pele e feleletšwa. 
2. Phethišene:
Phethišene ke tsela ya go tšweletša dingongorego goba merero yeo e tshwenyago setšhaba go Palamente gore e thuše.
Badudi ba naga ka moka ban a le tokelo ya go romela phethišene, ebile se se hlagišitšwe ka go Molaotheo. 
Motho yo mongwe le yo mongwe, dihlopha tša batho goba mokgatlo o na le tokelo ya go romela phethišene Palamenteng.
3. Ikgokagantšhe le Leloko la Palamente
Maloko a setšhaba a ka ikgokagantšha le Maloko a Palamente diofising tša bona tša mešomo tša moo ba dulago nageng ka bophara goba Palamenteng ge ba hloka thekgo ya bona me mererong yeo e ba fišago goba ba hloka thušo ya bona ka bothata bo bo itšego. 




