Soil 2										Sesotho sa Leboa

Go leka le go laola kgohlagano ya mmu 

Instructions: 

Folio strap: Mmu

Byline: Taodišwana ye e rometšwe ke motšweletši wa pele

Caption: 	

Tshwantšho ya 1: Sedirišwa sa go leka kgohlagano ya mmu (soil compaction tester) o tla bontšha ganyane seo se diragalago mmung. 



Taodišwaneng ya mo gongwe Lengwalongtaba le re hlalošitše kgohlagano ya mmu le ka moo e hlolegago. Mo go ye re tlo hlaloša ka moo sedirišwa sa go leka kgohlagano ya mmu se šomago le ka moo kgohlagano ya mmu e laolwago ka gona. 



Tirišo ya sedirišwa sa go tsenelela mmu (soil penetrometer) goba sedirišwa sa go leka kgohlagano 





Tshwantšho ya 1













Sedirišwa sa go leka kgohlagano ya mmu se bontšha ganyane tšeo di diregago mmung eupša e no ba ye nngwe ya dithulo le mekgwa ye mmalwa yeo e dirišwago go lekola kgohlagano ya mmu. Mohola wa sedirišwa se ke gore mašemo a ka lekanywa gabonolo ge sehla sa melo se fetile. Ge dibjalo tše di lwalago di lekolwa go ka bonwa ka pela ge eba bothata ke kgohlagano ya mmu goba aowa. Nako ye kaone ya go diriša setsenelelammu (penetrometer) ke ge maemo a monola tšhemong yohle e le ao a nyakegago (at field capacity). Mmu woo o omilego kudu goba wa leraga o ka se tšweletše diphetho tše di tshepegago. 

Seleki (tester) sa kgohlaganommu se bopilwe ka khouni ya setala ya sediko ya dikgato tše 30 (30 degree circular steel cone) yeo e nago le šafogapedi (driving shaft) le kelokgatelelo (pressure gauge). Go na le dikhouni tše di swanelago mabu a mathata le a boleta. Dikhouni tše di hlamilwe go ekiša modu wa semela seo se melago mmung. Sedirišwa se se bontšha dikilopaskale (kilopascals) tšeo di lekanyago twantšho ya mmu mabapi le tsenelelo ya mmu. Dipalo tše di ka šupetša kgohlaganommu ya dikitlano (densities) tše di fapanego mafelong a a fapanago popegong ya mmu. Dipalo tše di ka dirišwa go swantšha polasa yohle goba tšhemo ya tikologigare (centre pivot land) mmepeng, seo se ka go kgontšhago go akanyetša bothata bja kgohlaganommu ye e ka bago gona lefelong le legolo. 





Taolo ya kgohlagano ya mmu

Ditharollo tše dingwe mabapi le go laola kgohlaganommu di akaretšwa mo tlase:

Fokotša go lema ka tebelelo ya go diriša temopabalelo (conservation tillage) ye e akaretšago le go lema ganyane fela. 

Diriša ditrekere le didirišwa goba ditlhamo tše di ikgapago fela ge mabaka mašemong a dumela (when the land is at or below field capacity). Maemo a monola mmung a ka lekolwa pele ga ge temo e thoma ka go tšea sešupommu botebong bjo e ka bago 15 cm mobunggodimo. Leka go bopa kgokolo ka mmu wo. Ge mmu o kgomagana gabonolo, go ra gore o kolobile go feta. Ge o dula o phušuga, go ra gore o omile go lekana mme o loketše temo goba trafiki ye boima ya didirišwa. 

Fokotša tirišo ya megomapoto kudu. 

Diriša didirišwameno (tyne implements) bakeng sa megomapoto go phatša mmu ka fase (deep rip) goba go phethagatša temo ya khupetšo ya mašaledi a puno. 

5.	Ge o phatša mmu ka fase, diriša sedirišwameno seo se sa senyego bokagodimo bja mmu eupša se pšhatlago llaga efe le efe ye thata (pan) botebong bja gare ga 25 cm le 45 cm. 

6.	Bjala ka go diriša sedirišwameno sa “ripper tyne” seo se sa senyego bokagodimo bja mmu eupša se kgonthišago gore kgohlagano efe le efe yeo e hlotšwego ke pula ye maatla goba maotwana a didirišwa, e pšhatlwe ka fase ga goba kgauswi le rei ye e bjetšwego. Kgonthiša gore peu e bjalwa ka thoko ye nngwe ya monontšha le rei ye e phatšitšwego (ripped row). 

7. 	Diriša mokgwa wa “wet ripping” gare ga direi morago ga pšalo go pšhatla kgohlagano ya bokagodimo go dumelela moya go tsena mmung le go dumelela pula ye e ka nago gape go tsenelela fase. 

8. 	Mabapi le phetošopšalo efe kapa efe go bohlokwa go akaretša dibjalo tša medu yeo e ka thušago go pšhatla dillaga tša kgohlagano goba go fetola kitlano popegong ya mmu. Korong, sonoplomo, lehea le dinawasoya tšeo di bjalwago ka lenaneo la phetošopšalo ke dibjalo tšeo di tla thušago go šitiša tlholego ya dillaga tša kgohlagano (pans) mmung. Dibjalo tša mohuta wa bjang tšeo di nago medu ye e phatlaletšego ka go lekanela di bjalwa ka go šielana le dibjalo tša medutona (tap rooted). Habore (outse) le dibjalo tša mohuta wa “triticale” tšeo di nago le medu ye e kgontšhago, di ka akaretšwa go kaonafatša bothata bja kgohlagano le ge e le temego (tilth) ka nako e tee, fao motšweletši a sa nyakego go bjala mafulo a ruri. Dibjalo tša mabele (cropping) di ka šielana gape le dibjalo tša phulo lebaka la mengwaga ye mebedi goba ye meraro go khutšiša mmu ka go emiša tshenyo ye e hlolwago ke metšhene. Ka tlwaelo poelo ya dibjalo tšeo di bušetšwago leboong la phetošopšalo e a kaonafala. 

9.	Thoma go beakanya ditrekere le didirišwa ka go lekanyetša katologano ya maotwana le bophara bja didirišwa ka nepagalo, gore go dirišwe lenaneo la taolo ya trafiki mabapi le mešomo yohle ya polaseng. Ge ditrekere di sepela mehlaleng ye e tiilego, fao mmu o šetšego o kgohlagane, maatla ao a hlokegago a a fokotšega, ka fao le tisele ye e dirišwago e a fokotšega. Go feta fao mafelong ao dibjalo di bjalwago gona, le ge e le direing, mmu ga o ke o kgohlagana sehleng seo. Gape ka go diriša mehlala yeo e šetšego e tiišitšwe ke maotwana a didirišwa, mašemo a ka tsenelwa bokaone morago ga ge pula e nele ka maatla. 

10. 	Thoma go diriša dithekniki tša temopabalelo ka go fokotša mešomo ya go lema, mme o thome le go kgobela dibolang mmung ka bontši ka moo o ka kgonago mo lebakeng la mengwaga ye meraro go ya go ye mene ye e tlago. 





