Irrigation (Maize) 								Sesotho sa Leboa

Nošetšo – ke go reng?



Instructions: 

Folio strap: Nošetšo

Byline: Tsebišo ye e tšwa mo go Mošupatsela wa Tšweletšo ya Lehea le le nošetšwago 

Lefase le lebanwe ke bothata bjo bogolo mabapi le meetse gonabjale ka ge badudi ba lona ba dula ba atafala mola bokaakang bja meetse lefaseng bo beetšwe mellwane. Mmepe wa rena o bontšha go hwetšagala ga meetse dikarolong tše di fapanego tša lefase. 















Go na le batho ba bantši lefaseng bao ba sa kgonego go hwetša dijo le meetse a a hlwekilego ka mokgwa wo o lotegilego. Mafelo a mantši a omeletše, ka fao batšweletši ba diriša nošetšo:

Go tšweletša dibjalo ka meetse a a bolokilwego mafelong ao pula e nago ganyane goba fao e sa tshepegego. 

Go diriša meetse a a bolokilwego ao a tšwago kgole. 

Go fokotša kgonagalo ya go folotša ga dibjalo le go godiša totolo ya dijo tša setšhaba. 

Go godiša tšweletšo godimo ga hektare. 

Go tšweletša dibjalo dihleng tša go koloba le tša go oma. 

Go tšweletša dipuno go feta e tee ka ngwaga. 

Go diriša dipeo tša kapetlele ka moo go kgontšhago. 

Go fepa mmaraka wo o dulago o gola. 

Go tšweletša dibjalo tša boleng bjo bo kaonafaditšwego. 

Go hlabolla le go tiiša mafelo a dipolaseng. 

Go tšweletša dibjalo tše di kgethilwego (specialist crops) mafelong a a omeletšego (mafelo a a swanela dibjalo tša mohuta wo ka ge pula e sa ne gona le ge e ka ba ka sewelo).

Mafelo a magolo mono Afrika-Borwa a na le klimate ya go oma le go fiša le moyafalo ya godimo, mme pula e na ganyane le gona ka tšhielano. Ka fao tšweletšo ye botse ya dibjalo mafelong a ga e kgonege ntle le tirišo ya meetse a a tlaleletšago (supplementary water). Tšweletšo ya dibjalo ntle le go di nošetša go thwe ke “tšweletšo ya go fepša ke pula” (rain-fed production), goba tšweletšo ya mašemong a a omilego (dry land production). 

Le ge go le bjalo, klimate ya go oma le go fiša e thuša go mela ga dibjalo mme go ka tšweletšwa mehutahuta ya dibjalo tše di nošetšwago mafelong a mmu wo o lebanego le methopomeetse ye e lekanego. Karolo ye e ka bago 44% ya naga ye e nošetšwago e hlabolotšwe ke batho ba praebete (private enterprise), karolo ya 26% e hlabolotšwe ke mmušo ka mereromeetse (state water schemes), mme e akaretša karolo ya 4% ye e hlabolotšwego ka merero ya batšweletšinyane (small-scale producer schemes) le karolo ya 30% yeo e hlabolotšwego ka merero ya makgotla a nošetšo (irrigation board schemes).





