Measurement (OPOT)									Sepedi



Peu le monontšha – elelwa go ela! 



Instructions:

Folio strap: 

Byline: Tshedimošo ye e tšwa mo go thuto ya Dikontraka tša Temo 

Photos: 	

Segopi (Scraper)

Monwana (Finger) 

Poleite (Plate)

Seswaramonontšha (Fertiliser hopper)

Tshepelo ya monontšha (Fertiliser movement)

Segapedi (Drive)

Sekrufu goba boro (Auger or screw)

Sentšhamonontšha (Fertiliser outlet)

Tšhupuhlahli (Guide tube)

Seswarapeu (Seed hopper)

Mokero (Sluice gate) (o šutela godimo le fase)

Sešišinyi (Agitator)

Papetlasediko ye e thwethwago (Rotating disc)

Leotwana la star (Star wheel)

Leotwana le le itšego leo le gapelago lenaneokelo (Special wheel for driving the metering system)

Maotwanakgatelo (press wheels) ao a šomago bjalo ka maotwana a go gapela (Press wheels used as driving wheels)



Dielo tša motheo tša peu le monontšha



Kelo ya peu – diplantere tša dipoleite 

Go dirišwa mekgwa ye mmalwa go ela peu go kgonthiša katologanyo ye e nepagetšego ya yona. Mokgwa wo o tlwaelegilego ke tirišo ya poleite ye e thobilwego mašoba (lebelela seswantšho mo tlase). 



Papetlasediko ya seelo e na le mašoba ao a thobilwego go rarela le mollwane wa yona. Bogolo bja mašoba bo dumelela thoro e tee fela go tsena go ona ka nako e tee. Papetlasediko e dikologa godimo ga poleite ye nngwe (base plate) yeo e nago le lešoba le tee fela. Karolo ya papetlasediko e khupeditšwe ka khabara mme khabara ye e na le segopi seo se tlošago dithoro tše dingwe tšeo di ka bego di dutše godimo ga thoro ye e lego ka lešobeng ge papetlasediko e dikologa. Ka gare ga khabara go na le gape karolwana ye e bitšwago “monwana” ye e nago le sepring; karolwana ye e sepela godimo ga papetlasediko mme e kgorometša thoro gore e tšwe ka lešoba ge le lebane le lešoba la poleite ya ka fase. Sebopego le bogolo bja mašoba a papetlasediko bo bohlokwa go kgonthiša gore go tsene thoro e tee fela lešobeng le go thiba gore e swarege lešobeng ge e tšwela ka ntle. 



Kelo ya peu – diplantere tše di šomago ka moya 

Go na le mehuta ye mebedi ya diplantere tše di šomago ka moya – mohuta wo mongwe o šoma ka go gogela peu ka lešobeng (negative pressure) (moya wo o gogago o bopa kgarokgaro (vacuum) yeo e dirago gore peu e gogelwe lešobeng); mohuta wa bobedi o šoma ka go budulela peu le go e gapela ka lešobeng (positve pressure). Bogolo bja peu ga bo bohlokwa tirišong ya diplantere tša moya go swana le tirišong ya diplantere tša poleite – moya o gogela thoro e tee lešobeng, e ka ba ye nnyane goba ye kgolo, ga go na taba. Bokaakang bja peu ye e bjalwago bo sepelelana le lebelo leo poleite e dikologago ka lona. 



Kelo ya monontšha

Kelo ka sekrufu (Auger metering)

Mohuta wa kelo wo o tlwaelegilego kudu ke wa sekrufu goba boro. Sekrufu se dutše botlaseng bja seswaramonontšha. Ka tlwaelo sekrufu se dikološwa ke ketane ye e kgokaganego le leotwana la plantere. Ge se dikologa monontšha o swarega popegong ya sekrufu mme o gapelwa fao o tšwelago ntle. 



Mokgwa o tee woo kelo e ka beakanywago ka wona ke go fetola dikeremeno (sprockets) tše di sepedišago ketane, gare ga leotwanakgapelo (drive wheel) le sekrufu. 



Kelo ka papetlasediko (Disc metering)

Kelo ya mohuta wo e hwetšwa kudu diplantereng tše bonolo tše di sa turego. Papetlasediko ga e ele go swana le sekrufu. Monontšha o elela ntle ka bowona go tšwa setšhelong, eupša o thušwa ke go dikologa ga papetlasediko. Sešišinyi (agitator) ke mopopotlo papetlasedikong wo o huduago monontšha le go o gapela fao o ntšhetšwago ntle. 



Kelo e ka beakanywa gannyane ka go beakanya mokero (sluice gate). 



Kelo ka leotwana la star (Star wheel metering)

Mokgwa wo le wona ke wo o bitšwago positive metering system.



Leotwana la star le beilwe ka gare ga seswaramonontšha gore karolo ya “menwana” ya lona e dikologe ka ntle ga setšhelo. 



Ka setšhelong monontšha o swarega gare ga “menwana” ya leotwana mme ge le dikologa monontšha o ntšhwa setšhelong mme o lahlelwa ka tšhupunghlahli. 



Kelo ya leotwana la star e ka beakanywa ka mekgwa ye meraro:

Fetola dikeremeno tša ketane ye e gogago leotwana go okeletša goba go fokotša lebelo la lona. 

Tsenya leotwana la “menwana” ye metelele goba ye mekopana go feta ya leo le lego gona. 

Maotwana a mangwe a star a ka ba le mokero (sluice gate) go swana le mo go kelo ya papetlasediko. Ge mokero o bulwa monontšha wo o tšwago o a okeletšwa.



Kgapelo ya lenaneokelo

Mola re lemogile dikarolwana tšohle tša plantere gammogo le motheo wa kelo ya peu le monontšha, potšišo ye e tšwelelago ke gore na dikarolo tšeo tšohle di dikologa bjang? 

Ka tlwaelo lenaneokelo le gapša ke leotwana leo le hlomeletšwego plantereng (supporting wheel). Maotwanakgatelo (press wheels) gantši le ona a dirišwa bjalo ka maotwana a go gapela le go thekga. Ka nako ye nngwe go dirišwa leotwana le le itšego leo le hlomeletšwego plantereng. Leotwana le le ka ba boima bjo bo nyakegago go goga ka moo go hlokegago goba le ka gatelwa ka sepring. Leotwana le gape le na le makgwakgwa (treads or lugs) a a itšego go le šitiša go thelela. 



Lebelotikologo (revolution speed) la leotwanakgapelo le theilwe godimo ga lebelo leo trekere e sepelago ka lona – ge lebelo la trekere le okeletšwa, lebelo leo leotwanakgapelo le dikologago ka lona le lona le a okeletšwa. Lenaneo la dikere, dikeremeno le diketane le dirišwa go kgonthiša lebelo la tikologo ya dikarolwana tša kelopeu mme lenaneo le lengwe gape la dikere, dikeremeno le diketane le dirišwa go kgonthiša lebelo la go dikologa ga dikarolwana tša kelomonontšha. 



Ela hloko gore mehuta ye e fapanego ya diplantere e na le dikarolo tša go fapana (different mechanisms) – mohlala: mehuta ye mengwe e na le dilebara tšeo di ka dirišwago go okeletša goba go fokotša go ela ga peu le monontšha. 



Go huetša lebelo la dikarolo tša plantere go dirišwa seo se bitšwago kamano ya dikere (gear ratios) – ye ke theo ye bohlokwa yeo e swanetšego go kwešišwa gabotse.



