Mpumalanga										Sepedi

Seswantšho se huparetše mantšu a mmalwa...

Ditaešo tša maitekelo kua Mpumalanga



Instructions:

Folio strap: Ditaetšo tša maitekelo 

Byline: Jane McPherson, molaodi wa lenaneotlhabollo la Grain SA

Seswantšho sa 1: Setsha sa maitekelo sa Malekutu. 

Seswantšho sa 2: Tšhemo ye e bapilwego le setsha sa maitekelo lefelong la Malekutu. 

Seswantšho sa 3: Setsha sa maitekelo sa Mbuzini.

Seswantšho sa 4: Setsha sa maitekelo sa Matibidi.

Seswantšho sa 5: Mašemo a praebete tikologong ya setsha sa maitekelo sa Matibidi.

Seswantšho sa 6: Mašemo a praebete tikologong ya setsha sa maitekelo sa Matibidi.

Seswantšho sa 7: Mna Jerry Mthombothi, molomaganyitlhabollo wa profense ya Mpumalanga maitekelong a kua Bronkhorstspruit.

Seswantšho sa 8: Mna. Jerry Mthombothi (go la ngele) le Mna Boy Mokoena (molemi) maitekelong a kua Bronkhorstspruit.

Seswantšho sa 9: Setsha sa maitekelo sa Dundonald.

Seswantšho sa 10: Setsha sa maitekelo sa Dundonald.



Morero wo mongwe wa rena Lenaneongtlhabollo la Balemi, woo o lefelwago ke Maize Trust, ke pšalo le tlhokomelo ya ditsha tša ditaetšo tša maitekelo dileteng tše di fapafapanego. Nepo ya maitekelo a ke go laetša ‘mokgwa wo mokaone’ mme re diriša ditsha tše ka matšatši a balemi ao a swarwago ngwaga wohle. 



Seswantšho sa 1 se bontšha setsha sa maitekelo sa Malekutu, seo se lego dikilometara tše e ka bago tše 30 go ya thokong ya leboabohlabela la Nelspruit. Seswantšho sa 2 se bontšha tšhemo ye e lego hleng ga setsha sa maitekelo. 



Go na le dintlha tše mmalwa mabapi le diswantšho tše, tše re ka di ahlaahlago, mme phapano gare ga poelo ye e tlogo hwetšwa setsheng sa maitekelo le ye e tlogo tšweletšwa tšhemong, e tlo hlolwa ke tše di latelago: 

pH ya mmu: go dirišitšwe kalaka maitekelong; 

Monontšha wo o dirišitšwego: go tšerwe dišupommu mme tirišo ya kalaka le monontšha e theilwe godimo ga tšona – ela phapano gare ga mmala wa setsha le wa tšhemo hloko; 

Mehuta: peu ye e bjetšwego setsheng sa maitekelo ke ya lepastere mola peu ye e bjetšwego tšhemong ke ye e bunnwego go yona sehleng se se fetilego; 

Letšatši la pšalo: setsha sa maitekelo se bjetšwe kgweding ya Nofemere 2007 mola tšhemo e bjetšwe kgweding ya Desemere 2007; 

Palo ya dibjalo le katologano reing: le ge katologano ya dibjalo e sa bonale seswantšhong sa setsha sa maitekelo, go molaleng gore dibjalo tša seswantšhong sa tšhemo di kitlane go fetiša. 



Seswantšho sa 3 se bontšha setsha sa maitekelo sa Mbuzini, seo se lego sebaka sa 150 km go tloga Nelspruit, thokong ya borwabohlabela, go ya Swatseng. Lehea la setsheng sa maitekelo e be e le le lebotsebotse – kudu ge le bapišwa le leo le bjetšwego ke balemi ba tikologo yeo. Bohlokwa bja go tšea dišupommu, pH ya mmu, tirišo ya monontšha, palo ya dibjalo, kgetho ya khalthiba gammogo le taolo ya mengwang le disenyi, tšohle ke dintlha tše di ka ahlaahlwago tikologong ye. 



Diswantšho tša 4, 5 le 6 di tšerwe kua Matibidi (go ya thokong ya leboa la Graskop). Lefelo le ke nagakopanelo moo bontši bja mošomo bo phethwago ke basadi ka diatla (Jerry Mthombothi, molomaganyitlhabollo wa profense ya Mpumalanga, o re taba ye e kgauswi le go ba kgobošo “abuse” ya basadi). Seswantšho sa 4 seo se bontšhago batho bao ba swerego disamporele tšhemong, se tšerwe setsheng sa maitekelo mola diswantšho tša 5 le 6 di tšerwe mašemong a praebete tikologong yeo. 



Dintlha tše bohlokwa tša tšweletšo tšeo re di nepišago tikologong ye ke tše di latelago: 

Dišupommu – di bohlokwa mabapi le tirišo ya bokaakang bjo bo nepagetšego bja kalaka le monontšha wa maleba;

Nako ya maleba ya go bjala (bontši bja lehea bo bjalwa morago ga nako); 

Palo ya dibjalo le kgetho ya khalthiba; le

Taolongwang.



Kgoro ya Temo ya Mpumalanga e file balemi ba tikologo ye ditrekere le metšhene, eupša bontši bja mošomo bo sa phethwa ka diatla – go na le mathata a magolo mabapi le go abela dihlopha didirišwa tšeo di swanetšego go hlokomelwa gabotse gore di šome ka tshwanelo. Ka kakaretšo batho ba kgona go abelana didirišwa le ditrekere, eupša taba ya go lokiša le go hlokomela dilo tše e boima go laola – gabotsebotse boikarabelo ke bja gamang? 



Diswantšho tša 7 le 8 di bontšha Mna Jerry Mthombothi (go la ngele), molomaganyitlhabollo wa profense ya Mpumalanga, le Mna Boy Mokoena (molemi) maitekelong a Bronkhorstspruit. Lehea ke le lebotse kudu le ge sehla sa monola se thatafaditše taolo ya ngwang ka metšhene. 



Mna Mokoena e be e le yo mongwe wa balekwa Phadišanong ya Molemi wa Ngwaga ka 2007 – re ile ra mmona kgweding ya June 2007 ra hwetša a itokišeditše go tlogela temo ka baka la komelelo. Lenyaga o na le dihektare tše 400 tša lehea bjalo ka ge diswantšho di bontšha! 



Balemi ba bantši ba tikologo ye e šetše e le balemikgwebo – taolo ya ngwang ke ye nngwe ya ditšhitišo di se kae tše di šetšego tše di sa swanetšego go fedišwa. Sehleng se se tlago re tlo nepiša kudu taolongwang ya sekhemikhale. 



Diswantšho tša 9 le 10 di bontšha maitekelo a kua Dundonald, thokong ya bohlabela go ya Swatseng go tloga Badplaas. Seswantšho sa 9 se bontšha sephetho sa taolo ye botse, mme phapano gare ga maitekelo a le tšhemo ye nngwe seswantšhong sa 10 e molaleng. 



Mathata tikologong ye, go swana le mafelong a mantši, a akaretša dišupommu, nako ya go bjala, palo ya dibjalo, tirišo ya monontšha le taolo ya mengwang. Ka kakaretšo balemi tikologong ye ba bjala mašengwana a manyane ao a lego nagengkopanelo. 



Re lebogiša Mna Jerry Mthombothi ka boleng bja ditaetšo tša gagwe tša maitekelo mme re kganyoga go ithuta gape matšatšing a balemi ao tlogo swarwa dikgweding tše di tlago. 





















