IsiBethamthetho seNarha 

IPALAMENDE YESEWULA AFRIKA 

IPalamende yakhiwe ziziNdlu ezimbili, isiBethamthetho seNarha nomKhandlu weNarha owengamele iimFunda.


ISIBETHAMTHETHO SENARHA (I-NA)

I-NA ikhethwa qobe minyaka emihlanu emakhethweni wenarha.
Nakukhethwako, abavowudi bakhetha labo abafuna kobana babe bajameli babo ngokuvowudela iinhlangano zepolotiki abazithandako.


INDIMA YESIBETHAMTHETHO SENARHA

I-NA inesibopho somthethosisekelo se:

Ndima yokubetha umThetho
Omunye wemisebenzi emikhulu ye-NA kubetha imithetho okubuswa ngayo inarha. 
I-NA idlulisela imiThethomlingwa kumaKomidi ukobana ilungiswe begodu kubanjwe ikulumopiswano ngayo.
I-NA ingaphasisa, irarhe namkha ibuyisele imiThethomlingwa kumaKomidi ukobana akhulumisane ngayo ngokunabileko godu.

INdima yokuTjhejisisa
IPalamende inesibopho sokuqalisisa, itjhejisise begodu iluse izenzo zakarhulumende namkha elinye nelinye iphiko lomBuso, mayelana nokusetjenziswa kwemithetho, ukusetjenziswa kwesabelo seemali nokutjhejwa komThethosisekelo.

IPalamende yenza isiGungu siziphendulele kiyo ngokuphasisa isabelo seemali, ngokubuza imibuzo evela ePalamende, ngokuba neenkulumopikiswano zepalamende ngezinto eziqakathekileko nangokuphakamisa ngokuvowudela iintjhukumiso ezimayelana nomsebenzi karhulumende.

Khetha uMongameli
I-NA inesibopho somthethosisekelo ukukhetha uMongameli weSewula Afrika hlangana namaLunga wayo.


ISAKHIWO SESIBETHAMTHETHO SENARHA

I-NA yakhiwe maLunga wePalamende akhethiweko ama-400 (LP).
Amalunga we-NA akhethwa ngokwehlelo elibizwa ngokobana kujameleka ngokwenana lamavowudu.
Ngaphambi kwamakhetho, ihlangano ngayinye itlola irhelo labongikhethani ngendlela efuna balandelane ngayo. Abongikhethanaba bakhethwa ngokulingana nesibalo samavowudu ihlangano ewathumba emakhethweni. Isibonelo, ihlangano nayithumba incenye yamavowudu, izakufunyana incenye yeentulo nge-NA.




ABASEENKHUNDLENI NGESIBETHAMTHETHWENI SENARHA

IimPhathiswa eziNgameleko
Ekuhlaleni kokuthoma kwe-NA, amalunga we-NA akhetha uSomlomo noSekela Somlomo ababizwa njengeemPhathiswa eziNgamele ukuhlala kweNdlu.
IimPhathiswa ezINgameleko zinikelwe igunya lokuphatha iindaba ze-NA.
USomlomo noSekela Somlomo bePalamende bangamela imihlangano ye-NA.
Bayaqinisekisa kobana amaLunga wePalamende akhuluma ngokutjhaphulukileko,  kodwana bayelela imithetho yeNdlu.

AboSihlalo beNdlu
Imithetho yeNdlu ineenqalelelo ezivumela aboSihlalo beNdlu ukusiza iimPhathiswa ezeNgameleko ekwenzeni umsebenzabo. AboSihlalo beNdlu nabo bangalindeleka ukungamela ukuhlala kweNdlu.

Imisebenzi yaboSihlalo beNdlu ifaka:
Ukuhlanganisa umsebenzi wamaKomiti
Ukulungisa imibiko yokubethwa komthetho
Ukuhlanganisa imisebenzi yamaKomiti  yokutjhejisisa
Ukunikela isekelo lezepolotiki namano eemPhathisweni eziNgameleko.

AboSosibebhe abaKhulu
Ihlangano ngayinye yepolotiki nge-NA ikhetha uSosibebhe omKhulu ozakutjheja iindaba zayo.
Abososibebhe batjheja amaLunga weenhlangano zabo.

UmRholi wemiSebenzi kaRhulumende
UMongameli ukhetha umRholi wemiSebenzi kaRhulumende osebenzisana nabaseenkhundleni ngeziNdlini zombili.
UmRholi wemiSebenzi kaRhulumende unesibopho sokuqalena neendingo zesiGungu nemiSebenzi kaRhulumende ePalamende.
UmRholi wemiSebenzi kaRhulumende uqinisekisa kobana amaLunga wesiGungu enza imisebenzi yawo yePalamende.


AMAKOMITI WENDLU YESIBETHAMTHETHO

Umsebenzi omnengi we-NA wenziwa emaKomitini.
Amakomiti we-NA abizwa ngokuthi maKomiti womSebenzi othileko.
Umsebenzi wekomiti ngayinye ukhambisana nomnyango othintekako karhulumende. Isibonelo, iKomiti yomSebenzi othileko ephathelene nezokuRhwebelana namaBubulo iqalene neendaba zoke ezimayelana nomnyango wezokuRhwebelana namaBubulo.
Ikomiti ngayinye inoSihlalo ukuqinisekisa ukukhamba kuhle komsebenzi.
AmaKomiti womSebenzi othileko aqalene nemikhulumiswano,  nekulumopikiswano nokukhibelela imiThethomlingwa. 
AmaKomiti angabamba imihlangano yokuLalelwa koMphakathi ngokubethwa komthetho namkha izinto ezimalungana nomthetho .
AmaKomiti godu nokwelusa nokutjhejisisa umsebenzi weminyango karhulumende.


UKUZIBANDAKANYA KOMPHAKATHI

NgokomThethosisekelo, iPalamende ikatelelekile ukubandakanya umphakathi ekubetheni umthetho nezinye iinkambiso zePalamende.
AmaKomiti wemiSebenzi ethileko akatelelekile ukukhulumisana namalunga womphakathi kobana afunyane imibono ngomThethomlingwa namkha ukulalela amazizo ngeendaba eziqakathekileko zenarha.
Umphakathi uyakhuthazwa ukuzibandakanya ngokuzimisela lokha amaKomiti nakabamba imihlangano yokuLalelwa komPhakathi.
Abantu namkha iinqhema nabo bayakhuthazwa ukwethula iintjhukumiso ezitloliweko namkha ngomlomo ngalokho okumnako kibo.
Amalunga womPhakathi anelungelo lokuzibandakanya eenkambisweni zePalamende ngo:

    kuya emihlanganweni yamaKomiti wemiSebenzi ethileko.
    kuthintana namaLunga wePalamende wange-NA ukubuza namkha     
     kubawa ilwazi ngomsebenzabo ePalamende.
    kukhambela imiHlangano yomPhakathi ebanjwa maKomiti      
     womSebenzi othileko. 
    kuhlonipha iinkulumo ngendlini yePalamende isib. IKulumoPikiswano 
     ngeSabelommali.
    kunghonghoyilela iPalamende ngezinye nezinye iindaba ezimnako otshwenyaka.     
     Iinghonghoyilo ezinqotjhiswe ePalamende kufanele zisekelwe liLunga  
     lePalamende  
     


Produced by the Public Education Office
Parliamentary Communication Services
INSPIRED BY PEOPLE

www.parliament.gov.za
P.O. Box 15, Cape Town, 8000
Telephone:	(021) 403 3341
Facsimile:	(021) 403 3303

Lencwajana ifumaneka ngawo woke amalimi asemthethweni weSewula Afrika.
