






UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu  |



 





Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > K &gt Ukonga Umbane Ekhayeni

Ukonga Umbane Ekhayeni



uFebruwari 2006

UkuNikwa kweeNkonzo nokuXhotyiswa koLuntu (ISebe loRhulumente woMmandla nezeZindlu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)



ISISHWANKATHELO

Indlela entsha necocekileyo yokuvelisa yemizi-mveliso iyayiguqula indlela esenza nesisebenzisa ngayo izinto, ngokuzenza zibe namandla angakumbi nokunqanda ukungcolisa indalo engqongileyo. Oku ke kusekelwe kumgaqo wokuthintela ingxaki ingekafiki. Oku kusenokukhokelela kwiinguqu ezimandla ezingqondweni zabantu kwanakwiindlela abenza ngayo izinto. Eli phepha linikezela ngeengcebiso ngendlela onokonga ngayo umbane, wonge amanzi ze unciphise nenkukuma.








 






IINYANISO EZINIKA UMDLA





 
 



" Kutshiswa ikilogram yelahle ngeyure nganye yekilowatt yombane osetyenzisiweyo."

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

"Amanzi yindalo enqabileyo yaye iNtshona Kapa ayisenazo iindawo ezinokufanela ukwakhiwa kwamadama."


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

"Ziya kuba mbini kuphela iimeko apho kugcwaliswa amadama ngamanzi kule minyaka mibini izayo! Kusafuneka kugcwaliswe amadama kodwa ke oko kuya kusidla izigidi-gisi zeerandi yaye akukho mntu uyifunayo le nto eyadini yakhe"


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

"Ihlabathi livelisa umlinganiselo weetoni ezine zomoya omdaka, umntu ngamnye, ngonyaka, abemi boMzantsi Afrika bona bavelisa umlinganiselo olishumi lweetoni zalo moya mdaka, umntu ngamnye, ngonyaka."










 






 
 
 
 

 






IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO





 
 



iCandelo Lolawulo: Elijongene Nokungcoliseka Nenkukuma
iSebe Lemicimbi Yendalo Nocwangciso Lophuhliso
Private Bag X9086, eKapa, 8000
Inombolo Yomnxeba: 021 483 2705
Inombolo Yefeksi: 021 483 4425
cbill@pgwc.gov.za










 
 
 
 

FUMANISA OKUNYE:

* Ngokuba kutheni kufuneka usebenzise indlela ecocekileyo yokuvelisa nje ekhayeni lakho
* Indlela yokonga umbane
* Indlela yokonga amanzi
* Indlela yokunciphisa inkukuma
* Iingcebiso eziluncedo
* Indlela yokunkcenkceshela isitiya eyonga amanzi

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

KUTHENI KUFUNEKA USEBENZISE INDLELA YOKUVELISA ECOCEKILEYO NJE EKHAYENI LAKHO

* LE NDLELA IKONGELA IMALI!
* Ilondoloza izibonelelo zendalo ezifana namanzi
* Inciphisa ukungcoliswa kwamanzi nomoya
* Yenza ukuba thina neentsapho zethu siphile kwihlabathi elisempilweni

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

INDLELA YOKONGA UMBANE!

Le ilandelayo ke yimizekelo yezinto ezinokwenziwa ekhayeni lakho ukuze libe nokusebenzisa umbane ngendlela ewongayo:

1. Igiza Yamanzi Ashushu

* Khusela igiza yakho ngokuthi uyigqume ngengubo yegiza ze wonge imali ephakathi kweeponti ezintlanu nezilishumi ngenyanga.
* Faka isixhobo esibalayo kwigiza yakho ngenjongo yokuthintela ukubilisa amanzi ongazokuwasebenzisa. Oku kungakongela ukuya kufikelela kumashumi amabini ekhulwini kwityala lakho lombane lenyanga.
* Fakela isixhobo sokubilisa amanzi esisebenzisa ilanga. Oku kubyibonakalisa imbuyekezo yokonga umbane ngexesha elifikelela kwiminyaka esibhozo yaye isebenzisa indlela enokuphinda isebenziseke kwixesha elizayo.
* Ingakumbi xa uzakhela indlu, le yindlela eyonga ngokumandla. Apha wonga ngokwengqikelelo ephakathi kwamashumi amabini namane ekhulwini kwityala lakho lombane lenyanga.

2. Ukukhanyisa

* Sebenzisa iiCFL okanye iiLED, eziwusebenzisa ngendlela ewongayo umbane, kunezo zibane ziqhelekileyo neziwutyayo umbane yaye zihlala ngaphezu kweyure okanye ezimbini ngosuku zikhanyisiwe yaye zikulungele kakhulu ukuukhanyiswa ngaphandle ukuze zikhanyiswe ubusuku bonke
* Zicime izibane xa uhambayo.

3. Ukushushubeza ikhaya lakho

* Ngokukhusela umphezulu wendlu yakho ungonga isiqingatha sombane wokushushubeza.
* Faka nezixhobo zokukhanyisa nokushushubeza ngendlela esebenzisa ilanga ukuba uzenzela ikhaya elitsha:
  * Kufuneka ube neefestile ezaneleyo ezijonge empuma
  * Kufuneka ube nezixhobo zokukhabela ngaphandle ilanga lasehlotyeni ezikwalibizelayo elasebusika
  * Ukuba ufakela umphezulu wendlu, kufuneka ukhumbule ukuba kunzima ukushushubeza indlu enkulu kakhulu
  * Khusela iindonga nemigangatho yakho kakuhle, okanye ke usebenzise izixhobo zokwakha eziwongayo umbane.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

INDLELA YOKONGA AMANZI

Le ilandelayo ke yeminye yemizekelo yezinto ezinokwenziwa ekhayeni lakho ukulenza libe nokuwonga amanzi.

1. Ngokuthi unciphise amanzi okugungxula indlu yakho yangasese ungonga ukuya kufikelela kumashumi amabini ekhulwini amanzi owasebenzisayo ngonyaka ungakhange ube kanti uyasokola emsebenzini wawo. Ungafakela indlela egungxula kabini okanye kaninzi. Isixhobo sokugungxula kabini sineendlela ezimbini nezicwangcisiweyo zokugungxula - isicwangciso esikhupha amanzi amancinci kumchamo ze athi kratya kwizinto eziqinileyo. Indlela yokugunxula kaninzi ke yona ikuvumela ukuba ugungxule nantoni nokuba ingakanani na - ubhekelisela emva nje isixhobo sokugungxula ze iziyekele xa igqibile.
2. Ngokufakela isixhobo sokumpompela amanzi angwevu (asuka kumatshini wokuhlamba impahla, kwisitya samanzi, kwishawa nakwibhafu) kwisitiya sakho ngenjongo yokusinkcenkceshela. Oku kungakongela amanzi owasebenzisayo ngamashumi amathathu anesihlanu ekhulwini, amakhaya amaninzi kufuneka asuse nesidingo sokongeza amathuba okunkcenkceshela izitiya zawo. Ezi ndlela zokonga ukusetyenziswa kwamanzi zibiza malunga nama-R4 500 ukufakelwa, kodwa ayakuyibonakalisa imbuykezo ekongeni amanzi kwiminyaka nje emibini.
3. Ukufakela iishawa ezisezantsi kungakongela amanzi owasebenzisayo ngamashumi amahlanu ukuya kwasixhenxe anesihlanu ekhulwini. Iindlela ezahlukeneyo ziyafumaneka, ngokuxhomekeka ke kwindlela ofuna ukuzisebenzisa ngayo. Ukuhlamba ngeshawa yeyona ndlela iwongayo amanzi kunokuhlamba ngesitya sokuhlambela, nkqu nangaphandle kwezi ntloko zeeshawa.
4. Iziciko zeemopmpo ziyakucutha ukuchiphiza kwamanzi ngamashumi amahlanu ukuya kwangamashumi asixhenxe anesihlanu ekhulwini.Ngokwesiqhelo, amanzi amaninzi kwezi mpompo aphuma aye ngqo phantsi angene esinkini engakhange asetyenziswe.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

INDLELA YOKUNCIPHISA INKUKUMA

iNtshona Kapa ivelisa inkukuma eninzi kunaleyo imele ukuba iyayilahla. Umntu ngamnye ohlala eKapa ukhupha i1.6 yeekilograms zenkukuma ngosuku. Amanzi ehla ezindongeni nasemhlabeni angcolisa amanzi asemhlabeni kwakunye nehlabathi. La manqaku alandelayo akunika nje umqondo wezinto ezinokwenziwa ekhayeni lakho ukunciphisa inkukuma eniyivelisayo.

1. Phinda usebenzise kangangoko kwinkukuma yakho. Ezi mveliso zilandelayo zingaphinda zisetyenziswe: iphepha, iglasi, iitoti, iiplastiki, imveliso zomgquba, kwakunye ne-oli yezithuthi. Akho amazibuko okulondoloza inkukuma elahliweyo kuthotho lwezikolo okanye imibutho. Qhagamshelana nomaspala wakho okanye incwadi yakho yeenombolo zomnxeba ukuze ufumane iziko elilondoloza inkukuma elikufutshane nawe. Sebenzisa inkqubo yomgqomo owahlula-hlulwe kabini okanye kathathu. Le ke yimigqomo yasekhayeni eyahlula-hluliweyo ukwenzela ukufaka iintlobo ezithile zenkukuma ukwenzela kube lula ukonga inkukuma. Iinkukuma ezahlukeneyo nezilondolozekayo zingafakwa kumacandelo ahlukeneyo anemibala eyahlukileyo.
2. Yenza umgquba inkukuma yakho engumgquba (ekukutya neyasesitiyeni) Lo mgquba ungasetyenziswa esitiyeni ngokuthi uhlanganiswe nomhlaba ukuphucula ubume bomhlaba lowo. Wangeza umhlaba ochumileyo yaye unikezela ngezakhi eziza kuncedisa ekukhuleni kakuhle nangokukhawuleza kwezityalo.
3. Phinda uzisebenzise izitya ebezithwele ukutya ze uqinisekise ukuba izinto ozithengayo azigcwelisanga ziplastiki. Ukuba kunjalo, khalaza! Loo nto ibonakalisa ukuhlakanipha.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINGCEBISO EZILULUTHO

* Ukuba uyahombisa, khetha iipeyinti neevanishi ezingenamachiza.
* Wucime umabonwa-kude wakho endaweni yokuwushiya ukwimo emileyo - oomabonwa-kude abashiywe bekwimo yokuma basadla ikota yombane eziwudlayo xa zisetyenziswayo.
* Musa ukubilisa iketile yonke yamanzi xa uza kusebenzisa ikopi enye kuphela apho, bilisa amanzi oza kuwasebenzisa kuphela .
* Sebenzisa izithuthi zikawonke-wonke okanye uhambe ngeenyawo okanye uqhube ibhayisekile xa usiya emsebenzini okanye evenkileni. Qhuba isithuthi esincinci njengoko siza kusebenzisa amafutha amancinci sona, sikhuphe ukungcola kancinci yaye sidinga imali encinci xa silungiswa kunezo zikhulu.

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UKUNKCENKCESHELA ISITIYA NGENDLELA EWONGAYO AMANZI

Ngenxa yokuba izitiya ezi zidinga amanzi amaninzi, kubalulekile ke ukuqwalasela imigaqo yokusetyenziswa kwamanzi ngendlela ewongayo. Ezi ndlela zikwadinga umsebenzi omncinci kunezitiya eznkulu. Ezi ngcebiso zilandelayo zithatyathwe kwincwadi ethi "Water-wise gardening" (yeDWAF neNBI, 1998):

* Lima izityalo eziwongayo amanzi - ezona zityalo zithenjiweyo ke ekongeni amanzi zezo zizezaloo ngingqi ngokwemvelo njengoko zingadingi kuphinda zinkcenkceshelwe.
* Beka izityalo ngokwamaqela ngokwendlela eziwatya ngayo amanzi - oku kuthintela ukuchitha amanzi kwizityalo ezingawadingiyo.
* Qwalasela umgangatho nohlobo lwesitiya sakho, ngoko ke cingisisa umbono wokucutha isitiya sakho.
* Phucula umhlaba nomhlaba - indlela umhlaba wakho owonga ngayo amanzi iyaphuculeka ngumgquba omninzi. Ukugquma umhlaba ngodka oluninzi, umgquba, istro, njalo-njalo) zigcina umhlaba wakho ufume nangakumbi.
* Lima ngexesha lonyaka elifanelekileyo - kwiinginqi ezifumana iimvula ebusika, elona xesha lifanelekileyo nguKwindla nalapha ekuqaleni kobusika ukuze izityalo ezo zibe nethuba lokuntdhula iingcambu zazo phambi kwexesha lonyaka elomileyo. Kwiingingqi ezifumana iimvula ehlotyeni, elona xesha lifanele ukulima yintwasa-hlobo nasekuqaleni kwehlobo.
* Nkcenkceshela ngendlela efanelekileyo - musa ukunkcenkceshela kanye ligqatse ubhobhoyi ilanga okanye kwiimeko ezivuthuzayo. Enye yezona ndlela zonga amanzi zokunkcenkceshela yileyo yokusebenzisa umbhobho wokunkcenkceshela - le ndlela amashumi amabini anesihlanu ekhulwini amanzi asetyenziswa kwiimeko eziqhelekileyo zokunkcenkceshela, futhi inkcenkceshela kakuhle, yaye futhi isenokufakwa ngaphantsi kwengca.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Amacebo Okonga Umbane (IiNkcukacha Zoluntu)
* Qhuba Ngendlela - Yonga Amafutha - Yonga Imali (IiNkcukacha Zoluntu)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 6 uEpreli 2006



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





