






UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu  |



 





Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > M &gt Makuqeshwe Abantu Abakhubazekileyo

Makuqeshwe Abantu Abakhubazekileyo





Isebe Lemicimbi Yabasebenzi (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)



ISISHWANKATHELO

Olu xwebhu lunikezela ngolwazi ngokuqeshwa kwabantu abakhubazekileyo kubaqeshi nabaqeshwa.





"Sekulixesha lokunika abantu abakhubazekileyo ithuba elilinganayo nelabanye"

* Intshayelelo
* Injongo yalo Mkhomba-ndlela
* Iindlela Abachazwa Ngayo "Abantu Abakhubazekileyo"
* Abantu Abaqiqayo Bayabahlonipha Abantu Abakhubazekileyo
* Ukugaywa Nokuchongwa Kwabantu Abakhubazekileyo
* Iimvavanyo Zempilo Nezengqondo
* Uqeqesho Nokuphuhliswa Kwezakhono
* Ukugcina Abantu Abakhubazekileyo
* Imbuyekezo Kubantu Abakhubazekileyo
* Imfihlelo
* Iinzuzo Kubasebenzi
* Ucwangciso Lokuqesha Ngokungenamkhethe
* Imfundo Nokulumkisa
* Iinkcukacha

INTSHAYELELO

Imiqobo emininzi efana nokungahoyi eluntwini jikelele, uloyiko neemposiso kubenze abantu abakhubazekileyo bafumana ukuphathwa gadalala luluntu nasemisebenzini. Ngezi zizathu ke abantu abakhubazekileyo baliqela elingananzwanga ngokomthetho iEmployment Equity Act, ka-1998.

uMphathiswa weSebe Lemicimbi Yabasebenzi uwuphumezile umgaqo-nkqubo obizwa ngokuba Kukwenza Okulungileyo Ekuqeshweni Kwabantu Abakhubazekileyo ngokwemigaqo yomthetho iEmployment Equity Act, ka-1998.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


INJONGO YALO MKHOMBA-NDLELA

Le Code is isisikhokelo kubaqeshi nabasebenzi ukuze bakhuthaze ukuvezwa kwamathiba alinganayo kwanokuphathwa ngendlela eyiyo kwabantu abakhubazekileyo njengoko usithi thaca lo mthetho.

Le Code ijoliswe ekufundiseni nasekwaziseni abaqeshi nabasebenzi ukuze bawazi amalungelo noxanduva abajongene nalo ekuphakamiseni ukutyhilekelwa kwanokunciphisa iimbambano ukuze abantu abakubazekileyo babe nakho ukonwabela ze basebenzise amalungelo abo kwiindawo zabo zempangelo.

Le Code ikwajoliswe ekuncediseni kwiinzame zokudala ulwazi ngegalelo abantu abakhubazekileyo abanokulenza kwanokukhuthaza aqbaqeshi ukuba bazisebenzise ngokupheleleyo izakhono zabantu abakhubazekileyo.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


INDLELA ABACHAZWA NGAYO "ABANTU ABAKHUBAZEKILEYO"

Ngokwalo Mthetho eyona nto kujoliswe kuyo ziziphumo zokukhubazeka kuloo mntu ngokungqamene nomsebenzi wakhe ngaphezu kokuba ukhubazwa yintoni na okanye kwizinto angenakukwazi ukuzenza.

Abantu babonwa "Bengabantu Abakhubazekileyo" abamelana nazo zonke iindlela zale ngcaciso:

* abakhubazeke ngokwasemzimbeni okanye ngokwasengqondwemi
* kukhubazeka oko kuhlala kukho okanye kuhamba kubuye, ze
* nto leyo ibabambezelayo ekubeni bangene kwizithuba zempangelo okanye ekubeni bakhule empangelweni.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


MAZIHOYWE IIMFUNO ZABANTU ABAKHUBAZEKILEYO

Abaqeshi kufuneka basebenzise elona cebo lingadli kakhulu empokothweni lokususa imiqobo yokwenza loo msebenzi, kwanokonwabela iinzuzo namathuba alinganayo engqesho. Kufuneka abafaki-zicelo zezithuba zengqesho kwanabasebenzi abakhubazekileyo banikwe indawo yokusebenzela neyokuhlala ebalungeleyo:

* ngexesha lokubagaya kwanakwinkqubo yokuchonga
* kwindawo yokusebenzela
* ngendlela umsebenzi lowo owenziwa ngayo, ohlolwa ngayo nekunikezelwa ngayo izibonelelo
* kwizibonelelo neenzuzo zengqesho.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UKUGAYWA NOKUCHONGWA KWABANTU ABAKHUBAZEKILEYO

Abaqeshi kufuneka benze izibhengezo zezithuba zengqesho zifikeleleke kubantu abakhubazekileyo ngokuthi bachaze owona ndoqo kwiimfuno zeso sithuba, bechaza ngokucacileyo izakhono nezona zinto umntu kufuneka ekwazile ukuzenza ze kuthiwe thaca elubala inkqubo yokuchonga.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UVAVANYO LWEMPILO NOLWENGQONDO

Iimvavanyo ezneziwayo kufuneka zihambelane neemfuno zalo Mthetho yaye kufuneka zingqamelane naloo msebenzi awuvavanyelwayo loo mfaki-sicelo. Abaqeshi kufuneka baqinisekise ukuba iimvavanyo azibakhupheli ngaphandle ngendlela engekho mthethweni imiqathango yaye kufuneka indlela ekwenziwa ngayo izinto ingakhethi cala kwindlela ekuchongwa ngayo, ekuhlolwa nekuchazwa ngayo imigaqo.

Uvavanyo lobume bempilo yomntu kufuneka lwenziwe kuphela emva kokuba umqeshi lowo efumanisile ukuba umfaki-sicelo lowo uyakwazi ukuwenza okanye uyamelana neemfuno zaloo msebenzi yaye emva kokuba ewunikiwe loo msebenzi.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UQEQESHO NOKUKHULA EMSEBENZINI

Abantu abakhubazekileyo kufuneka kuthetha-thethwane nabo kwimicimbi yokukhula nokuphuhla kwabo emisebenzini, zithathelwe iingqalelo iimfuno zabo ezizodwa yaye kufuneka bafikelele nakwizixhobob zoqeqesho. Ukuhlolwa komsebenzi wabo kwakunye nezibonelelo zokugqwesa emsebenzini kufuneka zibonakalise ngokucacileyo ze zilinganisele indlela abazinikele ngayo kweyona misebenzini yabo.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UKUGCINA ABANTU ABAKHUBAZEKILEYO

Abasebenzi abathi bafunyanwe kukukhubazeka ngexesha lomsebenzi kufuneka, apho kukwazekayo, babuyiselwe emisebenzini. Ukuba kuya kuba ngcono ngolo hlobo, abaqeshi kufuneka bazame iqhinga lokubanika aba basebenzi eminye imisebenzi enokubafanela, umsebenzi oncitshisiweyo okanye bafakwe kwiindawo abaza kusebenza kuzo ngokukhululeka nalula, ukuze abasebenzi aba bangazifumani benyanzelekile okanye bekhokelelwa ekubeni bayiyeke imisebenzi yabo.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IMBUYEKEZO KUBANTU ABAKHUBAZEKILEYO

Xa abasebenzi bethi bakhubazeke ngenxa yezigulo okanye ukwenza okunento yokwenza nomsebenzi abawenzayo, umqeshi kufuneka amncedise umsebenzi lowo ufumane uncedo aludingayo ngokweemfuno zomthetho iCompensation for Occupational Injures and Diseases Act kwiNgxowa-mali Yembuyekezo ze afumane neenzuzo ezimfaneleyo ngokweemfuno zomthetho i-Unemployment Insurance Act.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IMFIHLELO

Abaqeashi kufuneka baqinisekise ukuba ulwazi neenkcukacha ngokukhubazeka ezinikezelwe ngumsebenzi okanye umfaki-sicelo kwisithuba sengqesho zihlala ziyimfihlelo. Kufuneka umqeshi lowo aqinisaekise ukuba konke oku kwenziwa ngononophelo olukhulu ukuze ezo nkcukacha ziyimfihlelo zihlale zinjalo yaye zahluke kwezinye nje ezingeyomfihlelo.

Abaqeshi abavumelekanga ukuba badize naluphi na ulwazi olunento yokwenza nokukhubazeka komsebenzi ngaphandle kwemvume yaloo msebenzi ebhalwe phantsi, ngaphandle kokuba bayalelwa ngumthetho ukuze benze oko.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IZIBONELELO KUBASEBENZI

Abaqeshi abanikezela okanye abenza amalungiselelo okukhusela abasebenzi kwiingozi zengqesho okanye izicwangciso zezinye nje izibonelelo kufuneka baqinisekise ukuba ezo zibonelelo azibenzi abo basebenzi bazive bengafani nabanye abantu, ngendlela ethe ngqo okanye egwegwelezayo.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UCWANGCISO LOKULINGANA EMSEBENZINI

Ukuba abantu abakhubazekileyo abamelwanga ngokulingana nabanye abantu kuwo onke amanqanaba namabakala engqesho, umqeshi lowo kufuneka acele umkhomba-ndlela kwimibutho emela iimfuno zabantu abakhubazekileyo okanye iingcali kwelo candelo, umzekelo, inkonzo yokunuyiselwa kwengqondo yomntu emsebenzini nonyango lwezigulo zasemsebenzini ukuze abantu abakhubazekileyo bakwazi ukumelana neemfuno zale misebenzi.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


IMFUNDO NEZILUMKISO

Abaqeshi, imibutho yabaqeshi ndawonye neemanyano zabasebenzi kufuneka ziwufake lo Mkhomba-ndlela ekufakeni abasebenzi, ekufundiseni nakwiinkqubo zoqeqesho lwabasebenzi.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


ULWAZI

Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, zihlanganise nomthetho iEmployment Equity Act, ka-1998 ndawonye ne-noMkhomba-ndlela Wokwenza Okulungileyo Ekuqeshweni Kwabantu Abakhubazekileyo kwiwebsite yeSebe Lemicimbi Yabasebenzi kule dilesi www.labour.gov.za okanye ke uqhagamshelane neCCMA kule nombolo yayo yoncedo 0861 161616 okanye eyona ofisi ikufutshane nawe yeSebe Lemicimbi Yabasebenzi.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uJanuwari 2007



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





