






UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu  |



 





Umphandle > Izalathiso > Iinkonzo > Ushishino & Noqoqosho > Amacandelo Oshishino > Iinkcukacha Ngokuqulunqa Imigaqo-nkqubo Neenkqubo-maqhinga Zokulwa Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo Emisebenzini

Iinkcukacha Ngokuqulunqa Imigaqo-nkqubo Neenkqubo-maqhinga Zokulwa Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo Emisebenzini




INKCAZELO:

Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo anganobungozi kumandla okuvelisa, ingenso kwakunye nentlalo-ntle yabaqeshwa neentsapho zabo. Imigaqo-nkqubo yentsholongwane kaGawulayo/kaGawulayo Emisebenzini kwakunye neenkqubo zingadlala indima ebalulekileyo ekuphamiseni ubulumko ngentsholongwane kaGawulayo, ukuthintela ukosuleleka yile ntsholongwane kwanokunonophela abantu abaphila kwanale ntsholongwane.
* Imigaqo-nkqubo Yokujongana Nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo Emisebenzini
* Iinkqubo Zokujongana Nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo
* Ezona Ntshukumo Nezikhokelo Zisemgangathweni
* Ukubandakanyeka kukaRhulumente Wephondo
* Iinkcukacha Zoqhagamshelwano

IMIGAQO-NKQUBO EJONGANA NENTSHOLONGWANE KAGAWULAYO/NOGAWULAYO EMISEBENZINI

Umgaqo-nkqubo ojongana nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo luxwebu olubhalawayo oluthi thaca indawo omi kuyo umbutho okanye inkampani kwakunye neentshukumo ezenzayo kwiinzame zokusombulula ingxaki eyintsholongwane kaGawulayo/noGawulayo.
Eyona Njongo yoMgaqo-nkqubo Ojongana Nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo Emsebenzini

Umgaqo-nkqubo Ojongana Nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo:

* Uchaza indawo emi kuyo inkampani ethile ngentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo ze futhi ubeke nezikhokelo ezicacileyo ngokuba le ntsholongwane noGawulayo ziya kulawulwa njani na kwindawo yokusebenzela.
* Uhambelanisa impendulo yaloo ndawo yokusebenzela nesikhokelo sezomthetho sesizwe.
* Uqinisekisa ukungabi namkhethe.
* Ubonakalisa ze ukhusele amalungelo noxanduva lwabaqeshi nolwabaqeshwa ngokwalo bhubhane unguGawulayo nentsholongwane yakhe.
* Ubeka imigangatho yeendlela zokuziphatha ezilindeleke kubo bonke abaqeshi nabaqeshwa.
* Useka ubunye kuloo nkampani.
* Ubeka umgangatho wonxibelelwano ngalo mba wentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo.
* Unikezela ngesisekelo esisemgangathweni sokwakha inkqubo yasemesebenzini yokujongana nentsholongwane kaGawulayo.
* Wazisa abaqeshwa ngoncedo abanokufikelela kulo.
* Uvakalisa ukuzinikela ekumelaneni nomba wentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo.
* Uqinisekisa ukuhambelana nokuthobela iintshukumo ezilolu hlobo zesizwe nezamazwe angaphandle.

Eyona miba ibalulekileyo ekufuneka iinkampani zibe zicinga ngayo kumba wentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo.

* Ukunakanwa nokuthatyathwa kwentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo kwentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo njengomba wendawo yokusebenzela kuba ibeka esiichengeni amandla okuvelisa, amandla okuza nengeniso kwakunye nentlalo-ntle yabaqeshwa neentsapho zabo. Indawo yokusebenzela, njengenye yezona ndawo zibalulekileyo kuluntu ekuhlaleni, inendima ebaluleke kakhulu emele ukuyidlala kwiinzame zokhuthintela ukosuleleka yile ntsholongwane.

* Ukuphakanyiswa kokulingana nokungangcungcuthekiswa phakathi kwabantu abaphila nale ntsholongwane nabo bangaphili nayo, kwanaphakathi kwentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo nezinye izigulo ezikwanobuzaza.

* Ukudalwa kwesikhundla senkxaso ukuze abaqeshwa abaphla nentsholongwane kaGawulayo babe nakho ukuqhubekeka besebenza phantsi kweemeko eziqhelekileyo kwiindawo abaphangela kuzo de babe kanti abasakwazi kusebenza, bebekwa phantsi ngulo bhubhane.

* Ukukhuselwa kwamalungelo nesidima sabantu abaphila nentsholongwane kaGawulayo - zikhuselo ezo zibalulekileyo ekuthinteleni ukosuleleka yintsholongwane kaGawulayo/noGawulayo.

* Ukunakanwa nokuqondwa kwenyaniso yokuba intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo unefuthe elibi kakhulu kumanina - futhi oku kufuneka kuthatyathelwe ingqalelo ekuqulunqweni kwemigaqo-nkqubo neenkqubo zeendawo zokusebenzela.

* Ukunakanwa konxibelelwano, ukubandakanywa kwanokukhuthazwa kwabo bonke ababandakanyekayo kulo mba njengeyona migaqo emele ukuba ngindoqo wowo wonke umgaqo-nkqubo nenkqubo yentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo.

* Ukunakanwa kwenyaniso yokuba intsholongwane kaGawulayo iyathinteleka kwanokuba indawo yokusebenzela kufuneka iqulunqe amalinge asebenzayo okunqanda ukosuleleka yile ntsholongwane.

IINKQUBO ZASEMSEBENZINI ZOKUJONGANA NENTSHOLONGWANE KAGAWULAYO/NOGAWULAYO

Inkqubo yendawo yokusebenzela yokujongana nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo sisicwangciso esijoliswe ekuzibandakanyeni kwiintshukumo zokulwa nalo bhubhane inkampani nganye enokusiphumeza njengenye yeenzame zokuthintela ukosuleleka yintsholongwane kaGawulayo, ukubonelela ngononophelo nenkxaso kubasebenzi abaphila nayo nabachatshazelwayo ngulo bhubhane, kwanokulawula ifuthe lalo bhubhane kwinkampani leyo.

uMgaqo-nkqubo Nenkqubo Yasemsebenzini Yokulwa Nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo kufuneka Ube Uqulethe:

* uphicotho novavanyo lwentsholongwane kaGawulayo noGawulayo kwinkampani yakho
* iinkqubo zokulumkisa ngenetsholongwane kaGawulayo noGawulayo
* iinkqubo zokuya kuzivavanyela le ntsholongwane kaGawulayo kwakunye neenkqubo zoncedo neengcebiso
* uqeqesho nemfundo ngentsholongwane kaGawukayo/noGawulayo
* ukusasazwa kweentsilathi
* ukukhuthaza unyango lwezifo ezingumvuka wokwabelana ngesondo ngendlela engakhuselekanga kunye nesifo sephephas
* iinkqubo ezilawula uthintelo-kosuleleka
* ukudala indawo yokusebenzela apho abasebenzi abaphila nale ntsholongwane bamkelekileyo kuyo
* iinkqubo zokuhlala uphilile kubasebenzi abachatshazelwayo yile ntsholongwane noGawulayo
* ukunikezelwa kwamachiza adodobalisa ulwamvila lwentsholongwane kaGawulayo okanye ke ukuthunyelwa kumaziko aya kubanika ezi nkonzo
* imfundo nezilumkiso ngala machiza adodobalisa ulwamvila lwale ntsholongwane kwakunye neenkqubo Zokufundisa nokulumkisa uluntu ngeengzo eziza nala machiza onyango
* uncedo neengcebiso kwakunye nezinye iindlela zenkxaso yoluntu kubasebenzi abaphila nale ntsholongwane
* ukuhlaliswa kwiindawo ezisemgangathweni kwabasebenzi abaphila nale ntsholongwane
* izicwangciso-maqhinga zokujongana nokumelana neendleko ezingunobangela-ngqo nezo zingathanga ngqo zentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo
* monitoring, evaluation and review of the programme.
EZONA NTSHUKUMO NEZIKHOKELO ZISEMGANGATHWENI

Ukuze babe nokufumana eyona nkxaso nezikhokelo ezisemgangathweni, abantu abngathunyelwa kula maxwebhu, iinkampani nemibutho ilandelayo (ethi "HIV/AIDS in the workplace requires holistic, proactive solutions", ngokubhalwa nguStephen Kramer, 2001):

* International Labor Organisation: eyindlela yokusebenza ngalo ephuma kumbutho iInternational Labour Organisation ngentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo neendawo zokusebenzela (Geneva, 2001)
* Indlela Eyiyo Yokuziphatha yeSebe Lemicimbi Yabasebenzi Kweyona Miba Ibalulekileyo Yentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo Nengqesho
* Isikhokelo Seentshukumo Kwindawo Yokusebenzela Kwiinzame Zokubandakanya Abasebenzi Ekulweni Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo , soMfela-ndawonye Weemanyano Zabasebenzi Ezikhululekileyo( eGaborone, Botswana, 2000)
* Iphulo Lokuchasana Nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo: Isikhokelo Seenkokheli Zabasebenzi, soMfela-ndawonye Weemanyano Zabasebenzi zaseMzantsi Afrika, (eMzantsi Afrika, 2000)
* uMgaqo-nkqubo Wentsholongwane kaGawulayo/kaGawulayo Wamashishini Abucala: Amashishini Alawula uGawulayo, Isikhokelo Sabaphathi, Family Health International.
* Ulwazi Ngokosulelwa nguGawulayo Nentsholongwane kaGawulayo Kubasebenzi bombutho Wezizwe Ezimanyeneyo Neentsapho zabo, UNAIDS (Geneva, 2000)
* iManyano Yamashishini aseMzantsi Afrika Ngentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo (iSABCOHA ngamafuphi)
* iMetropolitan Life
* iSixeko saseKapa
* uDaimler Chrysler, waseMzantsi Afrika
* uHeineken International
* uEskom
* iStandard Chartered Bank
* I-Illovo Sugar, yaseMzantsi Afrika
* iChevron Texaco
* iUnilever
* uWoolworth
* iSouth African Breweries
Okanye ke utyelele uxwebhu olwaziwa njenge- AHI Aids On-line Help-line, xwebhu olo luqulethe ulwazi ngemiba eyahlukeneyo enento yokwenza nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo nendawo yokusebenzela.


IMIYALELO:

UKUBANDAKANYEKA KUKARHULUMENTE WEPHONDO LENTSHONA KOLONI

iSebe Lophuhliso Loqoqosho likaRhulumente wePhondo weNtshona Koloni libonelela ngezi nkonzo zilandelayo ezinento yokwenza nemigaqo-nkqubo neenkqubo zokulwa nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo kwiindawo zokusebenzela:

* Ukubeka iliso kwanokukhokela inyathelo lokulwa nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo eNtshona Koloni, ngokuthi kuhlsnganiswe onke loo maqumrhu asele ekho, amatsha kwakunye nalawo aseza kubakho nabandakanyekayo.

* Ukojolisa kumashishini amakhulu abucala eli phondo, kumba wokuquinisekisa ukuba imigaqo-nkqubo yokulwa nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo emisebenzini sele ikho. (La mashishini ke kuya kufuneka anikezele ngeengcebiso ekuqulunqeni nasekuqinisekiseni ukusebenza nokuthotyelwa kwemigaqo-nkqubo neenkqubo zokulwa bhubhane emisebenzini).

* Ukuphanda ngefuthe lentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo kuqoqosho lweNtshona Koloni.

* Ukuhlola nokuvavanya oko bekusele kwenziwe kwicandelo loshishino labucala. Apho iintshukumo ezizizo nezisemgangathweni ze zaphunyezwa eli candelo likhuthaza imizi-mveliso ukuba yabelane ngoko ibisoloko ikwenza neminye imibutho ze ikhuthaze namajelo eendaba ukuba iwaveze eluntwini la manyathelo.

* Ukuza nezilumkiso nokunikezela inkxaso kumashishini asakhasayo ngokwamanyathelo neempumelelo zeenkampani ezinkulu. Imibutho eneenkqubo ezingenzulwanga kuyaphi (mibuitho leyo ingamashishini asakhasayo, aphakathi nakwinqanaba elisezantsi) ingafunda kumava (ezona mpumelelo neempazamo) zamashishini anemigaqo-nkqubo neenkqubo esele kudala zikho futhi ingakuqonda ukubaluleka kwala manyathelo. Uphando lubonakalisa ukuba abanini bamashishini asakhasayo baziva bengenamandla okanye magunya kwincandelo lokulwa nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo. Abayazi ukuba le ntsholongwane igqugqisa kangakanani na kubasebenzi babo, abakwazi ukumelana nokunonophela umqeshwa ophila nentsholongwane kaGawulayo, nokuba bangeza njani nezilumkiso ngale ntsholongwane kwanokuba bangabafundisa njani na abasebenzi babo

* Ukhuthaza iinkampani ukuba zithenge izixhobo ezipheleleyo zokulwa nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo, eziveliswe yiManyano Yamashishini aseMzantsi Afrika Ekulweni Intsholongwane kaGawulayo/uGawulayo (iSABCOHA ngamafuphi), ngokunika ingqalelo nokuhlonipha iintshukumo zamazwe ngamazwe. Ezi zixhobo zigqibeleleyo inika amashishini asakhulayo, ingakumbi asakhasayo, aphakathi nakwinqanaba elisezantsi, amaqhinga angadli kakhulu empokothweni okuphumeza iinkqubo zawo zokulwa nentsholongwane kaGawulayo/noGawulayo.

IINKCUKACHA ZOQHAGAMSHELWANO

Ukuze ufumane iinkcukacha ezithe vetshe, qhagamshelana:

noThandi Mzizi
Inombolo Yomnxeba: 021 483 9163
Inombolo Yefeksi: 021 483 4616
tmzizi@pgwc.gov.za

Acknowledgement: "Developing an HIV/AIDS Policy - Content, Process, Challenges and Implementation". Joint Project of the African Centre for HIV/AIDS Management in the World of Work (Stellenbosch University) and the Policy Project (South Africa).


IBONELELWA LISEBE:



ICANDELO LIKARHULUMENTE:

iCandelo Lophuhliso Loqoqosho (Department of Economic Development and Tourism, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)


IXABISO:

iSebe Lophuhliso Loqoqosho lunikezela ngeenkonzo simahla futhi lijolise kumashishini nakubasebenzi.




This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 3 uAgasti 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





