﻿






UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu  |



 





Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > IiNtetho > Bhili yeKomishoni yoLutsha yeNtshona Koloni

Bhili yeKomishoni yoLutsha yeNtshona Koloni






UBUME

IINKONZO

AMAPHULO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IINDABA

IINTETHO

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IIKOMITI

AMAQUMRHU KAHULUMENTE

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

IZIXHOBO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO



YI: Mr Ebrahim Rasool, Premier of the Western Cape
KWI-: IKapa
17 uAgasti 2004


* ISithethi
* INkokeli yabaPhikisayo
* Amahlakani eKhabhinethi
* AmaLungu
* USihlalo weKomiti eSigxina
* IKomishoni yoLutsha yoMzantsi Afrika
* IBhunga loLutsha leSizwe
* ULutsha nemibutho yezopolitiko
* ULutsha olusuka kwicandelo le-NGO nakumacandelo eenkolo

Namhlanje ndandlala iBhili yeKomishoni yoLutsha yeNtshona Koloni kwiPalamente yePhondo. Ngelishwa ke kusithathe iminyaka elishumi (10) ukuza kufikelela kule ndawo, kodwa iBhili yona iya kunceda ekusomelezeni njengeko sijongene nemingeni yedikheyidi elandelayo. Ingade ibe igqibeke kade nje, kodwa xa bekungenjalo ibingayi kufika ngexesha elibaluleke kangakanana lonyaka weshumi wenkululeko.

Lo Rhulumente uziqonda kakuhle iingxaki olujongene nazo ulutsha mihla le. Ukuzikhetha nokulahla ithemba koninzi lwabemi beli abaselula kufumaneke kumanani-nkcazo afana nala:

Uluntu:
* 65% yoluntu lweNtshona Koloni olungama-4 504 609 lusengaphantsi kweminyaka engama-35 ubudala - ngoko ke sinolutsha olungama-2 928 000


Ukufunda:
* Ngama-52% kuphela ulutsha oluqala iBanga 1, luye kuphuma kwiBanga 12
* Ngama- 26.6% kuphela abo baphumelela imatriki ngo-2003 abye bafumana ii-exemptio zaseyunivesithi, isikakhulu soninzi kubo ngabelungu namaNdiya


i-HIV - AIDS:
* Ukugqugqisa kwe-HIV kumabhinqa akhulelweyo angaphantsi kwama-20 eminyaka aye aya kwiikliniki zempilo ngo-1996 yayiyi-2.3%, kwaza kwathi ngo-2002 lenyuka inani laya kutsho kwi- 7.3%
* Ukugqugqisa kwe-HIV kulutsha oluntanganye oluphakathi kwama-20 ukuya kuma-24 yayiyi-5% ngo-1996 - kwaza kwathi ngo-2002 lenyuka inani laya kutsho kwi-15%


UkuKhulelwa:
* 20% yamabhinqa akhulelweyo aye aya kwiikliniki zempilo ngumgqekwana lo usadukuza phakathi kweminyaka elishumi elinesibini namashumi amabini (teenagers)


Ukusetyenziswa kakubi kweziyobisi:
* UPhando lweSizwe olumalunga noMgcipheko ophathelele kwiNdlela yokuziPhatha yoLutsha lwango-2002 apho kwafunyaniswa ukuba i-9.1% yabafundi kwiNtshona Koloni basebenzisa utywala phakathi esikolweni, apho i-4,1% isebenzisa icannabis kanti i-19,6% inikwa iziyobisi ezingekho mthethweni


Umntu osele beyiqhuba indibano yeSondo:
* UPhando lweSizwe olumalunga noMgcipheko ophathelele kwiNdlela yokuziPhatha yoLutsha lwango-2002 apho kwafunyaniswa ukuba ama-37.8% abafundi beNtshona Koloni sele bekwazi ukuqhuba indibano yesondo


INgqesho:
* Sisithathu (3) kuphela ekhulwini (100) abantu abaNtsundu abathe bangena emisebenzini kuxa nakuthelekiswa namashumi alithoba anesibini (92) ekhulwini (100) abeLungu
* 41.52% yabantu abaNtsundu abazimeseleyo ukuba kwezoqoqosho abangasebenziyo xa kuthelekiswa ne-6.89% yabeLungu
* 22.37% yabantu beBala abangasebenziyo


Ukunqongophala kwezakhono:
* 38 750 yabafundi beNtshona Koloni abaye babhala iMatriki kulo nyaka uphelileyo, kanti kubo apho ngama-21 950 awayebhale iMaths, kubo kwaphumelela ama-4 301 ngo-Higher Grade; yaba li-12 110 kuphela elabhala ezobuNzululwazi kubo kwaphulela ama- 4 285 ngo-Higher Grade.
* Ngokwe-HSRC, inani lababeqeqeshwa lehla kuma-30 000 ngo-1986 laya kutsho kwi-16 500 ngo-1998.
* NgoNovemba 2002 ngama-65% iifem ezazihlawulela irhafu (levy) yezakhono. Li-10 % kuphela owona mlinganiselo mkhulu kwezi fem zazihlawulela irhafu ezaye zafuna inkxaso-mali yokuqeqesha abasebenzi [HSCR].


Ezona zinto ziyinene zemihla nezolo ezigqibele ngokukhupha lo mfanekiso ziyaxhalabisa. Umjikelo onondlobongela ongunobangela kwanonefuthe ekuthothiseni amandla noye waluxhwala ulutsha olusweleyo oluNtshundu nolweBala kufuneka uhlaselwe ukuba ngaba sifuna ukwakha idemokhrasi ezinzileyo nebandakanya wonk' ubani - ngengqiniseko nangokubenza abantu bethu baphumelele.

Ukuba ngaba sakha iKhaya loMntu Wonke, ngoko ke ulutsha kufuneka lungabi yinxalenye nje kuphela yeli Khaya, koko kufuneka lube yinxalenye ephambili.

IKhaya loMntu Wonke kufuneka lisebenze njengesiqinisekiso sekamva.


* Isiqinisekiso sezakhono ezitsha.
* Isiqinisekiso somsebenzi owongezelelekileyo.
* Isiqinisekiso sobudlelwane obungcono ebantwini.
* Isiqinisekiso sokubandakanywa.
* Isiqinisekiso sokunikwa ingqalelo.
* Isiqinisekiso sempumelelo.
* Isiqinisekiso sempilo.
* Isiqinisekiso sokufunda.
* Isiqinisekiso sentlonelo.


Ngomhla we-16 kuJuni kulo nyaka uphelileyo, eli Phondo lathi ngokusesikweni nangokusemthethwni labhiyozela uSuku loLutsha lweSizwe ityeli lokuqala. E-Athlone phambi kweBhunga loLutsha, iKomishoni yoLutsha yoMzantsi Afrika, uMbutho woLutsha lwe-ANC i-NNP Jeug Aksie, amaqumrhu abafundi afana ne-COSAS ne-SASCO, imibutho yamaMuslim neyamaKrestu - saye sagqiba ekubeni siqalise ngokuyilwa kwale Bhili.

Le Bhili siyithe thaca kwiPalamente ngexesha ebalisikiwe. Ndifuna ukubulela, ndincome abayili bayo abathe baphanda babe bayiphononnga imithetho eyeleleneyo kwisizwe siphela baza baphuma nale mveliso ixabiseke kangakanana yeli Phondo.

Kubalulekile ukuqwalasela ukuba sinako ukuyimisela le Komishoni lo nyaka nje ingasikuba kungenxa yezopolitiko esithe sazibonaklisa ngazo, koko kube kwangenxa yezinto esithe sazonga ezithundeze iinkqubo zikaRhulumente, ke ngoko, sitsho size nezibonelelo esizifunayo. Eli Phondo alizange khe lenze luHlahlo lwabiwo-mali lweKomishoni yoLutsha ngaphambili.

Le Bhili yeminye yimiba ephambili efunwa ukuqwalaselwa kwezi ntsuku zili-100 zokuqala. Kambe, kodwa ke isenexesha elide lokuba iqwalaselwe, kwaye kufuneka ibe yinxalenye yenguqu kulo Rhulumente uthundeza ukubeka izinto ngokomgangatho, ukuquka wonk' ubani kwanozinzo.

Le Bhili iya kuba kwigazethi kwixesha elizayo. Ngoko ke inkqubo le ilungiselelwe uluntu ukuba luthathe inxaxheba, lubonisane neKomiti eSigxina malunga noLawulo phantsi koSihlalo uPatrick McKenzie ze ekugqibeleni yamkelwe yiPalemente ukuze ndisebenze ngayo.

Ndimemelela ulutsha lweli Phondo ukuba luyixhase le nkqubo kananjalo lube nefuthe kuMthetho ekugqitywayo ngawo ngokweendlela eziya kwenza iimfuno zakho zisetyenzwe ngendlela engcono. Kufuneka nizibone ninobumnini ngandlela zonke njengoko isisixhobo senu ukwakha iKhaya loMntu Wonke. Yihlalutyeni, nibonisane nixoxe ngale Bhili. Zandlaleni iingcamango zenu kwiKomiti eSigxina, khon' ukuze ke ngoko le Bhili ibe nguMthetho, ngenxa yokuba isisiphumo seengxoxo-mpikiswano, kwanokubonisana kwenu ngokunjalo.

Indima yeKomishoni yoLutsha ephakanyisiweyo iya kuba kukunceda ngocwangciso lukaRhulumente ze emva koko ibeke iliso ivavanye neenkqubo zikaRhulumente ngokweziphumo njengoko zichaphazela ulutsha. Kananjalo iya kubanoxanduva lokukhuthaza umanyano phakathi kolutsha nobuthandazwe nokusebenza njengekhonkco kwiSizwe, amanye amaqurhu olutsha ePhondo naweeNqila.

Le Bhili iyinkqubela ephambili yomthetho iNational Youth Commission Act, mthetho lowo uya kuba ujolise kwezentlalo nezopolitiko ngokubhekiselele ekwakheni isizwe. IKomishoni yoLutsha yeNtshona Koloni yakhele phezu kwesi siseko ukwenzela ukuba ulutsha luthathe inxaxheba ngokucacileyo ekuphuhlisweni kwezentlalo nezoqoqosho, oko kusenziwa kujoliswe kwizinto zokwenene zoqoqosho ndawonye nakwizakhono ezifanelekileyo nezifunekayo.

Lumi ngolu hlobo ulwakhiwo lwequmrhu olucetywayo lweKomishoni, ngamalungu amathathu aza kusebenza isigxina ze angabi ngaphezu kwesithandathu amalungu aya kusebenza ngokungesosigxina, kukho kuwo iGosa leSigqeba soLawulo eliyiNtloko. Ezi nkokeli ziselula kufuneka zikulungele kwaye zizimisele kananjalo ukuba ngabameli beli Phondo. Kufuneka babonise umfanekiso okuqapheleyo ukuhluka ngokwesini, ngokobuhlanga, ngokwenkolo zeli Phondo xa kusakhiwa iqumrhu elo naxa kusetyenzwa.

Indima yeDesika yoLutsha yePhondo kuya kufuneka itshintshe nayo ukuze ixhase olu lwakhiwo lutsha nomsebenzi wayo obalulekileyo. Oku kuya kuba ngowona mxholo ekuya kuxhentswa phantsi kwayo yiKomishoni entsha ndawonye noRhulumente.

IKomishoni yoLutsha yePhondo ayizange kwaye ayingeze ibe yengenzanga nto. Ekulungiseleleni iNdibano enkulu yokuKhulisa nokuPhuhlisa kwavela kwacaca ukuba kufuneka siyiqonde imfuneko yokuxhotyiswa kolutsha, kungoko kwenziwa le Ndibano inkulu yoPhuhliso lwezoQoqosho yoLutsha ngaphambi kwe-GDS kwaneengxoxo ezathi zalandela kunye namaqumrhu olutsha ngokubhekiselele ekugcineni indawo apho lunokuviwa luxhaswe khona ulutsha.

Xa sivala - iKomishoni yoLutsha yeNtshona Koloni kufuneka ithumele uphawu olucacileyo kubemi beli abaselula.

Siya kubaxhasa ekubeni:
* Bangazivumeli iziyobisi
* Bangaluvumi ulwabelwano ngesondo olungakhuselekanga
* Bangavumi ukuba seqeleni lemigewu
* Bangavumi ukulahlekelwa lithemba


Ukuyibeka ngendlela efanelekileyo, uphuhliso lolutsha nezinto zalo zifakiwe kwi-ajenda yalo Rhulumente.

Ninendima ebalulekileyo nephambili ekwakheni iKhaya loMntu Wonke, kwanokwakha nelenu iKhaya kananjalo. Siyifunile indawo oya kusizela nayo lo Mthetho kwanokuze nibe ngabemi beli phondo esifna nibe ngabo.

Ndiziva ndinochulumanco ukwandlala le Bhili yeKomishoni yoLutsha yeNtshona Koloni kule Ndlu nakulutsha lweNtshona Koloni.
Ndiyabulela.





This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Western Cape Provincial Youth Commission Draft Bill, 2004 (UMthetho Osayilwayo) (File type: pdf; size: 154 KB) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)

UVIMBA-NKCUKACHA WEENTETHO


2009:       uJAN      uFEB      uMAR      uAPR     

2008:       uJAN      uFEB      uMAR      uAPR      uMAY      uJUN      uJUL      uAUG      uSEP      uOCT      uNOV      uDEC     

2007:       uJAN      uFEB      uMAR      uAPR      uMAY      uJUN      uJUL      uAUG      uSEP      uOCT      uNOV      uDEC     

2006:       uJAN      uFEB      uMAR      uAPR      uMAY      uJUN      uJUL      uAUG      uSEP      uOCT      uNOV      uDEC     

2005:       uJAN      uFEB      uMAR      uAPR      uMAY      uJUN      uJUL      uAUG      uSEP      uOCT      uNOV      uDEC     

2004:       uJAN      uFEB      uMAR      uAPR      uMAY      uJUN      uJUL      uAUG      uSEP      uOCT      uNOV      uDEC     

2003:       uJAN      uFEB      uMAR      uAPR      uMAY      uJUN      uJUL      uAUG      uSEP      uOCT      uNOV      uDEC     

2002:       uJAN      uFEB      uMAR      uAPR      uMAY      uJUN      uJUL      uAUG      uSEP      uOCT      uNOV      uDEC     

2001:       uJAN      uFEB      uMAR      uAPR      uMAY      uJUN      uJUL      uAUG      uSEP      uOCT      uNOV      uDEC     




Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 23 uAgasti 2004



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





