






UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO|IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu  |



 





Umphandle > Urhulumente > uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa > Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu > Imicimbi Yamaqumrhu > Isebe Lemicimbi Yabasebenzi > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > I &gt Ixesha Lokuthabatha Umhlala-phantsi: Athini Amalungelo Akho?

Ixesha Lokuthabatha Umhlala-phantsi: Athini Amalungelo Akho?





UBUME

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

USHICILELO

================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================

UQHAGAMSHELWANO




2004

Isebe Lemicimbi Yabasebenzi (Ezothutho Nemisebenzi Yoluntu, uRhulumente Wephondo leNtshona Kapa)

UMBHALI: yiCape Gateway



ISISHWANKATHELO

Ekugqibeleni, wonke umntu kufuneka eyekile ukusebenza. Abanye abantu bakhetha ukuyeka ukusebenza beselula noko kanti abanye ke abanye basebenza de baphelelwe ngamandla. Nokuba ukhetha yiphi na kwezi, kufuneka uwazile amalungelo akho nezinto onokukhetha ukuzenza.



Ixesha Lokuthabatha Umhlala-phantsi


IXESHA LOKUTHABATHA UMHLALA-PHANTSI

Imithetho elawula imicimbi yabasebenzi ayinanto ithe ngqo iyithethayo ngexesha elifanelekileyo lokuthabatha umhlala-phantsi. Noko kunjalo ke, ikwatsho ukuba akukho mntu uya kuxhatshazwa asengelwe phantsi ngenxa yobudala bakhe. Oku ke kuthethe ukuba umqeshi nomqeshwa kufuneka bavumelane ngexesha elifanelekileyo lokuthabatha umhlala-phantsi.

Zintathu iimeko onokuzifumana uphantsi kwazo:
* Xa isibhambathiso sakho sesivumelwano sengqesho sifuna ukuba uthabathe umhlala-phantsi xa ubudala buthile.
* Xa wawufikelele kwisigqibo nomqeshi wakho ngexesha emawuwuthabathe ngalo umhlala-phantsi okanye ke xa isisithethe saloo nkampani ukuba abaqeshwa bathabathe imihlala-phantsi xa bebudala buthile.
* Xa kungekho kukhankanywa kwexesha lokuthabatha umhlala-phantsi kwisivumelwano sakho sengqesho yaye akuzange ufikelele kwisivumelwano ngoku nomqeshi wakho.


Ukuba uthi utyikitye isibhambathiso sesivumelwano sengqesho esichaza ixesha lokuthabatha umhlala-phantsi, ngokomthetho ke kuya kufuneka uthabathe umhlala-phantsi ngelo xesha likhankanywe apho. Inkampani leyo ayinakunyanzeliswa ukuba ikwazise kwangethuba.

Ukuba ixesha lokuthabatha umhlala-phantsi alikho kwisibhambathiso sakho sesivumelwano sengqesho kodwa kwakuvunyelwene ngaso okanye ke ukuba sikho isithethe saloo nkampani sokuthabatha umhlala-phantsi, umqeshi ke ngoko angakunika isaziso esikuchazela ukuba kufuneka uwuthabathe umhlala-phantsi wakho xa ufikelela kwiminyaka ethile yobudala. Ixesha lesi saziso liya kulingana nelo lesaziso sokupheliswa kwengqesho esithiwe thaca kwisibhambathiso sakho sengqesho.

Kuxa kutheni xa kufuneka kubekho isithethe sokuthatyathwa komhlala-phantsi kuloo nkampani? Kuxa kukho ulwazi oluphangaleleyo lokuba ixesha okanye ubudala "obuqhelekileyo" bokuthabatha umhlala-phantsi ngama-55, ama-60 okanye ama-65 eminyaka kodwa ke olu lwazi luphangalele kakhulu ukuba lungalulutho okanye lusetyenziswe kwiimeko ezithile. Izaziso zesithethe senkampani sokuthatyathwa komhlala-phantsi zingafumaneka:
* kwimigaqo yengxowa-mali yokulungiselela ikamva neyomhlala-phantsi (kodwa ke oku akucacanga kakhulu apho)
* kumgaqo-nkqubo wenkampani.


Ukuba akukho kukhankanywa kwexesha lokuthabatha umhlala-phantsi lifanelekileyo kwisibhambathiso sakho sengqesho yaye inkampani leyo ayinasithethe sexesha elithile lokuthatyathwa komhlala-phantsi, ungaqhubekeka ke usebenze de ube kanti akusakwazi kuwenza kakuhle umsebenzi wakho. Umqeshi wakho angayiphelisa ingqesho yakho kuphela ngokwemigaqo yemithetho karhulumente elawula imicimbi yengqesho (oko ke kukungaziphathi kakuhle, iimfuno zengqesho okanye ukungakwazi kuwenza kakuhle umsebenzi wakho) yaye kuya kufuneka alandele imigaqo ethiwe thaca kwisibhambathiso sokuqeshwa kwakho naleyo ikwimithetho karhulumente elawula imicimbi yengqesho. Iinkundla zikufumanise ikukuxhaphaza nokusengela phantsi into yokuba umqeshi wakho aphelise ingqesho yakho ngenxa yobudala bakho.

Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha ngomthetho onento yokwenza nokugxothwa, khawujonge isikhokelo somthetho iLabour Relations Act seSebe Lemicimbi Yabasebenzi esinezihloko esithi "Yazi iLRA Yakho".

KWENZEKA NTONI XA UQHUBEKEKA USEBENZE EMVA KOKUFIKA KWEXESHA LAKHO LOKUTHABATHA UMHLALA-PHANTSI?

Akukho nto icacileyo ngokomthetho ebhekiselele kumalungelo omqeshwa oqhubekeka asebenze emva kokufika kwexesha lakhe lokuthabatha umhlala-phantsi. Kuyingcebiso entle ke ukuba umqeshi nomqeshwa bayicacise ngokuphandle imiqathango yengqesho emva kokufika kwexesha lokuthabatha umhlala-phantsi, umzekelo: ukuba umqeshwa lo uya kuqhubekeka asebenze ixesha elingakanani na emva kokufika kwexesha lokutabatha kwakhe umhlala-phantsi yaye sesiphi na isaziso sokupheliswa kwengqesho esidingekayo ukuphelisa le ingqesho.

UNGAYIFUMANA PHI INGENISO EMVA KOKUTHABATHA UMHLALA-PHANTSI?

Emva kokuthabatha umhlala-phantsi ngokwesiqhelo uya kuxhomekeka kwingxwa-mali yomhlala-phantsi okanye ke leyo wawuyenzele ukulungiselela ixesha elinjengeli ukuze ube nokuphila.

Unakho nokuthabatha umhlala-phantsi wombuso okanye ke ungafaka igalelo kwingxowa-mali yabucala yomhlala-phantsi okanye eyokulungiselela ikamva. Ukuze ufumane iinkcukacha ezigcweleyo ngokuba iingxowa-mali zabucala zokulungiselela ikamva zisebenza njani na, tyelela iwebsite yeengcebiso noncedo lwezomthetho yeBlack Sash neye-ETU.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 7 uOktobha 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





