






UMPHANDLE|UBOMI BAKHO|IMIBA|USHICILELO |IZALATHISO |URHULUMENTE|IITHENDA|IMISEBENZI





English
|
Afrikaans
|
Malunga
|
Qhagamshelana
|
Uncedo
|
Funa nzulu  |



 





Umphandle > Ushicilelo > IiNkcukacha Zoluntu > B &gt Ukukhusela Amalungelo Akho

Ukukhusela Amalungelo Akho






IKomishoni Yamalungelo Abantu yoMzantsi Afrika


ISISHWANKATHELO

Eli phetshana lifundeka lula linikezela ngeenkcukacha ngamalungelo oluntu angundoqo nokuba iKomishoni Yamalungelo Oluntu yaseMzantsi Afrika (iSAHRC ngamafuphi) ingakunceda njani na ukuba amalungelo akho athe anyhashwa.






* Yintoni iSAHRC?
* Ingaba Yenza Ntoni iSAHRC?
* Ukunikezela Ingxelo Ngokunyhashwa Kwamalungelo Oluntu
* Indlela Yokunikezela Ingxelo Ngokunyhashwa Kwamalungelo Oluntu kwiSAHRC
* uMqulu Wamalungelo



================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


YINTONI I-SAHRC?

IKomishoni Yamalungelo Oluntu yaseMzantsi Afrika yenziwe yiKomishoni neScretariat.

IKomishoni

USihlalo nguMfundisi uGqirha Barney Pityana ze uSekela-Sihlalo ibe nguNkosazana Shirley Mabusela. Ikomishoni inamalungu afikelela kwishumi elinanye, kuquka usihlalo nesekela lakhe.

The Secretariat

Intloko Yesigqeba ikhokela iSecretariat. Inamasebe amane:

* Ezemfundo, Uqeqesho Nolwazi
* Iinkonzo Zomthetho
* Ezophando Namaxwebhu
* Ezezimali Nolawulo

I-SAHRC ineekomiti ezenziwe ngabakomishinala, abasebenzi kwakunye namanye amalungu asuka ngaphandle. Aba basebenzi basebenza kula macendelo alandelayo:

* Umgaqo-nkqubo Nocwangciso;
* URhulumente Noqhagamshelwano nePalamente;
* Imiba Yezomthetho neyoMgaqo-siseko;
* Uqhagamshelwano Nemibutho Engajonge Ngeniso Namanye Amaqumrhu Angumvuka Wemithetho;
* Uqhagamshelwano Namanye Amazwe;
* Ezabakhubazekileyo; kwakunye
* Nabantwana.
* 

Ngaphezu koko, umkomishinala ngamnye unoxanduva olulodwa lokujongana nephondo okanye amaphondo athile. Bayawatyelela la maphondo ukwakha ubudlelwane namaqumrhu asebenza kuwo, baphicothe iindlela ekwenziwa ngazo izinto ze baphendule nakwizikhalazo.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


INGABA YENZA NTONI I-SAHRC LE?

I-SAHRC le yasekwa nguMgaqo-siseko ngeenjongo:

* zokuphuhlisa inkcubeko yamalungelo oluntu eMzantsi Afrika;
* zokufundisa abemi boMzantsi Afrika ngokunyhashwa kwamalungelo oluntu nokufumana iindlela zokulungisa oku
* (kuquka nokusa amatyala ezinkundleni, xa kunyembelekile); kwenziwe nophando ngamalungelo oluntu eMzantsi Afrika nakumanye amazwe; kucetyiswe urhulumente ngamalungelo oluntu ze kujongwe nokuba urhulumente uwaphuhlisa awakhusele njani na amalungelo oluntu;
* kujongwane nemithetho ebhalwe kuwo onke amabakala karhulumente (oko ke kukuthi koorhulumente bamakhaya, abamaphondo nowesizwe) ukuqinisekisa ukuba bayawaqwalasela amalungelo oluntu; ze bajonge nokuba urhulumente wenza ntoni na ukuqinisekisa ukuba abantu bayafikelela kumalungelo oluntu nawoqoqosho (indalo engqongileyo, izindlu, unonophel lwempilo, ukutya, amanzi, ukhuseleko loluntu nemfundo).


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UKUNIKEZELA INGXELO NGOKUNYHASHWA KWAMALUNGELO OLUNTU

Intshukumo yokunyhashwa kwamalungelo oluntu kuxa naliphi na ilungelo elikuMqulu Wamalungelo lithe lanyhashwa okanye laxhatshazwa. Kusenjalo, Isahrc le ayijongani nazo zonke iintlobo zeentshukumo ezinyhasha amalungelo oluntu. Amanye amatyala athunyelwa kweminye imibutho namaqumrhu ebekelwe bucala ukujongana neentlobo ezithile zokunyhashwa kwamalungelo oluntu. Ezi ntlobo ke ziquka:

iKomishoni Engokulingana Ngokwesini
(Aamatyala okusengelwa phantsi ngokwesondo okanye ngobuni)
Inombolo Yomnxeba: 011 403 7182

Umkhuseli Wabathengi
(izikhalazo ngamagosa aseburhulumenteni)
Inombolo Yomnxeba: 012 322 2915/6

iKomishoni Yoxolelwaniso, Ungenelelo Nolamlo
(amatyala eentshukumo ezinomkhethe empangelweni)
Inombolo Yomnxeba: 011 377 6894

Icandelo Lolawulo Elizimeleyo Elijongene Nezikhalazo
(izikhalazo ngamapolisa)
Inombolo yomnxeba: 012 428 5700

Ukuba ityala lakho lelinye lala, kuya kufuneka ke uqhagamshelane nomnye wale mibutho ngqo.

Iingcebiso noncedo ngetyala lakho nazo zingafumaneka kwiiBhodi Zoncedo Lwezomthetho (eziKwiinkundla Zoomantyi), okanye ke kwiiklinikhi Zoncedo Lwezomthetho (kwiiDyunivesithi ezininzi). Kwakhona, kukho intlaninge yemivbutho engajonge ngeniso (efana neLawyers for Human Rights, illegal Resources Centre neBlack Sash), nazo ezinakho ukukunceda.


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UNGAYINIKEZELA NJANI INGXELO NGOKUNYHASHWA KWAMALUNGELO OLUNTU KWI-SAHRC

Ukuba ityala lingokunyhashwa kwelinye lamalungelo akuMqulu Wamalungelo Oluntu, futhi olu hlobo lwetyala ekunokujongwana nalo ngomnye nje umbutho, kuya kufuneka wena uyixele kwiSAHRC qha:

Ukutsalela iofisi ye-SAHRC. Umsebenzi uya kuthi athabathe ingxelo leyo, akuthumele iphetshana lokufaka isikhalazo okanye enze idinga lokuba wena uye buqu kule ofisi.
okanye ke

Ukuthumela ifeksi okanye incwadana yembalelwano kwiSebe Lemicimbi Yomthetho leSAHRC ngolwimi ithanda ukuyithumela ngalo.
okanye

Ukufumana iphetshana lokufaka isikhalazo kwiSAHRC, uyigqibezele kwiSAHRC.

IIDILESI ZE-SAHRC

eRhawutini

Private Bag 2700, eHoughton 2041
Inombolo yomnxeba: 011 484 8300
Inombolo yefeksi: 011 484 1360

eMpuma Kapa

P O Box 1854,eBhayi, 6001
Inombolo yomnxeba: 041 582 4094/2611
Inombolo yefeksi: 041 582 2204

KwaZulu-Natal

P O Box 1456, Durban 4000
Inombolo yomnxeba/yefeksi: 031 304 7323/4/5

eMntla Kapa

P O Box 55796, ePietersburg, 0700
Inombolo yomnxeba: 015 291 3500/3504
Inombolo yefeksi: 015 291 3505

eNtshona Koloni

P O Box 3563, eKapa, 8001
Inombolo yomnxeba: 021 426 2277
Inombolo yefeksi: 021 426 2875


================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================================


UMQULU WAMALUNGELO

Ukuze kube nokwakhiwa inkcubeko yamalungelo oluntu, kubalulekile ukuba wonke ummi awazi amalungelo akhe ze ayiqondisise nendima yakhe. I-SAHRC ikhusela ze iphkamise amalungelo abo bonke abemi boMzantsi Afrika. Oku kulandelayo luhlobo lwenziwe lula loMqulu Wamalungelo Wamalungelo. Ukze ufumane uMqulu ogcweleyo, nceda ufunde iSahluko 2 soMgaqo-siseko.





Ukulingana


Akunakuxhatshazwa. Kodwa ke iaffirmative action nokuba nomkhethe ngendlela engaxhaphaziyo zivumelekile.



Isidima Somntu


Isidima sakho kufuneka sihlonitshwe futhi sikhuselwe.



Ubomi


Unelungelo lokuphila.



Inkululeko nokhuseleko lomntu


Akunakuvalelwa ngaphandle kokubekwa ityala, uxhatshazwe okanye wohlwaywe ngenkohlakalo. Ubundlobongela basekhaya abamkelekanga.



Ubukhoboka, ukufakwa amakhamandela kwanokunynzeliswa ukuba usebenze


Ubukhoboka, ukufakwa kumakhamandela kwanokunyanzeliswa ukuba usebenze azivumelekanga.



Imfihlelo


Akunakugqogqwa okanye kugqogqwe ikhya impahla yakho, ngaphandle kokuba kokuba kulandelwe inkqubo eyiyo yokwenziwa kwezi ntshukumo ngamapolisa.



Inkululeko kwinkolo, inkolelo noluvo


Ungakholelwa futhi ucinge nangayiphi na indlela yaye ungalandela inkolo ethandwa nguwe.



Inkululeko yokuziveza


Bonke abantu (kuquka namajelo eendaba) bangathetha nantoni na abayithandayo.



Indibano, umboniso, uqhankqalazo nokunikezelwa kwezikhalazo


Ningabamba umboniso, uqhankqalazo okanye ninikezele ngezikhalazo. Kodwa ke oku kufuneka nikwenze ngoxolo.



Inkululeko yokuzimanya


Ungazimanya nabani na ofuna ukuzimanya naye.



Amalungelo opolitiko


Ungalixhasa iqela lopolitiko elithandwa nguwe. Ukuba ungummi weli, ze ubuncinci ube uneshumi elinesibhozo leminyaka ubudala, ungavota.



Ukuba ngummi


Ubumi bakho abunakuze bohluthwe kuwe.



Inkululeko yentshukumo neyokuhlala


Ungahamba uye kuhlala naphi na apha eMzantsi Afrika.



Inkululeko yoshishino, yokuphangela neyobizo


Ungawenza nawuphi na umsebenzi ofuna ukuwenza.



Imiba yengqesho


Ungzimanya neemanyano zabasebenzi uye nakwiintshukumo zogwayimbo.



Indalo


Unelungelo lokufumana indalo esempilweni.



Impahla


Impahla yakho ingahluthwa kuwe kuphela imigaqo eyiyo ilandelwe.



Izindlu


Urhulumente kufuneka aqinisekise ukuba abantu bayafikelela kwizindlu ezisemgangathweni.



Unonophyel lwempilo, ukutya, amanzi nokhuseleko loluntu


Urhulumente kufuneka aqinisekise ukuba uluntu luyafikelela ekutyeni nasemanzini, kunonophel lwempilo nokhuseleko loluntu.



Abantwana


Abantwana abangaphantsi kweshumi elinesibhozo banamalungelo awodwa, afana nelungelo lokungaxhatshazwa.



Imfundo


Unelungelo lokufumana imfundo engundoqo, kuquka imfundo engundoqo yabantu abadala, ngolwimi lwakho (ukuba oku kunokwenzeka).



Ulwimi nenkcubeko


Ungalusebenzisa ulwimi lwakho ze ulandele inkcubeko oyikhethayo.



Amaqela enkcubeko, awezenkolo naweelwimi


Uluntu ekuhlaleni kungayonwabela inkcubeko yalo; lusebenzise inkolo yalo; ze lusebenzise ulwimi lwalo.



Ukufikelela kulwazi


Unelungelo lokufukelela kulo naluphi na ulwazi urhulumente analo.



Intshukumo yolawulo enobulungisa


Iintshukumo zikarhulumente kufuneka zingabi namkhethe.



Ukufikelela kwiinkundla


Ungacela inkundla imuthathele isigqibo ngengxaki yakho yezomthetho, okanye iqumrhu elikumila kunjalo.



Abantu ababanjiweyo, abavalelweyo nabasabekwa izityholo


La malungelo akhusela abantu ababanjiweyo, abavalalwe ejele okanye ababekwa isityholo sokwaphula umthetho.


QWALASELA: Onke ke la malungelo angacuthwa ukuba oko kuya kulungisa into. Ukuze ufumane ezinye iinkcukacha, funda iSahluko 2 soMgaqo-siseko.






This content also available in English | Hierdie inhoud is ook beskibaar in Afrikaans

YAYAMENE

* Izikhalazo Ngokunyhashwa Kwamalungelo Oluntu (IiNkonzo)
* Umqulu Wamalungelo (Isahluko 2: soMgaqo-siseko woMzantsi Afrika) (UMgaqo-siseko) (File type: pdf)
* Constitutional Court Website (Qhagamshela) (ifumaneka ngesiNgesi kuphela)



Umxholo okweli phepha wagqibela ukuhlaziywa nge- 22 uMatshi 2005



Ingaba kukho nto ungayiqondiyo kwiintetho zaseburhulumenteni



| IMIBUZO? Sibuze nje wena: questions@capegateway.gov.za



Isigama Esinokusetyenziswa | uMgaqo-nkqubo Wemfihlelo | Ilungelo Lobunini







I-Cape Gateway yinkonzo karhulumente ejoliswe kubemi beNtshona Koloni, ebonelela ngolwazi ngorhulumente wedolophu, owephondo nowesizwe





