

U ṅ walisela tshumiso ya ma ḓ i

Thalutshedzo
Maga a tevhelwaho
Milayo i shumiswaho
Maitele na tshifhinga tsha u itwa ha tshumelo
Mbadelo
Fomo dzi teaho u dadzwa
Zwidodombedzwa zwa vhukwamanyi

Thalutshedzo

Vhashumisi vhoṱhe vha maḓi vhane vha sa wane maḓi u bva kha muisedzi wa maḓi, muvhusowapo, bodo ya maḓi, bodo ya tsheledzo, tshikimu tsha maḓi tsha muvhuso kana muṅwe muisedzi wa maḓi manzhi, vha tea u ṅwalisa tshumiso yavho ya maḓi na Muhasho wa Maḓi na Vhusimama ḓaka . Vhashumisi avha vha tea u vha vha vhane vha shumisa maḓi kha zwi tevhelaho:

u sheledza
migodini
kha nḓowetshumo
pfulo
tshumiso iṅwe na iṅwe yo sumbedziswaho kha  uya nga Ndima 39 ya Mulayo wa Maḓi a Lushaka wa 1998 .
Dzinwe tshumiso dzine dza tea u ṅwaliswa dzi katela:

u la ṱwa ha tshikha kana maḓi ane a vha na tshikha
tshandukiso ya nḓila ine milambo na zwidambo zwa elela ngayo kana tshandukiso ya philiphili kana vhuvha ha kueletshele kwa maḓi.

U vhulunga – Muthu muṅwe na muṅwe kana tshivhumbiwa tshi vhulungaho maḓi u itela zwo fhambanaho  tshumiso ya nḓowetshumo, migodi, vhulimi ha zwa maḓini, khovhe, mitambo ya maḓini, zwa lunako, ngade, tshandukiso ya vhupo, goḽofu, etc) u bva kha maḓi a elelalo, maḓi ane a vha mavuni kana tshisima tshine tshivhalo tsha maḓi tsha fhira 10 000 cubic meters kana hune maḓi musi o fhelela a fhira 1 hectare kha mavu ane a vha nga fhasi ha ndangulo ya uyo muthu kana tshivhumbiwa kana muthu kana tshivhumbiwa tshine tshi sa vhe na thendelo.
Zwiito zwi fhungudzaho u elela ha maḓi milamboni  – U ṱavhiwa ha miri u itela bindu, hu tshi katelwa na maḓaka a tshitshavha u itela bindu, he ha itwa phanḓa ha 1972, hu tea u ṅwaliswa. Vhaṋe vha maḓaka vhane vha vha na thendelo dzo ṋetshedzwaho nga fhasi ha Mulayo wa Vhusimama ḓaka  a vha tei u ṅwalisa, sa izwo vah tshiḓo rumelwa dokhumenthe dzo ḓadzwaho uri vha dzi shandukise arali zwo tea. Dokhumenthe idzo dzi ḓo tea u sainwa dza humiselwa kha muhasho.
Tshumiso nga mivhusoyapo na vhaṅwe vhaisedzi vha maḓi manzhi vhane vha vha na zwiko zwavho zwa maḓi na tshumelo dza u kunakisa maḓi.
Zwiiti zwi langwaho, u fana na u sheledza nga maḓi ane a vha na tshikha, u bveledza muḓagasi nga maḓi, u shandukisa zwine zwa vha muyani kana u bvusuludza tombo ḽine maḓi a disendeka khaḽo.

Ntha

Maga a tevhelwaho

Kha vha sedze tshumiso kwayo ya maḓi.
Kwamane na ofisi ya tsini ya dzingu ya Muhasho wa Maḓi na Vhusimama ḓaka .
ḓadze fomo dzo teaho, vha tshi khou thuswa nga muofisiri wa dzingu.
Ise fomo ofisini ya dzingu ya tsini ya DWAF nahone i fhelekedzwe nga dokhumenthe dzi tevheleaho:

zwidodombedzwa zwa muhumbeli
fhethu hune maḓi a shumiswa hone
zwidodombedzwa zwa muṋe wa fhethu
muano wa muhumbeli
moano wa muṋe wa fhethu
zwidodombedzwa zwa dzimbadelo
khophi yo sethifaiwaho ya ṱhanziela ya ḽi ṅwalo ḽa vhuṋe
khophi yo sethifaiwaho ya vhuṋe ha fhethu
khophi yo sethifaiwaho ya thendelano ya u hira fhethu
tshisumbi tsha thevhedzo ya zwoṱhe zwi kwamaho tshumelo dzine dza khou humbelelwa thendelo.


Ntha

Milayo i shumiswaho



National Water Act, 1998  

Ntha

Maitele na tshifhinga tsha u itwa ha tshumelo

Zwi ḓo dzhia ṅwedzi muthihi u nwalisa

Ntha

Mbadelo

R114 

Ntha

Fomo dzi teaho u ḓadzwa

Fomo dzi a wanala ofisini dza dzingu dza DWAF

Ntha

Zwidodombedzwa zwa vhukwamani


