GIREIDI 11
Bammbiri iḽi ḽi na masiaṱari a fuminthihi .
PFESESANI:
Fhindulani mbudziso dzoṱhe kha hedzi khethekanyo.
Khethekanyo iṅwe na iṅwe i tea u thoma kha siaṱari ḽiswa. Hune khethekanyo iṅwe na iṅwe ya fhelela hone ni talele.
Ni tshi fhedza u fhindula mbudziso ni kone u ya kha i tevhelaho. pfuke mutala ni
ṅwalani zwi no vhalea, nahone nga vhudele.
Ni dzhiele nzhele zwiga zwa u vhala, mupeleṱo, tswayo na khethekanyo ya maipfi.
Vhalani mafhungo aya nga vhuronwane uri ni ḓo fhindula mbudziso dzi a tevhelaho nga maipfi aṋu. kona u
Ho shuma vhuṱali
Vho-Tshibondokilo vho vha vha tshi dzula ḽokhesheni ya Boekenhout na mufarisi wavho Vho-Mameki. Vho vha vhe na mabindu. Jericho vho vha vhe na giratshi; hu tshi shelwa zwivhaswa ha lugiswa na dzigoloi. Ngei Stinkwater vho vha vhe na vhengele ḽa halwa na bara, zwidakwa zwi tshi u vhu thuthubisa wa wana zwo no sokou nḓaya. Vho-Mameki vho vha vhe ṱhase ya musadzi..uvha ḽine vha ya Stinkwater wo vha u tshi wana zwiṅwe zwidakwa zwi tshi tou milela na mare. Ndi musi vhe henefha he muṅwe munna wa muzulu a no pfi Vusi a vha humbela uri vha seisane nae. Vho-Mameki vho mu vhudza uri vha ḓo thoma vha humbula, a vha founele. Vha ralo vha mu ṋea nomboro dzavho dza luṱingothendeleki.
Mabindu a Vho-Tshibondokilo o vha a tshi dzhenisa masheleni a vhonalaho. Vhunga nnḓu ye vha vha vha tshi dzula khayo i sa ḓivhalei, na siḽini i si na, vho elekanya uri ndi khwine vha tshi fhaṱa nnḓu yavhuḓi ya double storey. ·iṅwe ḓuvha vha ngei giratshini ho mbo ḓi swika khonani dzavho mbili na vhafumakadzi vhadzo. Khonani idzo dzo vha dzi tshi nga dzo tou langana ngauri dzo swika khathihi. Dzo vha dzi tshi khou enda nga mimoḓoro ya vhunzhilinzhili. Iṱali o vha a tshi tou vha maṱombonyane. Vho-Tshibondokilo vho vha tshi ri u sea na madzeu a vhonala. Vho-Tshibondokilo vho tswela khonani dzavho muhumbulo wa u fhaṱa double storey. Khonani dzavho muhumbulo uyo dzo u khoḓa nga maanḓa. Dzo ḓo dzinginya muhumbulo wa uri ndi khwiṋe vha tshi ṱuwa nadzo hayani uri vha dzi vhonise hune tshifhaṱo tsha nga ima hone. Hafhu dzo takalela na u vha dzi tshi vhona Vho-Mameki. Muhumbulo uyu Vho-Tshibondokilo vho u takalela. Vho mbo ḓi bvumisa goloi yavho ya Pajero vha ṋamedza khonani dzavho na vhafumakadzi vha livha hayani i tshi tou nzenzema hafhu yo ṋamelwa nga zwiṱunḓulume thovhela zwo tou bvisa na dziphapha.
Mabindu a Vho-Tshibondokilo o vha a tshi dzhenisa masheleni a vhonalaho. Vhunga nnḓu ye vha vha vha tshi dzula khayo i sa ḓivhalei, na siḽini i si na, vho elekanya uri ndi khwine vha tshi fhaṱa nnḓu yavhuḓi ya double storey. ·iṅwe ḓuvha vha ngei giratshini ho mbo ḓi swika khonani dzavho mbili na vhafumakadzi vhadzo. Khonani idzo dzo vha dzi tshi nga dzo tou langana ngauri dzo swika khathihi. Dzo vha dzi tshi khou enda nga mimoḓoro ya vhunzhilinzhili. Iṱali o vha a tshi tou vha maṱombonyane. Vho-Tshibondokilo vho vha tshi ri u sea na madzeu a vhonala. Vho-Tshibondokilo vho tswela khonani dzavho muhumbulo wa u fhaṱa double storey. Khonani dzavho muhumbulo uyo dzo u khoḓa nga maanḓa. Dzo ḓo dzinginya muhumbulo wa uri ndi khwiṋe vha tshi ṱuwa nadzo hayani uri vha dzi vhonise hune tshifhaṱo tsha nga ima hone. Hafhu dzo takalela na u vha dzi tshi vhona Vho-Mameki. Muhumbulo uyu Vho-Tshibondokilo vho u takalela. Vho mbo ḓi bvumisa goloi yavho ya Pajero vha ṋamedza khonani dzavho na vhafumakadzi vha livha hayani i tshi tou nzenzema hafhu yo ṋamelwa nga zwiṱunḓulume thovhela zwo tou bvisa na dziphapha.
Vho-Tshibondokilo vha shuma mushumo-ḓe? Tikedzani phindulo yaṋu.
Bulani tshivhaswa tshithihi tshine tsha rengiswa giratshini.
Ndi zwifhio zwine zwa sumbedza uri mabindu a Vho-Tshibondo a dzhenisa tshelede nnzhi? Bulani zwivhili.
Fhindulani mbudziso dzi tevhelaho ngauri Ee kana Hai, ni tikedze phindulo yaṋu nga u tou khoutha zwi re mafhungoni:
Vusi o vha o dzumbama ngafhi musi vhaṋe vha muḓi vha tshi vhuya?
Ndi ngani Vusi o fhufhela nṱha ha ṱafula? 
Ṱhoho ya mafhungo aya i ri: 'Ho shuma vhuṱali.' Inwi bu fhethu huraru ho shumiswaho vhuṱali mafhungoni aya. 30 ṰHANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:
KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO
Dubekanyani mbuno dza 7 dzi kha mafhungo a pfalaho. Ni dzhi nzhele zwi tevhelaho: xṅwalani nomboro u bva kha 1 u swika kha 7, ni ṅwale mbuno nga muhumbulo wo fhelelaho. xNi shumise maipfi aṋu nga hune na kona ngaho. xHune manweledzo aṋu a fhelela hone ni ṅwale nomboro ya maipfi e na shumisa zwitangini. xNa fhirisa tshivhalo tsha maipfi kana na sa ṅ tshivhalo tshao zwitangini maraga dzi ḓo mbura.
Muthu kha ḓivhe mushumo wawe
Arali muthu a sa ḓivhi mushumo wawe, zwithu zwi tshimbila nga nḓila yo kombamaho, a vho nga bambukwa.
Zwithu zwo ḓo thoma zwi tshi naka, fhedzi-ha a zwo ngo yafhi zwi songo bva ngonani. Vho-Maṱhaphudza vho ḓo thoma maitele a u dzhenelela kha mishumo i songo vha livhaho ya u ṱola vhagudisi vha tshi khou funza kiḽasini. Tshikoloni itsho vho vha vha tshi vho ri hu pfiwa vhone, zwa sa ralo vha ḓo pfukisela muthu phanḓa kha vhahulwane.
Miṱanganoni ya dzulo ḽa khorombusi Vho-Maṱhaphudza vho vha vha tshi i ramba, fhedzi-ha tshi mangadzaho ndi uri vho vha vha tshi fhedza vha sa swike. Musi vha tshi founelwa vha ri vha Cape Town muṱanganoni wa poḽotiki, ngeno vhe henefho hayani.
KHETHEKANYO YA C: LUAMBO
Vhalani mafhungo aya uri ni kone u fhindula mbudziso dzi tevhelaho:
ṅwalani fhungo ḽo swifhadzwaho ḽi kha khanedza 
ḽi shumise 
fhungoni ḽi pfalaho.
ha u ḽi shumisa fhungoni ḽe na tou ḓisikela. 
Isani ipfi ṅwana kha vhunzhi ni kone u ḽi shumi vhumba 
fhungo ḽi pfalaho.
fhisaḽihulu. Ho ḓo -ruma tshiḽeli uri hu yo vhidza maine.
Mafhungo khea, a vhaleni ni kone-ha u a vhekanya mutevhe wa aḽifabethe.
Zwifanyiso asizwi, zwi sedzeni nga vhuronwane uri ni ḓo ko fhindula mbudziso dzine dza ḓo tevhela.
pfalaho.
Vhumbani fhungombumbano ḽi pfalaho ni tshi khou 
shumisa zwine na khou vhona kha zwifanyiso 2 na 3.
Tshifanyiso tsha khungedzelo khetsho. Inwi tshi sedzeni nga vhuronwane uri ni ḓo kona u fhindula mbudziso idzi dzo ḓisendekaho khatsho:
A Tshigagarukela tshi khou shuma mini afho 
tshifanyisoni?
C gidimele khungedzelo iyo. 
D Mushumo wa vhuḽeḓere vhuṱuku kha khungedzelo iyo ndi ufhio? 
Hu na pfufhifhadzo yo shumiswaho afho tshifanyisoni. Bulani uri yo imela mini.
3.4.1 Mutevhe wa maipfi asuyu. Inwi u ṱoredzeni afho zwikhalani ho teaho kha mafhungo a tevhelaho:
Vho-Vele vha khou ...mavhudzi avho vhunga o no hulesa uri vha tshi ya Mapani u...mashonzha a si vha dine nga u gama. Vha sa athu u ṱuwa vha ḓo thoma nga u ...vhuḓuhu havho ngei tshihuni. Vha ḓo ...mabundu, vha ...thanga uri vha zwi shumise phanḓa.
Vhalani zwine na tea u tevhedza musi ni tshi baga zwikontsi, ni kone u fhindula mbudziso dzi tevhelaho:
B Ndi yunithi ifhio ine na nga i shumisa u ela mafhi? Ndi ngani ni tshi ralo?
