MARAGA: 70
﻿Memorandamu uyu u na masiaṱari a 12.
﻿MEMORANDAMU
﻿GIREIDI 12
﻿KHETHEKANYO YA A: NGANEA
﻿MBUDZISO 1
﻿ADENDAMU YA PHINDULO NDAPFU:
﻿Mpho:
﻿O lwa na Mashudu vha tshi lwela Maria.
﻿Mashudu o pwasha goloi yawe.
﻿Mashudu o eµela na Phophi musadzi wawe.
﻿O pandelwa mushumoni.
﻿O farwa.
﻿O thulwa nga goloi.
﻿Mashudu:
﻿O dzhielwa musidzana nga Mpho.
﻿O lwa na Mpho vha tshi lwela Maria.
﻿O rwiwa nga Mashudu.
﻿U a sengiswa dzhele.
﻿Mbilu yawe i a pfa vhuṱungu a tshi pfa lufu lwa Mashudu.
﻿Phophi:
﻿Munna wawe o pfana na Maria.
﻿O shavhela hayani.
﻿U pandelwa ha munna wawe mushumoni, u farwa na u thulwa nga goloi zwi a mu kwama.
﻿Ṅwana wa Vho-Phophi u shavha vhuhadzi o khakha.
﻿Vha rwiwa nga Mpho.
﻿Mpho u vha pota khoroni.
﻿Khoro i vha vhona mulandu.
﻿KANA
﻿MBUDZISO 2
﻿Ndi 363.
﻿O wanedza Mashudu o eµela na Phophi musadzi wawe.
﻿O vha a tshi vho nga muthu a pengaho.
﻿Muthu u a fhirwa nga zwivhuya arali a sa tou takutshedza nga ene muṋe.
﻿Vha tshi nga vho dinaleanyana.
﻿O vhona uri o khakhela munna wawe nga u dzhenisa Mashudu nµuni.
﻿Ndi makhulu na mukwasha.
﻿O vha o tevhela Phophi musadzi wawe.
﻿Ndi musi Phophi a tshi khou hana u ṱuwa nae.
﻿O vha a tshi khou lifhedza zwe Mpho a mu dzhiela musidzana wawe Maria.
﻿Ndi ya uri Mpho o mu dzhiela Maria ngeno ene a dokotela.
﻿O vha a tshi khou shavha u tshinyala dzina nga u bviswa kha dzigurannḓa.
﻿Ndi tshelede ye a vha a khou badeliswa ya zwigidi zwivhili zwa dzirannda.
﻿Ndi u pfana ha Phophi musadzi wawe na Mashudu.
﻿Mulandu wo potwa khoroni, ha vhoxwa ḽa uri Phophi a humele vhuhadzi.
﻿ṰHANGANYELO YA KHETHEKANYO IYI YA A:
﻿KANA/NA
﻿MBUDZISO 3 (Mbudziso ndapfu)
﻿KUOLELWE KWA VHAANEWA
﻿Hu na vhatambi vhahulwane havha:
﻿Mutambidendele ndi Muthumukhulu wa ḽihoro ḽivhusi. Uyu ndi ene muphuresidennde wa shango ane mafhungo oṱhe a mona-mona khae. Ndi mutambi ane a vha na thaidzo ine a lingedza u i tandulula. Thaidzo u vhangelwa nga mupikisi na muluṱanyi.
﻿Mutambi muluṱanyi ndi Coetzee, Duma na vhaṋwe-vho. Uyu ndi mutambi ane a si ḽise mutambidendele lu ḓifhaho. U luṱanya mutambidendele na mupikisi wawe.
﻿Vhatambi avha vha a tshila sa vhathu vhane ra vha wana fhano shangoni.
﻿Zwiito zwavho zwo bveledzwa nga nḓila ya matshilele a vhathu fhano shangoni.
﻿KANA
﻿MBUDZISO 4 (Mbudziso pfufhi)
﻿Ndi ya uri muvhuso u khou tendelela vhathu vha tshi vhulahwa ngeno wo lavhelesa, vhugevhenga ho ḓifha maanḓa nahone hu si na mbofholowwo.
﻿I nga tanduluwa nga u vha na vhurangaphanḓa vhu fhulufhedzeaho nahone ho ḓiimiselaho u thusa lushaka.
﻿Nga u vha na milayo yo teaho kha u langa shango.
﻿Nga u vha na tsireledzo yo khwaṱhaho.
﻿Vhugevhenga
﻿Mbofholowo
﻿Mabulayo
﻿Tshiṱalula
﻿Ee,
﻿Muthu muṅwe na muṅwe u na pfanelo dza zwithu
﻿Sa u dzula hune a funa hone,
﻿U ya tshikoloni hune muthu a tama u dzhena hone na u tshimbila hoṱhehoṱhe hune muthu a funa.
﻿Nga 1994.
﻿Ee/Hai.
﻿U sikwa ha mishumo.
﻿U vha na mbofholowo ya u dzhena tshikolo.
﻿U dzula hune wa funa.
﻿U vha na mbofholowo ya u ṱahisa muhumbulo kha lushaka/ muvhusoni.
﻿Hu khou lwelwa vhuraphanḓa ha u vhusa shango.
﻿ṰHANGANYELO YA KHETHEKANYO IYI YA B:
﻿KANA/NA
﻿KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI
﻿ZWA VHUTSHILO - NA Milubi na LL Mafenya
﻿MBUDZISO 5
﻿ADENDAMU YA MBUDZISO NDAPFU: KHA HU SHUMISWE KHATHIHI NA RUBRIKI I RE MAGUMONI A MEMORANDAMU.
﻿Dokotela wa mukhuwa
﻿Ndavhalelo ya Vho-Louw ndi ya uri mufumakadzi wavho u tea u alafhiwa nga dokotela wa mutshena hu si wa murema.
﻿Mufumakadzi Vho-Louw vho huvhala nga tshifhinga tsha musi dokotela we a vha e sibadela a tshi khou alafha vhalwadze e wa murema Konanani.
﻿Dokotela o vhidzwa nga tshihudzaipfi uri a µe a thuse mulwadze Vho-Louw. Munna wavho a hana vha tshi ṱhathuvhiwa nga dokotela wa muthu mutswu.
﻿Sisiṱa Mawela o edziasa u fhembeledza Vho-Louw uri mufumakadzi wavho a alafhiwe nga dokotela wa murema, ene a µi fhedza o hana mufumakadzi a tshi alafhiwa nga dokotela wa muthu mutswu.
﻿Dokotela Konanani o isa mafhungo kha supirithendede wa mukhuwa, ene a fhedza o ima na muhumbulo wa Vho-Louw.
﻿Dokotela we a vhidziwa a siho mushumoni a tshi sala a tshi swika o wana mufumakadzi wa Vho-Louw vho no welela/lovha.
﻿Lutamo lwa Vho-Louw lwa u alafhisa mufumakadzi wavho nga dokotela wa mukhuwa lwo µisa lufu lwa mufumakadzi wavho zwi songo tea.
﻿Vha tenda uri madokotela a vhathu vhatswu/vharema ha koni u ilafha mufumakadzi wavho/Mufumakadzi wavho a nga si ilafhiwe nga dokotela wa murema.
﻿KANA
﻿MBUDZISO 6
﻿Thathani na Mukatshelwa.
﻿Ndi khonani.
﻿Funi
﻿U tamba mitshini na u fara dzinyendo.
﻿U vha e na munna wawe tshifhinga tshoṱhe na u fara nyendo nae dza u ya u awela.
﻿Nṋdu ya hone yo vha yo hula ya dovha ya naka/yo ṱavhiwa mahatsi na maluvha u mona na dzharaṱa.
﻿O vha a tshi shavha u sia mabindu awe a si na mulangi.
﻿Humbulani u khou ṱoḓa uri zwinepe zwi vhe vhuṱanzi kha u ṱalana hawe na Avhaathu.
﻿O founelwa nga muṅwe wa vhana vha tshikolo vhe vha vha vho dalela Kapa.
﻿Hai, vho vha vho fhaṱelwa nṋdu nga mukwasha wavho Humbulani.
﻿Ee, Thathani o vha a sa lili tshithu, fhedzi a ita zwa vhudzekani na vhathu vha nṋda.
﻿O vha e na maṱo malapfu naho o vha e na tshiṅwe na tshiṅwe.
﻿Hai, ha ngo fulufhedzea kha munna wawe, o tambisa tshelede nga mitshini a ita zwa vhudzekani na vhaṅwe vhanna.
﻿U sa fhulufhedzea hawe ho mu ṱalisa nga Humbulani.
﻿ṰHANGANYELO YA KHETHEKANYO IYI YA C:
﻿KANA/NA
﻿KHETHEKANYO YA D: VHURENDI
﻿MBUDZISO 7 (Mbudziso pfufhi)
﻿Vhutshilo hanga ho sendamela vhudzulavhafu.
﻿Muvhili wanga u nukha lufu.
﻿Ndi ḽiṋaṋedzi.
﻿Hai, dzo mu shandukela ngeno mme awe vha tshi khou mu lilela.
﻿Lukanda lwanga lwo nambatela marambo.
﻿Nge muvhili u wanga wa shanduka tshiguru.
﻿Fhihamelwa - u ita u tshi fhelelwa nga muya musi u tshi amba.
﻿Ee, dwadzetshifu ḽi a kavha muthu a songo ḽi lavhelela.
﻿Ndi wa vhufumi.
﻿KANA/NA
﻿MBUDZISO 8 (Mbudziso pfufhi)
﻿Tshelede i a konanya vhathu vha tsinde (lushaka) ḽithihi vha farana.
﻿Wa nwa mapfura ha sala marambo.
﻿Wo naka wo vhifha.
﻿Ndi ya mathomoni na magumoni a mitaladzi. Tshikimu tshayo ndi abab.
﻿U ṱoḓa vha tshi ḓivha vhuḓi na vhuvhi ha tshelede.
﻿Ndi tshithu tshavhuḓi. Muthu ha koni u swikelelela ṱhoµea dzawe dza vhutshilo arali a si na tshelede.
﻿Vhifha
﻿U vhulahisa
﻿KANA/NA
﻿MBUDZISO 9 (Mbudziso pfufhi)
﻿Pfumo, banga na gatho.
﻿Khothoni wo vhuya na muṅene wa ndeme ya musuku.
﻿Vhatshena vho wisiwa kha muvhuso wavho.
﻿U vhinµulusa tombo ndi u ḽi vhea vhudzuloni haḽo.
﻿Ndi mulimo u ḓodzwaho kha mapfumo kana misevhe.
﻿Thonga.
﻿KANA/NA
﻿MBUDZISO 10 (Mbudziso ndapfu)
﻿Tsho phulea
﻿Tshiphiri tsho bvela khagala.
﻿O vha a sa tsha tshimbilesa.
﻿O vha a sa tsha ambesa.
﻿Ri vhudzeni uri no tshinywa nga nnyi?
﻿Mufunwa wawe o vha a tshi mu lidzela khombole.
﻿Ndi
﻿U ambe ngoho u sa ḓo shata vhathu vhulaḓa.
﻿Ndi phani.
﻿Tshilidzi.
﻿ṰHANGANYELO YA KHETHEKANYO IYI YA D:
﻿Kha vha dzhiele nzhele phambano I re hone kha kuavhele kwa maraga dza tshivhumbeo na zwi re ngomu
﻿KHOUDU NA KUAVHELE KWA MARAGA
﻿ZWI RE NGOMU 
﻿TSHIVHUMBEO NA LUAMBO 
﻿Tshivhumbeo, nyelelo i re na ndunzhendunzhe na ḽikumedzwa. Luambo, khalo na tshitaila zwo shumiswaho kha phindulo
﻿Khoudu 7
﻿Maraga:
﻿Mihumbulo minzhi ya vhudzivha i tikedzwa u bva kha tshibveledzwa.
﻿Maraga:
﻿Tshivhumbeo tshi re na ndunzhendunzhe.
﻿Luambo, khalo na tshitaela zwo vhibvela, zwi a nyanyula nahone zwo lulama.
﻿Khoudu 6
﻿Vhuswikeleli ha nṱha
﻿Maraga:
﻿Phindulo yo dodombedzwaho.
﻿Ho ṋewa mihumbulo minzhi i pfalaho, i tikedzwaho u bva kha tshibveledzwa.
﻿Vhuswikeleli ha nṱha
﻿Maraga:
﻿Mihumbulo na kuhumbulele zwi a tevhelelea.
﻿Luambo, khalo na tshitaila zwo lulama nahone zwo tea ndivho.
﻿Khoudu 5
﻿Vhuswikeleli ho dziaho
﻿Maraga:
﻿Phindulo yo dodombedzwa lwa khwine.
﻿Miṅwe mihumbulo i pfalaho yo ṋewa, fhedzi hu si yoṱhe nahone i sa tikedziwe nga nḓla yo lavhelelwaho.
﻿Hu na tsumbo ya u pfesesa lushaka lwa maṅwalwa na tshibveledzwa.
﻿Vhuswikeleli ho dziaho
﻿Maraga:
﻿Tshivhumbeo tshi re khagala na nyelelo ya mihumbulo i re na ndunzhendunzhe.
﻿Marangaphanḓa na magumo na dziṅwe phara zwo dzudzanywa hu na ndunzhendunzhe.
﻿Nyelelo ya mihumbulo i a kona u tevhelelea.
﻿Luambo, khalo na tshitaila vhunzhi hazwo zwo lulama.
﻿Khoudu 4
﻿Vhuswikeleli vhu fushaho
﻿Maraga:
﻿Hu na dziṅwe mbuno dzi tikedzaho ṱhoho.
﻿Mihumbulo minzhi yo tikidzwa fhedzi a hu na vhuṱanzi vhu pfalaho/tendiseaho.
﻿Vhuswikeleli vhu fushaho
﻿Maraga:
﻿Hu na dziṅwe tsumbo dza tshivhumbeo.
﻿Vhukhakhi vhuṱuku ha luambo, khalo na tshitaila hunzhi zwo tea. Kanzhi hu na ndunzhendunzhe kha dziphara.
﻿Khoudu 3
﻿Vhuswikeleli ho linganelaho
﻿Maraga:
﻿Ndingedzo zwadzo dza u fhindula mbudziso.
﻿Mbudziso yo fhindulwa hu na vhudzivha vhuṱukusa.
﻿Mihumbulo a i ṱuṱuwedzi nahone hu na u tikedza huṱuku zwi bvaho kha tshibveledzwa.
﻿Vhuswikeleli ho linganelaho
﻿Maraga:
﻿Tshivhumbeo tshi sumbedza u shaea ha vhupulani.
﻿Mafhungo ha ngo dzudzanywa lune a tevhekana.
﻿Tsumbo dza vhukhakhi ha luambo. Khalo na tshitaila a zwo ngo tea ndivho ya maṅwalwa a akademi. Phara dzo khakhea.
﻿Khoudu 2
﻿Maraga:
﻿Phindulo yo dala ndovhololo nahone huṅwe yo bva.
﻿Mihumbulo a si ya vhudzivha, ṱhalutshedzo yo khakheaho/ Mihumbulo a i tikedzwi zwi tshi bva kha tshibveledzwa.
﻿Vhuswikeleli ha fhasi
﻿Maraga:
﻿ikumedzwa ḽa fhasi nahone ḽi ṱahedzaho tshivhumbeo tsho pulaniwaho zwi thithisa nyelelo ya muhumbulo.
﻿Luambo lwo khakheaho na tshitaila tshi si tshone zwi ita uri zwo ṅwalwaho zwi si vhe zwa vhukuma nahone tshitaila a tsho ngo tea ndivho ya u ṅwala ha akademi.
﻿Phara dzo khakhea.
﻿Khoudu 1
﻿U sa swikelela
﻿Maraga:
﻿Phindulo i sumbedza vhuṅwe vhushaka na ṱhoho fhedzi mihumbulo i a konḓa u tevhelela, kana yo bva tshoṱhe.
﻿U kundelwa kha ndingedzo ya u fhindula mbudziso. Mbuno ṱhukhu dzo lulamaho a dzi na thikhedzo u bva kha tshibveledzwa.
﻿U sa swikelela
﻿Maraga:
﻿Zwi a konḓa u amba uri mbudziso yo fhindulwa.
﻿A hu na vhutanzi ha tshivhumbeo tsho pulaniwaho kana thevhekano.
﻿Luambo lwa fhasi-fhasi. Tshitaila na khalo zwo khakheaho.
﻿A hu na dziphara kana ndunzhendunzhe.
