GIREIDI 11
Fhindulani mbudziso dzoṱhe kha hedzi khethekanyo.
Khethekanyo iṋwe na iṋwe i tea u thoma kha siatari ḽiswa. Hune khethekanyo iṋwe na iṋwe ya fhelela hone ni talele.
Ni tshi fhedza u fhindula mbudziso ni pfuke mutala ni kone u ya kha i tevhelaho.
Ṅwalani zwi no vhalea nahone nga vhudele.
Ni dzhiele nzhele zwiga zwa u vhala, mupeleṱo, tswayo na khethekanyo ya maipfi.
Vhalani mafhungo aya nga vhuronwane uri ni kone u fhindula mbudziso dzi a tevhelaho. Shumisani maipfi aḽu nga nnḓani ha musi ho pfi ni shumise a re mafhungoni e na ḽewa.
Ndi khou pfa tshiṱhavhi nandi, ndi hone ndo lovha. A hu na ane a nga nthusa-vho naa? Vhananga, a ni ḓi na nthusa na wee! Ṱhamusi Mudzimu o vha a tshi ḓo mmbavhalela nda fhola. A thi khou lwala lwa u fa lini." Avha ndi mukalaha Vho-Johannes vhane vha khou gungula hu si na ane a vha lavhelesa kha vhana vhavho vha vhaṱhannga. Uyu muṋwe a ri mu vhali vhunga o no vhingwa. Vhoṱhe vha sokou ri kha i ye ya ha masonganaḽo, ndi kale vho tshila. Muṋwe na muṋwe o lavhelesa uri u ḓo wana mukovhe kha mavhengele a mukalaha vha tshi tsiruwa. Zwenezwi zwa lupfumo zwo vha balelisa na u shuma.
Mukalaha vho gomela ha vhuya ha fhela maḓuvha mavhili oṱhe vha sa iswi vhuongeloni, naho hu ha tshigomamutanda zwatsho. U vhona zwo ralo vha vho ḓiruma na u fhira fhano shangoni. Vha vho vhona vha tshi khou lenga u fa vha fhambana nazwo. Ndi hone vho salaho vha tshi ḓo sala vha tshi ḓiphina vhunga vha sa koni u ḓiphina zwino.
Mukalaha Vho-Johannes vha khou dzula kha uyu muṱa wavho muhulu we vha u fhaṱa musi vha tshi kha ḓi ḓipfa. Muthu a nga ḓi ri ndi tshigwili a tshi sedza kudzulele kwa nnḓu dza hone. Zwino ho no ṱangana na hedzi dza vhana vhavho, hu tou vha thavhani vhukuma.
Nga ḓuvha ḽa vhuraru vha elekanya u ya ha ṋwana wavho wa musidzana. Huno ndi kule vhunga Lady Selborne hu kule na Sophia Town naho hu na zwiḽamelo. Kha mukalaha nahone a lwalaho, a si fhano. Naho zwo ralo vha sokou dzhena nḓilani na vhulwadze havho. Vha sa ralo vha ḓo tou vhuya vha fela henefho nḓuni vhathu vho lavhelesa. U tshimbila ha mukalaha, muthu u ḓi pfa unga u khou kona ngeno o ṱuwesa. Afho zwo vha zwi songo ralo vhunga na masheleni o vha a tshi ndi bva vhubvo. Mafhungo a uri mukalaha vho dzhena nḓilani ya u ya Sophia Town nga vhoṱhe a swika nḓevheni dza David na Solomon. Vha humbula vha guma nga ḽa uri mukalaha a vho ngo fanelwa nga u ya hune vha khou ya hone vhunga vha tshi nga kha ḓi fhola. Naho zwo ralo vha vho ṱoḓou tou ḓidzhenisa nga vhone vhaḽe kha vhuvhi. Vho rindidzana mbilu nge vha ri a vha nga swiki vhunga vha tshi khou lwala nahone vho kalaha. Vhunga na masheleni vha tshi nga a vha na, vha ḓo tou tshimbila nga milenzhe.
tshi sala ḽi tshi kovhela vha vha vho no swika kha ḽa Thembisa. U gonya thavha na mivhundu ya ḽa Kempton Park ni songo hu vhona. He vha vha vha tshi khou ya hone ha vha hu tshe kule lu sa vhuiho fhano. Swiswi ḽi tshi vho thoma uri bo, vha khonela tshiṱakani tsha muunguri vha dzula fhasi. Vha humbula nga ha vhana vhavho vhavhili vha vhaṱhannga fhedzi. Vhukuma malofha avho o shashata. Vha humbulesa vha vhona hu khwine vho lovha. Ngoho vhana a vha na zwivhuya; ndi tshinanaunga, tshi tshi hula tshi u ḽa ṱhoho.
Mukalaha vho ri u gungula na u semana vha vho nga muthu ane a khou rabela. Vha ita na u humbula uri ngavhe na vhenevha vhana zwi sa vha nakeli. Vha vhuya vha tou shingizhela na miṱodzi sa lutshetshe. Vha vhona vho beba maḽavhathu. Nga murahu vhe kha tshenetsho tshililo vha vhofholola thai yavho khunduni vhe mukuloni hwete, vho ḓi dzula henefho fhasi, zwa mbo ḓi ya na vhusula.
Zwauri mukalaha vho swika he vha vha vha tshi khou ya hone, a ho ngo tsha vha na we a zwi tevhela. Vha masipala wa Thembisa vho vhuya vha tou vha swiṱa vhunga hu songo vha na we a vha a tshi khou zwi tevhelela. Vha ita iyo nṱoḓiseni zwa sa vhuye zwa thusa vhunga ho vha hu si na we a vha a tshi khou vha ṱoḓa. Vhoḽedorobo vha kale sa vhathu vha vhulenda, vhe ndi mulanda washu, mu awedzeni henefha.
Vho-Johannes vha na vhana vhangana? Tikedzani phindulo 
yaḽu. 
Zwi amba mini uri: 'Ndi tshinanaunga tshi tshi hula tshi u ḽa ṱhoho?. 
Arali inwi ni nga ḓiwana ni kha vhuimo ha Vho-Johannes ni nga ita mini? Ṱalutshedzani nga maipfi aḽu. Ri ḽeeni ṱhoho yo teaho mafhungo aya.
1.7 Lwendo lwa Vho-Johannes lwo vha maḽisambilu kha vhathu vhane vha vha ḓivha. Ndi ngani ni tshi vhona zwo ralo? Fhindulani mbudziso dzi tevhelaho nga uri Ee kana Hai, ni tikedze nga u topola zwi re mafhungoni. 
1.7.2 1.7.3 Avha mukalaha vho kapula mapfura nga lebula u bva kale u swika vho no hula. Muḓi wa Vho-Johannes wo vha u muḓi muṱuku u sa nyauli. Vhana vha mukalaha vho vha vha tshi funa khotsi avho. 
1.9 1.10 1.11 Lufu lwa mukalaha lwo ḓa hani? Tikedzani phindulo yaḽu. Ndi ngani vhaṱhannga avha vha songo londa mukalaha musi vha tshi lwala? Musi mukalaha vho no lovha ho sala hu na vhushaka havhuḓi na kha vhana vhavho? Tikedzani phindulo yaḽu. Ṱalutshedzani mafurase/maipfi o swifhadzwaho mafhungoni ayo. 30
KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO / SAMARI
Nweledzani mafhungo aya nga phara nthihi i re na maipfi a re vhukati ha 80 u swika 90 nga ha vhuvhi ha u vha na ṋwana u tshe muṱuku.
Vhunzhi ha vhaswa vha ḓihwala musi vha tshe tshikoloni. Maḓilonga we a vha e na miṋwaha ya 16, ene u ri musi o zwi wana uri o vhifha muvhilini a ṱalutshedza khonani dzawe. Vhone vho mu ḽea ngeletshedzo ya uri u fanela u tou nwa maḓi manzhi na u ṱwa o tou shuvhama misi yoṱhe. Izwo zwoṱhe a zwo ngo mu thusa tshithu. O vho ḓo beba nga muaro, zwa vho mu vhangela vhuhoṱa u swika ḽamusi.
Shango ḽi khou xedzwa nga vhaswa vha si na vhuḓifhinduleli vhane vha balelwa zwa u tamba ngazwo vha tambela hu sa tambelwi. Vha hashu, u unḓa ṋwana zwi a konḓa. Ndi zwine wa wana vhaswa vha tshi litsha tshikolo vha ya u ṱoḓa mushumo uri vha unḓe zwikope zwavho. Vhaswa, ḓiiliseni kha zwa vhudzekani ni futelele tshikolo. Tshifhinga tsho tambiseaho a tshi tsha vhuya, nahone tshiselo tshi bva dzuvha tsho bva. Mafhungo a u ḓa ha ṋwana a songo lavhelelwaho a khakhisa vhoṱhe vhaswa vha vhaṱhannga na vhasidzana ngauri vhoṱhe vha fanela u vha na vhuḓifhinduleli kha ṋwana. Vhaṋwe vha tshi vho shavha vhuḓifhinduleli, zwi vho sia hu na masiandoitwa a sa takadzi sa dzimpfu, ṱhalano, vengo, thaidzo dzi sa takuwiho na zwiṋwe zwinzhi vhukuma. Vhumatshelo ha vhaswa vhanzhi kha ḽino ḽashu ḽa Afrika Tshipembe ho hoṱefhala nga mulandu wa fhungo iḽi. Vhaswa vha hashu, kha ri shavhe buka iḽi ḽi sa athu ri mila roṱhe ra fhela ḓoḓe! Muvhuso u khou linga u imisa na dzikiḽiniki dza uri ri wane hone ngeletshedzo na tsireledzo dzo teaho. Madokotela one ri a siafhi, vha dzula vho vula mahothi. Kha ri ye u dzhia nḓivho ro takala uri ri tshile. A na maano ndi a na awe, thanyani ni vule maṱo, pfunzo ni vuledze ni si na tshilavhi na tshikhukhulisi na tshithihi.
KHETHEKANYO YA C: PHENḒA NA KUSHUMISELE KWA LUAMBO
Mafhungo khea, tevhela. a vhaleni ni fhindule mbudziso dzi no a
Vha songo pila vhuvhi nga maḓamu. Tshindunduma a si ṋwana. Shango ḽoṱhe ḽi bvuma ene. U dinwa nga gunwe, vhupfimbi na u levha. Arali a tou tshipa ṋwananga, vha ḓo pfa e thumbuni ya lukhohe. Vhuṱama hashu vhu ḓo vha hu hone ho fa." Vho-Mariṱa vho amba maipfi aya vha tshi vhudza Vho-Khiresi.
Ṱalelani tshifanyiso itshi, ni vhale natshi tevhela ni kone u fhindula mbudziso: mafhungo a no
Makhwitha ndi maḽoni a tshelaho vhusiku. Zwiḽiwa zwihulwane zwao ndi mabuku, dzimbevhamutanda, dzitswina na zwiṋwe zwikhokhonono. Naho makhwitha a tshi ri thusa nga u vhulaha mahonḓo ane a ri tshinyadza, vhathu vhanzhi vha a a vhenga. Arali ḽa lila ḽo kavha nṱha ha tshiuludza hu pfi ḽi khou ṱula lufu lwa shaka. Vhaṋwe vha songo dzivhuluwaho ndi vhane vha ri makhwitha ndi maḽoni a vhaloi. Tshivhumbeo tsha gwitha tsho vhifha. ·i na maṱo mahulu, na mithenga yaḽo a i kungi. Vhunzhi ha zwiḽoni zwine zwa tshela vhusiku ḽama yazwo a i ḽiwi. Hu ḓi nga gombambudzi na nyamulemalema na zwone ndi zwiḽoni zwi tshelaho vhusiku, fhedzi vengo ḽazwo ḽi fhasi kha ḽa gwitha. Naho hu na swiswi kana hu na ṋwedzi, zwiḽoni izwi a zwi litshi u tshela.
Vhumbani fhungo ḽi re na ḽibulafhethu ḽo ḓisendekaho kha tshifanyiso tshi re afho nṱha.
Topolani madzinambumbano mavhili afho mafhungoni ni ḽee maṋwe mavhili no a shumisa mafhungoni a pfalaho.
Bulani dzina ḽa ḽimudi na mushumo waḽo fhungoni
ḽi tevhelaho: Mithenga yaḽo a i kungi.
Adzhenda na khungedzelo
Muphresidennde wa Khoro ya Vhaimeleli vha Vhagudi o vhekanya zwiteṋwa zwa adzhenda i no ḓo shumiswa kha vhuṱambo ha u onesana na vhagudi vha gireidi 12 zwo sokou vhilingana. Inwi zwi vhekanyeni nga ngona.
Gudani khungedzelo iyi nga vhusedzi uri ni ḓo kona u fhindula mbudziso dzi no i tevhela:
A B C D E Ndi ngani mukungedzeli o shumisa tswayoḽaledzi kha 2007? Muthu a tshi ṱoḓa goloi iyi a nga i wana hani? Mukungedzeli o shumisa hani fonto u kunga vharengi? Ndi vhafhio vhane vha nga kona u renga iyo goloi? Bulani tshithihi tshine tsha nga ita uri murengi a mangale o no ḓidzhenisa kha tshikolodo tsha goloi iyo. 30 70
