MARAGA: 70
﻿TSHIFHINGA: Awara 2
﻿PFESESANI
﻿Ni songo lingedza u vhala bammbiri ḽoṱhe. Ṱolani siaṱariḽa ZWI RE NGOMU ni swaye nomboro dzo ḓisendekaho kha bugu dze na guda ṅwaha uno.
﻿Fhindulani mbudziso mbili. Iyani kha siaṱari ḽa ZWI RENGOMU uri ni vhone uri bugu dzo randelwaho dzo khethekanywa hani.
﻿Vhulapfu ha phindulo ya mbudziso ndapfu vhu songo paḓa maipfi a 300.
﻿Kha mbudziso pfufhi, dzhielani nzhele maraga dzo newaho, zwi ḓo ni thusa u vhona uri vhulapfu ha phindulo yaṋu vhutea u vha vhungafhani.
﻿Nomborani phindulo dzaṋu nga nḓila ye mbudziso dza nomborwa ngayo.
﻿ZWI RE NGOMU
﻿Ni fanela u fhindula mbudziso MBILI ni tshi khou shumela maraga dza 70, hu fhindulwa mbudziso NTHIHI kha lushakaluṅwe na luṅwe lwa bugu dze na vhala.
﻿KHETHEKANYO YA A: NGANEA
﻿Fhindulani mbudziso NTHIHI kha idzo dzi re afho fhasi:
﻿KHETHEKANYO YA C: A HU NA BUGU DZO RANDELWAHO
﻿Fhindulani mbudziso MBILI kha dzi tevhelaho:
﻿MBUDZISO 5 Mbudziso PFUFHI (Bafanabafana) KANA Maraga: 17ṋ
﻿MBUDZISO 6 Mbudziso PFUFHI (Kha Cyril Ramaphosa)KANA Maraga: 17ṋ
﻿MBUDZISO 7 Mbudziso PFUFHI (Tsho phulea) KANA Maraga: 17ṋ
﻿MBUDZISO 8 Mbudziso PFUFHI (Afrika) Maraga: 17ṋ
﻿KHETHEKANYO YA A: NGANEA U TSHILA NDI U VHONA: RN MADA DZHE Fhindulani MBUDZISO 1 KANA 2 kha idzo dzi re afho fhasi: MBUDZISO 1 Tsiangane na fhethuvhupo zwo ṱuṱuwedza hani kutshilele kwa Mpho [35]
﻿buguni iyi?
﻿KANA MBUDZISO 2
﻿Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni kone u fhindula mbudziso dzo ḓisendekaho khao:
﻿U ḓa fhano ndi zwidini vhaṱhangana vhanga? 'Ndi zwifhio zwidini zwa hone?' Nṋe na Duguduzha ro ḓilugisela u vha thusa,arali ri tshi nga kona u thusa Vhodokotela' Dzwaini u ralo atshi khou pomba fola.
﻿A zwo ngo fhelela afho, nga nnḓani ha izwo, muṱhannga uyu u vho tambela na muḓini wanga. Zwino khumbelo yanga ndi uri hoyo muthukha shu.we tshitavhatsindi. Nga iṅwe nḓila nga a iswe vhadzimuni.' Kha izwo vha songo ofha tshithu. iṋe ri ḓo phetha mushumo hoyo, na vhuṱala a vhu nga ḓo vhonala.' Mpho o mbo ḓi bvisa masheleni a si gathi a fha vhaṱhannga avha. U bva afha, a ho ngo tsha vha na zwi.we arali hu si u humela hayani hawe.'
﻿Bulani zwithu zwiraru zwine Mpho a ri Mashudu u khou mu dina ngazwo.
﻿Vhodokotela Mpho vho khakhela Mashudu nga mini? 
﻿Musadzi wa Mpho ndi nnyi? 
﻿Vhuṱanzi he ha farisa Dzwaini, Dugudzha na Mpho ndi vhufhio?
﻿Vhavhulahi vha Mashudu Mpho o vha ṋea vhugai? 
﻿Dzwaini na Dugudzha vho lwela mini? 
﻿Ndi zwifhio zwo khakheaho zwe Mpho a ita ngei vhuongeloni?
﻿Ndi zwifhio zwe Maria a ita zwi songo teaho kha mvelele ya Tshivenḓa?
﻿Mushumo wa Vho- Ravhutsi ndi ufhio? 
﻿Mpho o lovha hani? 
﻿Lufu lwa Mpho lu ni funza mini? 
﻿KANA KHETHEKANYO YA B: ḒIRAMA FINDINKODO: TT MUDAU Fhindulani MBUDZISO 3 KANA 4 kha idzo dzi re afho fhasi: MBUDZISO 3
﻿Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni ḓo kona u fhindula mbudziso dzi no a tevhela:
﻿Ndo no davhidzana na muvhuso wa Dzheremane. Ndi ḓo dali henengei u wana vhutali ha u vusa ikonomi nga nḓila yo dziaho. Madzheremani ndi vhe nga murahu ha nndwa vha vusa ikonomi yavho nga nḓila yo dziaho.'
﻿Vhathu vhavho havho a si vhubva'.
﻿Ndi nnyi o ambaho maipfi ayo a re afho nṱha? 
﻿Uyo muthu o vha a tshi khou amba izwo zwithu na vhonnyi? Bulani madzina mavhili. 
﻿Ho vha ho bvelela mini musi uyo muthu a tshi amba ayomafhungo? Ṱalutshedzani. 
﻿Avho vhanna vho vha vha tshi wela kha dzangano ḽifhio ḽa poḽtiki?
﻿Vhuimo ha uyo muambi o bulwaho afho nṱha ndi vhufhio? Ṱalutshedzani uri ndi ngani ni tshi ralo. 
﻿Ndi ngani uyo muambi o davhidzana na vha muvhuso wa Dzheremane?
﻿U ya nga muhumbulo waṋu, ndi ngani ikonomi ya Dzheremaneyo ima zwavhuḓi? Tikedzani phindulo yaṋu nga mbuno dzo khwaṱhaho.
﻿Dimokirasi
﻿Zhazha
﻿Vhatambi vhahulwane kha iyi ḓirama ndi vhonnyi? 
﻿Ṱalutshedzani uri dzina ḽa bugu iyi ḽi elana hani na mafhungo a re khayo. [35]
﻿KHETHEKANYO YA C: A HU NA BUGU DZO RANDELWAHO KHETHEKANYO YA D: VHURENDI KHII YA ZWIRENDO: AC MUSHIANE Fhindulani mbudziso MBILI kha dzi tevhelaho. MBUDZISO 5
﻿Vhalani tshirendo tshi tevhelaho ni kone u fhindula mbudziso dzi no tshi tevhela:
﻿I nga khomba tshiṱongiswa tsha mbilu
﻿Ngavhe u vhe tombo ndi musi u musuku
﻿Ngavhe u vhe luḓi ndi musi u mutoli
﻿Ngavhe u vhe nnḓu, wo vha u tshi ḓo vha pfamo
﻿Vhuthihi nga vhu nge ha guma ḽa ṋotshi
﻿Ndivho na mbilu zwi vhe zwithihi
﻿Ni si kuḓane sa ṋanga dza kholomo nga tshaṅu
﻿Musi khaedu i thavha ni si dzhenwe nga ṋowagudu
﻿Mulunzhedzi wa vhuthihi ha vhaṱaleli sa musomi wa tshithatha
﻿Iwe u shanduke tshiala tsha Afurika Tshipembe
﻿Mihuvho na mifhululu nga zwi ṱavhe bonelelo kha iwe
﻿Ngauri fhulufhelo ḽa lushaka ndi enewe.
﻿Tshirendo itshi ndi tsha lushaka-ḓe? 
﻿Dzina iḽi ḽa 'Bafanabafana' ndi ḽa luambo-de? 
﻿Pfamo
﻿Ndi figara ifhio ya muambo yo shumiswaho kha mutaladzi wa u thoma.
﻿Mushumo wa Bafanabafana kha tshitshavha ndi ufhio? 
﻿Vhuḓipfi ha murendi ndi vhufhio musi a tshi renda itshi tshirendo?
﻿Tshirendo itshi tshi na zwiṱanza zwingana? (ṋ)
﻿ṋ KANA MBUDZISO 6
﻿Vhalani tshirendo tshi tevhelaho ni kone u fhindula mbudziso dzi tevhelaho:
﻿Ḽi sa kavhiwi nga tsole na vhulali
﻿Iwe ṱhungununu ya govha ḽa Nzhelele
﻿Wo gagaḓela munono wa Afrika Tshipembe
﻿Pfumo ḽau ḽa vhutulu
﻿Ḽo rema sa banga ḽa mutsheahoṱhe
﻿Khothoni wo vhuya na munene wa musuku
﻿. 14 . 15 Khuluṋoni wo shanduka maṱanza U vho nga donngi i sa ḓivhi muvoni Kana musadzi o ṱalwaho nga tsindi U vhinḓulusa tombo ndi u ḽi vhea vhudzuloni haḽo Mukapi wa tshisima a si munwi watsho.
﻿Tshirendo itshi ndi tsha lushaka-ḓe? 
﻿Bulani huraru he Vho-Ramaphosa vha dzhena hone tshikolo. 
﻿Topolani mutaladzi we khawo murendi a shumisa figara yamuambo ya ḽimetafore kha tshiṱanza tsha vhuraru. 
﻿Mafhungo a Goliada ri a vhala ngafhi? 
﻿Mushumo wa Codesa wo vha u ufhio? 
﻿Ndi tshifanyiso tshifhio tsha muhumbulo tsho shumiswahokha mutaladzi wa vhusumbe. 
﻿Topolani mutaladzi u sumbaho uri Vho-Ramaphosa a vha na vhuimo ha ndeme ṋamusi muvhusoni. 
﻿Ndi zwiṱanza zwingana zwine zwa vha na mitaladzi miṋa­miṋa kha hetshi tshirendo? (ṋ)
﻿ṋ KANA
﻿MBUDZISO 7
﻿Vhalani tshirendo tshi tevhelaho ni kone u fhindula mbudziso dzo ḓ isendekaho khatsho:
﻿TSHO PHULEA
﻿2. 3. 4. 5. Ndo zwi vhona zwi sa tsha naka U ya nṱha na fhasi ho fhungudzea Muthada na u amba hu tshi vho ṱoḓwa Nda ḓi amba nda ri tshi re hone tshi hone Ya sa raha i ḓo ḓadza
﻿. 12 . 13 Namusi ri vho amba ḽiṅwe Tshi.we tsho ralo tsho wela tshi.weni Ri nga takala arali zwi ḓaho zwi dzanga Lu sa vhe lumongwe lu lwalaho lu mbumbeloni Naho zwo khakhea ri nga lidza mufhululu
﻿. 15 . Zwo ntshushaho ndi nge u sa vhe na nyofho Ya u fhisa ha muno na vhutshilo haḽo Hu re na dzwadze ḽi si na dzolokwe Zwi rathela na kha zwibebwa nga vhuhulu Ndo u vhudza u zwi ḓo ḓivhea naho wa dzumba
﻿. 17 . 18 Putuluwa-ha u si tsha shavha zwi khagala Ri vhudze-ha u ndi mihwalo ya ifhio ṱhoho U ambe ngoho ri sa ḓo shata vhathu vhulaḓa Ra ḓo remisa ṱhoho na dzi si na lufu Tsho phulea a hu na ṅanga.
﻿Ṱhoho ya tshirendo itshi i amba mini? 
﻿Tshirendo itshi ndi tsha lushaka-ḓe? 
﻿Topolani mutaladzi une wa sumbedza uri ṅwana wa murendi o vhifha muvhilini. 
﻿Mufunwa wa ṅwana wa murendi o vha a tshi davhidzana hani nae?
﻿Dwadze ḽi si na dzolokwe ḽine murendi a amba nga haḽo khatshiṱanza tsha vhuṋa ndi ḽifhio? 
﻿Ndi zwifhio zwine murendi a tama u ri funza nga tshirendo itshi?
﻿Murendi u khou amba na nnyi kha tshirendo hetshi? 
﻿Tshirendo itshi tshi na mitaladzi mingana? (ṋ)
﻿KANA
﻿MBUDZISO 8
﻿Vhalani tshirendo tshi tevhelaho ni kone u fhindula mbudziso dzi tshi tevhelaho:
﻿Afurika ha tsha vha ṅwananyana
﻿Ya mashonelo a dzekiso
﻿Nga kuteto e musadzi wa muluki
﻿Wa maluwa wa tseḓa na vhutshivha
﻿Dza mapango ane zwanḓa zwa dzula
﻿Zwo fara, Afurika ndi mubvana
﻿O ṱaṅwaho nga musuku na zwiala
﻿A mamisaho na thundu ya tseḓa
﻿Ndi musadzi a humbudzaho tsiko vhubvo.
﻿Tshirendo itshi ndi tsha lushaka-ḓe? 
﻿Ndi figara ifhio ya muambo yo shumiswaho kha mutaladzi wa vhuvhili?
﻿Ri ṋeeni ṱhalutshedzo ya mutaladzi hoyu: A mamisaho na thundu ya tseḓa. 
﻿Ṅwalani mutevhe wa madzina a mbeu ya tshisadzini ane murendi a ita mbambedzo ngao musi a tshi renda nga ha shango ḽa Afurika.
﻿Tshirendo itshi tshi na mitaladzi mingana? (ṋ)
