MARAGA: 80
﻿TSHIFHINGA: awara 2
﻿GIREIDI 12
﻿PFESESANI
﻿Vhalani ndaela dzi tevhelaho nga vhuronwane ni sa athu u thoma u fhindula mbudziso:
﻿Ni humbelwa uri ni vhale siaṱari iḽi nga vhuronwane ni sa athu u fhindula mbudziso.
﻿Ni songo ḓidina nga u vhala bammbiri ḽothe. Ṱolani siaṱari ḽa Zwi re Ngomu ni swaye nomboro dza mbudziso dzo µisendekaho kha bugu dze na guda ṅwaha uno.
﻿KHETHEKANYO YA A: Vhurendi 
﻿KHETHEKANYO YA B: Nganea 
﻿Tevhedzani ndaela dzo ṋewaho mathomoni a khethekanyo iṅwe na iṅwe nga vhuronwane.
﻿Fhindulani mbudziso ṰHANU dzo fhelela: THARU kha KHETHEKANYO ya A, NTHIHI kha KHETHEKANYO ya B na NTHIHI kha KHETHEKANYO ya C. Shumisani mutevhe wa u sedzulusa uri ni wane thuso.
﻿Thomani khethekanyo IṄWE NA IṄWE kha siaṱari ḼISWA.
﻿Ṅwalani nga vhudele nahone zwi vhaleaho.
﻿Ndangatshifhinga yo anganywaho:
﻿KHETHEKANYO YA A: minetse ya 40
﻿KHETHEKANYO YA B: minetse ya 55
﻿KHETHEKANYO YA C: minetse ya 55
﻿ZWI RE NGOMU
﻿KHETHEKANYO YA A: VHURENDI
﻿Vhurendi ho randelwaho: Fhindulani mbudziso MBILI DZIṄWE NA DZIṄWE
﻿NOMBORO
﻿MBUDZISO
﻿MARAGA
﻿Tshirendo: Mbofholowo na mulalo zwi ngafhi?
﻿Mbudziso ndapfu
﻿KANA
﻿Tshirendo: Ndi ni ṋee ni?
﻿Mbudziso pfufhi
﻿KANA
﻿Mbudziso pfufhi
﻿KANA
﻿Tshirendo: Nda sedza lufu
﻿Mbudziso pfufhi
﻿NA
﻿Vhurendi vhu songo randelwaho: Fhindulani mbudziso NTHIHI
﻿Tshirendo: Ṅwana-ṅwana
﻿Mbudziso ndapfu
﻿KANA
﻿Tshirendo: Ṅwana-ṅwana
﻿Mbudziso pfufhi
﻿KHETHEKANYO YA B: NGANEA
﻿Fhindulani mbudziso NTHIHI*
﻿Tshi µo lilwa
﻿Mbudziso ndapfu
﻿KANA
﻿Tshi µo lilwa
﻿Mbudziso pfufhi
﻿KANA
﻿Mbudziso ndapfu
﻿KANA
﻿Mbudziso pfufhi
﻿KANA
﻿Mbudziso ndapfu
﻿KANA
﻿Mbudziso pfufhi
﻿Fhindulani mbudziso NTHIHI*
﻿Ha u tsa ndi ha u gonya
﻿Mbudziso ndapfu
﻿KANA
﻿Ha u tsa ndi ha u dzhena
﻿Mbudziso pfufhi
﻿KANA
﻿Mbudziso ndapfu
﻿KANA
﻿Mbudziso pfufhi
﻿MUTEVHE WA U SEDZULUSA
﻿Ivhani na vhuṱanzi ha uri no fhindula mbudziso dzoṱhe nga u vhea luswayo kha uyu mutevhe wa u sedzulusa.
﻿KHETHEKANYO
﻿MBUDZISO
﻿TSHIVHALO TSHA MBUDZISO TSHO TEAHO
﻿A: Vhurendi
﻿Tshirendo tsho randelwaho
﻿A: Vhurendi
﻿Tshirendo tshi songo gudelwaho
﻿B: Nganea
﻿Mbudzdiso ndapfu kana mbudziso pfufhi
﻿Mbudzdiso ndapfu kana mbudziso pfufhi
﻿PFESESANI: Kha KHETHEKANYO ya B na ya C, fhindulani MBUDZISO NDAPFU NTHIHI na MBUDZISO PFUFHI NTHIHI.
﻿KHETHEKANYO YA A: VHURENDI
﻿VHURENDI HO GUDELWAHO/RANDELWAHO
﻿Fhindulani mbudziso MBILI kha NṊA dzo vhudziswaho.
﻿MBUDZISO 1 (Mbudziso ndapfu)
﻿Vhalani tshirendo tshi tevhelaho nga vhuronwane uri ni µo kona u fhindula mbudziso yo µisendekaho khatsho.
﻿Ndi hone ro tshoṱa pfamoni ya mulalo na mbofholowo
﻿He ra zhaka vhaṅwe vha tshi milwa nga milomo ya khotho, he ra phuphuzika sa mabofu ri tshi dengelela.
﻿Ri tshi rwiwa nga phamba na mihala nga mmbwa dza khuluṋoni.
﻿Mukapi wa tshisima iṱali e si muki watsho
﻿Vhakapi vha tshisima tsha mbofholowo na mulalo vha sika nga µora
﻿Nge vha milwa nga mavu mafumo e zwanµani
﻿Vhaṅwe vha vhoxwa zwanµa vha kudzwa swiswini
﻿Hune tshedza tshavho tsha dzhavhulelwa vhugala.
﻿Milambwana na mahovhohovho a malofha
﻿Khuwa na phosho nga vhatshili
﻿Ndi zwone zwiga zwa nµodzi ya µotshi-µotshi,
﻿Ndi hone ro kavha mirunzini ya mbofholowo
﻿Bunga ri µo dzhena-vho ḽithihi
﻿Mivhala na mitupo zwa unga na magabelo a lwanzhe,
﻿Musadzi ndi µo vhinga-vho mutshena sa lwanzhe
﻿KANA
﻿MBUDZISO 2 (Mbudziso pfufhi)
﻿Vhalani tshirendo tshi tevhelaho nga vhuronwane uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi tshi tevhelaho.
﻿NDI NI ṊEENI? - NA Milubi
﻿Khuvha ndi kale sa vhulimbo
﻿Nda vhuya nda litshedza
﻿Ndi iteni tshiṅwe-vho tshi sa ngi tshiṅwe
﻿Tshiṅwe ngatsho sa lushie
﻿Na µo sendela na nkuvhatedza
﻿Ndi gwadamefhi nga afhio magona?
﻿Ndi luvhe nduvho dzi sa athu pfiwa
﻿I no µo phunya makunzwu
﻿Dzo fhela tshoṱhe na dzi sa athu pfiwa
﻿Tsho salaho ndi makanda fhedzi
﻿Ndi ni ṋeeni tshi no fhira na vhukhethwa?
﻿Tshi fhiraho na vhuṱoma ha muṱoma
﻿Vhuṱoma ha mbilu
﻿Tshone tshi kundaho na vhadzimu
﻿Nge tsha ratha tsingani dza vhunṋe
﻿Tsha vha malofha anga
﻿Vhutshilo hanga
﻿Hanga tshoṱhe-tshoṱhe.
﻿Bulani zwithu ZWIVHILI zwine murendi a humbula u ita i nµila ya u ṱoµa uri a kone u funiwa.
﻿Murendi u khou ambani nga vese/mitaladzi 3 na 4?
﻿Fhindulani mbudziso i tevhelaho nga Ee kana Hai, ni tikedze phindulo yaṋu nga zwi bvaho tshirendoni:
﻿Murendi u vhona hu si na huṅwe hune a nga fushea siani ḽa lufuno arali hu si kha hoyu ane a khou renda nga haye.
﻿Ni a pfela vhuṱungu murendi na kha nyimele ine a vha khayo? Tikedzani phindulo yaṋu.
﻿KANA
﻿MBUDZISO 3 (Mbudziso pfufhi)
﻿Vhalani tshirendo tshi tevhelaho nga vhuronwane uri ni ḓo kona u fhindula mbudziso dzi tshi tevhelaho.
﻿Wo ḓisa mulalo kha vhatshena na maindia
﻿Wa ḓisa pfiriri kha Vhavenḓa
﻿Vhe iwe u wa hulisa vhana na vhasadzi
﻿Khotsi a shanduka ṅwana
﻿Hone zwi songo fanela
﻿Iwe u muvhuya kha vhoṱhe
﻿Vhanzhi ngoho a vha u ḓi
﻿Nge vha u eḓanyisa sa munna na musadzi
﻿Musadzi a vha munna
﻿Munna hu uri u ḓo ḓi dzula e munna
﻿Musadzi a dzula e musadzi
﻿Tsinde ḽi ḓi dzula ḽi tsinde
﻿Musadzi na ṅwana ndi matavhi
﻿Zwiḽiwa matavhini zwi bva kha tsinde
﻿Tsinde ndi ḽone tshisima tsha zwiḽiwa
﻿Demokirasi ndi u ita zwo fanelaho u itwa nga muthu
﻿Demokirasi a si u ita zwine muthu a funa nga tshifhinga tshine a funa ngatsho
﻿Pfanelo ya muṅwe i wanala nṱha ha ya muṅwe
﻿Henefho hune a vha hone
﻿Khosi i µo dzula i khosi
﻿Khotsi na ene u µo dzula e khotsi
﻿Musadzi a dzula e musadzi
﻿Musadzi na ene a vha musadzi
﻿Khotsi u tea u dzula e kha ndinganyelo.
﻿Bulani zwithu ZWIVHILI zwine ha pfi demokirasi yo zwi bveledza.
﻿Murendi u khou ambani nga vese/mitaladzi 23 na 24?
﻿Fhindulani mbudziso i tevhelaho nga Ee kana Hai ni tikedze phindulo yaṋu nga zwi bvaho tshirendoni:
﻿Ni a fushea na nga nµila ine murendi a amba ngayo musadzi tshirendoni itshi? Tikedzani phindulo yaṋu.
﻿KANA
﻿MBUDZISO 4 (Mbudziso pfufhi)
﻿Vhalani tshirendo tshi tevhelaho nga vhuronwane uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi tshi tevhelaho.
﻿Mbilu yanga ya khauwa,
﻿Luvalo lwanga lwa rindila,
﻿Ipfi ḽanga ḽa dzama,
﻿Mushai lwa vhulaha,
﻿Wa thendo lwa eµedza,
﻿Nda sedza nda ri luvhi,
﻿Kha vhoṱhe vhe lwa tonda.
﻿Vho inwi phele,
﻿Vheani tswayo,
﻿Ndi ṱaluse luvalo,
﻿Vhulalo vhu si na muvhango,
﻿Nguvho i sa sini,
﻿Nnµu i sa ṱwi na nḓala
﻿Shango ḽi si na mukango,
﻿Ndi he lufu lwa ntsumbedza.
﻿Vha nnµa vha edza vha thendo,
﻿Vha ofhaho vha vho vha na tshiangaladzi,
﻿Tshi vhuṱanzi ha muṋe na muano,
﻿Vho simaho uri lufu ndi u bindula.
﻿Kha vhoṱhe vha femaho,
﻿Vha gwadama vha ofha lufu,
﻿Lwa fulufhedzea lwa ita zwe lwa vhudzwa,
﻿Lwa khunyeledza mirafho na dzitshaka
﻿Iwe ndi nga u fanya na nnyi na mini?
﻿Tshi sa xi sa iwe,
﻿Khe u sa kalahi,
﻿Wa dzina u a vhulaha,
﻿Iṱo ḽanga ḽa u zwondolola
﻿KANA
﻿No µitika nga tshitanza/ndima 6, bulani zwithu zwivhili zwine murendi a ri lufu lu zwone.
﻿Murendi u khou ambani nga vese/mutaladzi 18?
﻿Fhindulani mbudziso i tevhelaho nga Ee kana Hai, ni tikedze phindulo yaṋu nga zwi bvaho tshirendoni:
﻿Murendi u tama lufu lu tshi fhelelwa nga vhuhali.
﻿Ni a fushea na nga nµila ine murendi a vhona ngayo lufu tshirendoni itshi? Tikedzani phindulo yaṋu.
﻿NA
﻿MBUDZISO 5 (Mbudziso ndapfu)
﻿Vhalani tshirendo tshi tevhelaho nga vhuronwane uri ni µo kona u fhindula mbudziso i tshi tevhelaho.
﻿Nda humbula kale ndi rothisa miṱodzi;
﻿Ndi tshi khana sa ṋamana;
﻿Nungo dzi tshi nga dza ndau:
﻿Hu si na muswuhana a ṱokaho.
﻿Nungo dzanga dzo ya na vhusula
﻿Ndi nga ṅwana wa lushie;
﻿U tshimbila ndi u gobagoba;
﻿Thonga ndi khambana ya funzani.
﻿Ṱhoho yo tshena vhunga milora
﻿Dzingano na dzithai ndi tshikumbuni
﻿Vhaḓuhulu vha tsa vha tshi gonya
﻿Vha tshi pfa zwi vha fushaho.
﻿U amba ndi u kakamela
﻿Ndi vho nga ndo farwa nga vhuria
﻿U dzula ndi u humbula lufu.
﻿KANA
﻿MBUDZISO 6 (Mbudziso pfufhi)
﻿Vhalani tshirendo tshi tevhelaho nga vhuronwane uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi tshi tevhelaho.
﻿Nda humbula kale ndi rothisa miṱodzi;
﻿Ndi tshi khana sa ṋamana;
﻿Nungo dzi tshi nga dza ndau:
﻿Hu si na muswuhana a ṱokaho.
﻿Nungo dzanga dzo ya na vhusula
﻿Ndi nga ṅwana wa lushie;
﻿U tshimbila ndi u gobagoba;
﻿Thonga ndi khambana ya funzani.
﻿Ṱhoho yo tshena vhunga milora
﻿Dzingano na dzithai ndi tshikumbuni
﻿Vhaµuhulu vha tsa vha tshi gonya
﻿Vha tshi pfa zwi vha fushaho.
﻿U amba ndi u kakamela
﻿Ndi vho nga ndo farwa nga vhuria
﻿U dzula ndi u humbula lufu.
﻿Topolani mafanyisi MAVHILI ane a sumbedza mafulufulu e murendi a vha e nao zwiḽa a tshe muswa.
﻿Mutevhetsindo wa tshirendo itshi ndi ufhio? Tikedzani phindulo yaṋu.
﻿imethafore ḽi re kha vese 8 ḽi ni thusedza hani u pfesesa zwine murendi a amba zwone?
﻿Muhumbulo muhulwane une ra u wana tshirendoni itshi ndi ufhio?
﻿Nga kuvhonele kwaṋu, murendi uyu u dzhia u aluwa nga nḓila-µe?
﻿ṰHANGANYELO YA KHETHEKANYO IYI YA A:
﻿KHETHEKANYO YA B: NGANEA
﻿MBUDZISO 7 (Mbudziso ndapfu)
﻿TSHI ḒO LILWA - NE Phaswana
﻿Vhalani tshipiµa tshi tevhelaho tsho bviswaho buguni iyi uri ni µo kona u fhindula mbudziso i no tshi tevhela.
﻿Vho-Emeḽi vho zwi vhona zwauri a si miloro ndi ngoho yo fhelelaho; Dzhalagoma ndi ṅwana wa Mudzimu; o rembuluwa; nahone u khou ya u ṋea vhuṱanzi matshelo kerekeni. Zwiphiri zwi khou ya u bvela khagala. Ndi ngoho, tshi µo lilwa!! Dzhalagoma u µo ambulula a sa tati na u ofha tshithu; saizwi Murena a tshi µo ima nae khathihi na u mu pilela kha zwoṱhe zwi µaho!"
﻿Ṱalutshedzani ni dovhe ni saukanye uri mafhungo aya e na vhala a yelana hani na thero ya nganea iyi.
﻿KANA
﻿MBUDZISO 8 (Mbudziso pfufhi)
﻿TSHI ḒO LILWA - NE Phaswana
﻿Vhalani tshipiµa tshi tevhelaho nga vhuronwane uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi no tshi tevhela.
﻿Vho-Luvhone vho ri u vhala mafhungo aya kha gurannµa ya "Northern Province Daily News" vha dzhenwa nga ṋowagudu. Vho vho humbula na zwauri khamusi zwi µo ralo ha wanala vhaiti vhazwo ha vha hu hone tshirunzi tshine vha vha natsho tsho wa. Iṱali e hone ane a nga ṱhonifha tshigevhenga kha vha tshilaho? Ha ho lini. Zwino arali zwa wanala uri na Vho-Luvhone vho shela mulenzhe khazwo, ndi hune vha µo tou zwi ri mini kha lushaka ngoho. Hafhu na phanµa ha vhafunzi Vho-Luvhone vha µiswikisa sa muthu ane a vha kule na zwa shango; arali tshikumbu tsha phulea a si hune vha µo tou tama na u µibwela.
﻿Ee, ri nga ri mini, ndi vhutshilo fhasi ha wone murunzi wa µuvha; vhu a gogona, ha sengenedza, ha dovha hafhu ha lidza. Zwi bva kha iwe mutshili uri u khou tama u vhu tshila hani. Wa vhu µa zwavhuµi, nahone vhu µo u thothedza nga muthotho wa tshikekea; fhedzi wa vhu µa nga tshimondeni, u µo vhanµa maṅwaelo aho u sa fhedzi. Vhaambi vhaho vha ri a vhu ṱoµi u welwa pharamela."
﻿Mafhungo haya ane a khou ambiwa kha Northern Province Daily News, Vho-Luvhone a vho ngo a shuma vhe vhoṱhe. Inwi bulani avho vhe vha vha vhe navho.
﻿Ndi mini tshi itisaho uri Vho-Luvhone vha tshuwe musi vho no vhala mafhungo aya?
﻿Musi no µisendeka nga mafhungo aya e na vhala na nµivho yaṋu ya bugu yoṱhe, ni vhona Vho-Luvhone vhe muthu-µe siani ḽa vhugevhenga?
﻿Ṱalutshedzani nga muhumbulo wo fhelelaho zwo itisaho uri Vho-Luvhone vha µiwane vhe kha nyimele iyo ye na vhala nga hayo afho mafhungoni.
﻿Sumbedzani vhungoho ha fhungo ḽo talelwaho no ḓisendeka kha zwo bvelelaho kha Vho-Luvhone.
﻿Kha 8.3 no sumbedza tshiimo tsha Vho-Luvhone siani ḽa vhugevhenga. Ni vhona vho fhambanafhi na Vho-Emeḽi?
﻿Ndi tshini tsho ṱuṱuwedzaho Vho-Luvhone uri vha µiwane vha tshi µidzhenisa kha zwa vhugevhenga?
﻿Fhindulani mbudziso i tevhelaho ngauri Ee kana Hai ni tikedze phindulo yaṋu:
﻿Dzhalagoma naho e tshigevhenga hu na huṅwe hune a vha na mbilu ya u khathutshela.
﻿iambele iḽi 'tshikumbu tsha phulea' ḽi kwama hani kupfesesele kwaṋu kwa mafhungo a nganea iyi?
﻿Nangani phindulo i re yone mafhungoni a tevhelaho ni dovhe ni tikedze:
﻿Mafhungo a bugu iyi a khou bvelela nga tshifhinga tsha muvhuso wa (khethululo nga muvhala/demokirasi).
﻿Dzhalagoma o vha a tshi µifhelwa nga mushumo wawe wa vhugevhenga. Ndi ḽifhio ḽishandafhungo/aironi ḽo bvelelaho kha vhutshilo hawe ha vhugevhenga magumoni a nganea iyi? Ṱalutshedzani nga muhumbulo wo fhelelaho.
﻿KANA
﻿MBUDZISO 9 (Mbudziso ndapfu)
﻿Vhalani tshipiµa tshi tevhelaho tsho bviswaho buguni iyi uri ni µo kona u fhindula mbudziso i no tshi tevhela.
﻿Ha ri vho no vhamba maano manzhi a u tsimbela havha Vho-Lugisani vha kundwa maano o teaho u vhulaha havha Vho-Lugisani nga nµila yo dzumbamaho.
﻿Nga murahu ndi hone Vho-Mamidze vha tshi µa na fhungo ḽo teaho vha ri, "Arali ra ṱanganyisa ṱhoho nduna ya dzimmbi hu nndwani maswole a a ḓaḓa. Huno maswina a tshi vha fhaḓa ha vhulahi nduna fhedzi, a vhulaha na mmbi yoṱhe a dovha a dzhenela lushaka a dzhia na shango. Tshine ra nga ita ri luṱanya hoyu Lugisani na Vho-Nyamalwela siani ḽa vhuhosi ro shumisa haaḽa maipfi o ambiwaho nga madzhisiṱaraṱa masiari."
﻿Ṱalutshedzani ni dovhe ni saukanye uri mafhungo aya e na vhala a yelana hani na thero ya nganea iyi.
﻿KANA
﻿MBUDZISO 10 (Mbudziso pfufhi)
﻿Vhalani tshipiµa tshi tevhelaho tsho bviswaho buguni iyi uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi no tshi tevhela.
﻿Vho-Lugisani, riṋe a ro ngo µa u dzula lini. Ndi khwine vha tshi dzula fhasi vhunga zwe ra µela zwone e si mafhungo malapfu." Vho-Dilika vho no ralo Vho-Lugisani vha dzula fhasi kha guvha ḽe vhoṱhe vha dzula khaḽo. Vho no fhedza u loshana na Vho-Lugisani, "Nga nnḓa ha houḽa musi we vhone vha dzhena vhukomani fhano Dovhoni uḽa ṅwaha ndi a fulufhela a vha athu u mbona fhano. Ndo rali sa mukalaha ndi fhano ndo tou rumiwa nga vhothovhela Mphaga."
﻿Ndaa!" Hu tendelela Vho-Lugisani.
﻿Mulandu wa u thathiwa hanga ndi mini?"
﻿Bulani madzina a vhathu vhe vha vha vho ruṅwa u isa luṅwalo lwa u pandela Vho-Lugisani.
﻿Luṅwalo lwa u pandela Vho-Lugisani lwo ṅwalwa ho bvelela mini?
﻿Vho-Lugisani vho fhedza vho shakuliswa Dovhoni. Inwi bulani dzina ḽa muṱhannga we a µo kunga vhaṱhannga vhe vha ya u shakulisa Vho-Lugisani, ni dovhe ni ambe uri o vha o shelwa muya nga nnyi?
﻿Ṅwalani nga muhumbulo wo fhelelaho zwe zwa bvelela ha Vho-Lugisani musi vhathu vho rumiwaho nga vhamusanda vho no humela murahu.
﻿Ndi mini zwe zwa ita uri Vhafunzi Vho-Mamidze na khonani dzavho vha ṅwale vhurifhi vhu yaho Dalume?
﻿Vhafunzi Vho-Mamidze ni vha vhona sa muthu-µe?
﻿Ni a pfela vhuṱungu Vho-Lugisani nga zwe zwa bvelela muṱani wavho nga murahu ha musi vhurumelwa ha musanda ho no ṱuwa?
﻿Zwe muṱhannga uyu a ita zwi bvukulula hani mvumbo yawe?
﻿Kha nganea iyi hu na tshipiḓa tsha maṱhakheshandwa tsho bvelelaho kha Vho-Lugisani na vhatovholi vhavho. Ṱalutshedzani nga muhumbulo wo fhelelaho.
﻿KANA
﻿MBUDZISO 11 (Mbudziso ndapfu)
﻿Vhalani tshipiµa tsho bviswaho buguni iyi uri ni µo kona u fhindula mbudziso i no tshi tevhela.
﻿Zwino nga murahu ha u sedza hezwo zwoṱhe nga vhusedzi, khothe i khou ni wana milandu miraru. Wa u thoma ndi u ṱoḓa u vhulaha vhathu vhaṋa nga nµila ya tshiṱuhu tsha u tou vha fhisela nµuni musi vho eḓela. Vhenevha ndi Vho-Ḽialama, mufumakadzi wavho Vho-Maemu, mme avho Vho-Nyalufhenene na ṅwana wavho Tshimangadzo.
﻿Mulandu wa vhuvhili ndi wa u ṱoµa u tshinya ndaka ya muṅwe muthu no ḓiimisela nga mulilo uri hu si sale na tshithu na tshithihi. Wa vhuraru ndi wa u pomoka muṅwe muthu sa muloi. Zwino inwi Mawela, ni µo tou nyambudziwa nga ṱhamu yo ni linganaho. Heyi ṱhamu i µo ita uri vhaṅwe vhathu vhane vha si vhe na ndavha na mulayo vha zwi µivhe uri mulayo u tea u sa pfukwa.
﻿Nahone kha vhabebi, zwihuluhulu vhomme vha fanela u alusa vhana vha tshi vha vhudza mafhungo a re one. Tshigwevho tshaṋu ndi miṅwaha ya fumbilimbili hu si na faini. "Khothe ya mbo µi awela."
﻿Ṱalutshedzani ni dovhe ni saukanye uri mafhungo aya e na vhala a yelana hani na thero ya nganea iyi.
﻿KANA
﻿MBUDZISO 12 (Mbudziso pfufhi)
﻿Vhalani tshipiµa tsho bviswaho buguni iyi uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi no tshi tevhela.
﻿Zwino arali ra nga ya ra thuthisa mulandu zwi nga si vhe khwine naa? Ndi vho zwi amba nge nda pfa avha khotsi a ṅwananga vha tshi vho ri vhumatshelo ha vhutshilo hawe ho ṱapanyedzea."
﻿Muambi wa mafhungo aya ndi nnyi, a tshi khou vhudza nnyi, hone uyu "ṅwananga" a no khou ambiwa afha e nnyi?
﻿Uyu ṅwana wa muambi o tshinya mini?
﻿Izwi hu tshi pfi avha vho 'pengisa' ṅwana, vho mu pengisa nga nḓila-ḓe?
﻿Hone avha vha no khou pfi vho pengisa ṅwana vho vha vho shelwa muya nga nnyi? Ṱalutshedzani.
﻿Vhambedzani Vho-Ramasunzi na muambi wa mafhungo a phara ya u thoma.
﻿Fhindulani nga Ee kana Hai ni dovhe ni tikedze:
﻿Vho-Ramasunzi ndi muthu wa khani, hu na ngeletshedzo mbili dze vha si dzhiele nṱha lwe arali vha dzi dzhiele nṱha mafhungo o vha a sa µo vhifha nga nµila ye a vhifha ngayo.
﻿Vho-Maemu ndi muloi nahone vho tou mamela kha mme avho.
﻿Mafhungo a bugu iyi a khou bvelela musi vhaṅwe vha vhaswa vho no fa mvalo.
﻿Ndi zwifhio zwine muṅwali a tama u ri funza nga tshipiµa tshe na vhala?
﻿Nµila ye Vho-Ramasunzi vha fhindula ngayo kha mafhungo e na vhala ni vhona i tshi ṱanganedzea? Tikedzani.
﻿Mafhungoni aya hu na muthu we a 'pengiswa'. Ṱalutshedzani zwe na vha ni tshi nga ita arali ho vha hu inwi we na 'pengiswa' nga u vhudzwa mafhungo a vhuloi.
﻿NA
﻿MBUDZISO 13 (Mbudziso ndapfu)
﻿Sengulusani ni tshi sumbedza uri zwiito zwa Vho-Bukuṱa zwo ṱuṱuwedza hani kubveledzele kwa thero/ndivho buguni iyi.
﻿KANA
﻿MBUDZISO 14 (Mbudziso pfufhi)
﻿Vhalani tshipiµa tsho bviswaho buguni iyi uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi no tshi tevhela.
﻿Kana wa ri u tshi mu vhudzisa mbudziso a tou tshenuwa. Khamusi a fhedza nga u amba zwithu zwa thungo-thungo zwi sa yelani na zwi no khou funziwa. Tshiṅwe tshifhinga u tou wana muvhigo u no khou bva kha vhaṅwe vhana vha tshikolo vha tshi khou ṱalutshedza zwauri Ntshengedzeni u khou sokou lila e eṱhe. Zwino riṋe sa vhadededzi hezwi zwithu a zwi khou vhuya zwa ri fara zwavhuµi na luthihi. Ri khou vhona hoyu ṅwana e na thaidzo i sa takuwi.
﻿Vho-Raṅwaedzi: Ro lingedza nga nµila dzoṱhe uri ri pfe thaidzo yawe. Zwoṱhe zwo sokou sea zwi tshi ṱanama. Ndi ngazwo vha tshi vhona ro vhuya ra tou vhidza iwe vhabebi vha vhana uri ni µivhe zwine ra khou ṱangana nazwo.
﻿Vho-Bukuṱa: Zwino vhoiwe arali ṅwana o tou landula ene muṋe a ri ha na thaidzo, vhoiwe zwi ni vhavha ngafhi?
﻿Vhaambi vha mafhungo aya vha khou a amba vhe ngafhi nahone ho bvelela mini?
﻿Zwo ḓa hani uri Vho-Bukuṱa vha swike afho fhethu?
﻿Musi no vhala mafhungo aya, ni vhona Vho-Raṅwedzi sa muthu-ḓe?
﻿Kuvhonele kwa Vho-Bukuṱa kwa pfanelo dza muḓini kwo fhambana hani na kwa mapholisa e a vha a khou ṱoµa u vha fara?
﻿Ṅwalani nga muhumbulo wo fhelelaho ni tshi sumbedza uri zwiitwana zwa Ntshengedzeni zwo vha zwi tshi khou ṱuṱuwedzwa ngani.
﻿Sumbedzani masiandaitwa a zwo bvelelaho kha Vho-Bukuṱa nga u tambudza musadzi na vhana vhavho.
﻿Fhindulani mbudziso i tevhelaho ngauri Ee kana Hai ni tikedze phindulo yaṋu:
﻿iambele iḽi 'zwoṱhe zwo sokou sea zwi tshi ṱanama,' ḽi kwama hani kupfesesele kwaṋu kha mafhungo aya?
﻿Nangani phindulo yo teaho kha mbudziso dzi tevhelaho:
﻿Ntshengedzeni o shavha u ambulula khotsi awe kha zwa u mu tambudza lwa vhudzekani ngauri u a vha ṱhonifha/u shavha u vhulaiwa.
﻿Muofhe o vhudza khonani yawe Ntsengedzeni uri arali a na thaidzo u fanela u i vhudza vhathu vho teaho uri vha i tandulule/u sokou dzula na thaidzo u sa vhudzi vhathu.
﻿Inwi ni vhona u rwiwa ha Vho-Takalani nga Vho-Bukuṱa zwo tea? Ṋeani muhumbulo waṋu.
﻿Ni a pfela vhuṱungu Ntshengedzeni kha nyimele ye a vha a khou ṱangana nayo? Tikedzani phindulo yaṋu nga nḓila i pfalaho.
﻿KANA
﻿MBUDZISO 15 (Mbudziso ndapfu)
﻿HA U TSA NDI HA U GONYA - NA Milubi na LL Mafenya
﻿Sengulusani ni tshi sumbedza uri mvumbo ya Vho-Funani yo vha na ṱhuṱhuwedzo-ḓe kha u bveledza ndivho ya dirama iyi.
﻿KANA
﻿MBUDZISO 16 (Mbudziso pfufhi)
﻿HA U TSA NDI HA U GONYA - NA Milubi na LL Mafenya
﻿Vhalani tshipiḓa tsho bveledzwaho buguni iyi uri ni ḓo kona u fhindula mbudziso dzi no tshi tevhela.
﻿Sofi: A u vhoni-ha. Ho dzhena Ralutanda munna wa lufuno lwa lutanda. Hu si tshidakwa hetshiḽa tshi no ṱoḓou tshinyadzela muthu tshifhinga.
﻿Ralutanda: Tshidakwa tshaṋu tsho mmbulahisa phepho ni a µivha. Idzanu pfa uri muvhili wanga u khou rothola hani nga phepho.
﻿Sofi: Hafhu ndo tou fa u thatha. Ho vha hu tshi vho pfi a thi ṱuwi, ndi ṱoḓou vhona hoyu muthu a no khou ni pengisa. Khavhe ndi si tou pandela ndi musi vha tshi ḓo vha vho omela goloini.
﻿Ralutanda: (Vha fara Vho-Sofi vha vha khisa) Ndi ni funela u vha na muhumbulo wo thanyaho.
﻿Tshidakwa' tshi no khou ambiwa afha ndi nnyi, nahone tshi shuma mini?
﻿Hu na vhushaka-ḓe vhukati ha Vho-Sofi na Vho-Ralutanda?
﻿Ndi nga mini Vho-Sofi vha sa tsha takalela uyo ane vha mu vhidza 'tshidakwa'?
﻿Ndi afhio maano e avha vhavhili vha vhamba vha tshi itela lupfumo?
﻿Maano a hone o fhedza o shuma? Tikedzani.
﻿Fhindulani mbudziso dzi tevhelaho ngauri Ee kana Hai ni tikedze phindulo yaṋu:
﻿Vho-Sara vho vha vha tshi funa na u fulufhela munna wavho.
﻿Vho-Sofi ndi muthu wa mbilu mmbi.
﻿Zwe Vho-Ralutanda na Vho-Sofi vha ita zwi vha bvukulula sa vhathu-µe?
﻿Ambani nga ha kubveledzelwe kwa aironi ya µirama buguni iyi.
﻿Ambani vhuµipfi haṋu kha zwe zwa bvelela kha Vho-Sarah, ni dovhe ni tikedze phindulo yaṋu.
﻿ṰHANGANYELO YA KHETHEKANYO IYI YA C:
