MARANGELI
﻿
﻿Mbalo  ya  vhana  i  hulaho  i  sumbedza  uri vhana  vha  xelelwa  nga  mubebi  kana  vhabebi  nga  mulandu  wa  tshitshili tsha  HIV  kana  dwadze  l(a  EIDZI. Tshivhumbeo  tsha  mut(a na  nd(ila ine mut(a  wa  fanela  u shela  ngayo mulenzhe  tshi  khou  shanduka  nga  mulandu  wa  il(i  dwadze .Tshitshili  tsha  HIV  kana  dwadze  l(a EIDZI  l(o  no  vha  kha tshiimo  tshine  l(a  vho lemedza  vhaaluwa.  Mbekanyamushumo  dzo fhambanaho nga  ha  tshitshili  tsha  HIV  kana  dwadze  l(a  EIDZI   na  man(we  malwadze  a  vhudzekani  ane  a  vha a   phirela  dzi  a  zwi              t(anganedza  uri  vhathu vho no aluwaho  vha  kha  d(i  takalela  u ita  zwa  vhudzekani  na uri hezwi  zwi  a  vha   vhea  fhethu  hune hu si vhe  havhud(i.  Vha  vha  vho no lemedzwa  nga  vhalwadze  na  vhana  vhane  vha vha  tsiwana..  (Muvhigo  wa  Lushaka  nga  tshiimo  tsha  vhathu  vho no aluwaho: 1994-2002).  Vhathu  vho  no aluwaho vha a tambula  musi  vhane  vha  tea  u  vha londola  vho  no  vhulahwa   nga  tshitshili  tsha  HIV  kana  vhulwadze  ha  EIDZI  kana  man(we   malwadze  a  elanaho  naho.   
﻿
﻿VHATHU  VHO   NO  ALUWAHO  NA  TSHITSHILI  TSHA  HIV  NA  DWADZE  L(A  EIDZI   NA  MASIANDOITWA  
﻿
﻿Vhathu  vho  no  aluwaho  vha khou  lovhelwa  nga  vhana   na vhad(uhulu  nga  mulandu wa  tshitshili  tsha  HIV  kana  vhulwadze ha  EIDZI.  Izwi  d(isa zwithu zwi si zwavhud(i  kha  mutakalo  wa  vhathu vho no  aluwaho  zwine  zwa  vha:
﻿
﻿* vhud(ifhinduleli  ha u  londola  na  u und(a   vhad(uhulu.
﻿* U  dzudzanya  mbadelo  dza  dzilafho,  zwil(iwa  zwa mut(a,  mbadelo dza tshikolo,  bugu  na  yunifomo  dza  vhad(uhulu.
﻿
﻿
﻿Vhan(we  vhathu vho no aluwaho  vha na  nd(ivho  i songo  t(and(avhuwaho  nga  ha  tshitshili  tsha  HIV  kana  dwadze  l(a  EIDZI. Hezwi  zwi ita  uri  vhan(we  vha vhathu  vho no aluwaho  vha si  d(itsireledze musi  vha tshi onga  vhalwadze  vho kavhiwaho nga  uhu  vhulwadze  kana mirad(o  ya mut(a  yo kavhiwaho  nga uhu  vhulwadze.  Kha  zwin(we zwiwo  vhathu  vho  no aluwaho  vha swika  hune vha si  d(itsireledze  lune  vha nga fhedza vho kavhiwa nga  tshitshili tsha  HIV  kana  vhulwadze  ha EIDZI.  Vha ita  hezwi  musi  vha  tshi  khou  onga  mirad(o ya  mit(a  yavho  ine  ya khou  lwala  ngeno  iyo  mirad(o  i songo  d(ibvisela  khagala  uri  yo kavhiwa  nga  tshitshili  tsha  HIV.   Nga  nnd(a   ha izwi  hu na  zwiwo zwine vha wana  vhathu vho no aluwaho vha  tshi khou  tambudzwa  lwa  vhudzekani. Hezwi  zwi  vha  vhea  kha khombo  ya u kavhiwa  nga  tshitshili  tsha  HIV  kana  dwadze  l(a  EIDZI. U  sa  londiwa  na  u  tambudzwa  ha  vhathu vha vhaaluwa  nga u  tou  binyiwa  zwi  khou  engedzea  ngomu  dzind(uni,  zwit(irat(ani    zwa  dzid(oboni  na  d(oroboni  khulwane (Muvhigo  wa  Minisita wa  u tambudza, u sa  londa  na  u sa  fara  zwavhud(i  vhaaluwa: Vol(umu   ya  1). Masiandoitwa  ane  a  bvelela  nga  murahu ha  u  vhona  na u  onga  vhana  na  vhad(uhulu  tshifhingani  tsha  tshitshili  tshi vhulaho  tsha  HIV  na  na  dwadze  l(a  EIDZI  kanzhi  zwi  ita uri  tshiimo tsha  mutakalo  wavho  sa  vhathu vhahulwane  tshi  tse.
﻿
﻿* Min(we  mit(a   i  a  khethululwa  nga  mulandu wa  u vha  na mirad(o  yo  kavhiwaho  nga  tshitshili  kana  u vha  na  dwadze  l(a  EIDZI.
﻿* A   si   vhaaluwa  vhot(he  vhane  vha  vha  na  nd(ivho ya uri  hu na  tshumelo dzine dza thusa  na  uri  hedzi  tshumelo  vha a tea  u dzi shumisa,  nga  maand(a   vhane vha  vha  mahayani.
﻿* Vhathu vhanzhi vha vha  vha songo  tsireledzea  ngeno  vhana  vhanzhi vhane  vha   londolwa  nga  vhaaluwa  vha  si  na  t(hanziela  dzine dza vha  dzone  t(hod(ea  khulwane kha uri  vha wane  thuso  ya  matshilisano (dzigiranthi)
﻿* Vhan(we  vhaaluwa  a  vha  na  man(walo  a  tsumbavhun(e ane  a  vha one  ane  a ita  uri  vha kone u swikelela  thuso  dza  matshilisano (dzigiranthi). Maitele  a  khumbelo  dza  dzigiranthi  o leludzwa  na hone  o  t(alutshedzwa  nnyi  na nnyi  ha  dovha  ha itwa  uri  hu  vhe na  u  linganyiswa  u  itela  uri  a swikelele  matshilisano  na  u  badela  vha  shayaho.
﻿* Hu   na  t(hod(ea  ya  u tikedza  Sisiteme  ya  u tikedza   Muhura   kha  u  n(etshedza  zwil(iwa-pfushi  zwine zwa  t(od(wa  nga  vhaaluwa.
﻿
﻿U   SHUMISANA   U  ITELA  U  VHUMBA  TSHITSHAVHA  TSHI LONDOLAHO  VHAALUWA
﻿
﻿Sekithara  dzo  fhambanaho  dza  tshitshavha  dzi  khou bvela  phand(a  na  u shumisana  u itela  u  n(ea  maand(a  vhaaluwa   uri  vha vhe  vhaaluwa  vho  fhelelaho  na  hone vha  lingane  na vhan(we   vhadzulapo ( u  t(ut(uwedza  mutakalo  une  wa  d(isa  matshilele  avhud(i, u thivhela  u  tambudzwa  ha vhaaluwa,  u  dzhenelela  na  u imelelwa  kha  zwit(irakitsha  zwot(he   zwa  matshilisano).  Vhathu  vho  d(iimiselaho  ngeno  vha si khou  badelwa  vha  khou  thusa  vhaaluwa  nga  hune zwa  konadzea.
﻿
﻿MBEKANYAMISHUMO  DZI  RE  HONE
﻿
﻿Muvhuso,  mabindu  na  tshitshavha,  dziNGO (madzangano  ane  a si vhe  a muvhuso,  dziFBO  kha  u vhumba  vhupo  vhune ha konisa na  vhutshilo  ha  khwine ha  vhaaluwa  zwi khou  bvelela  nga fhasi ha mbekanyamishumo  dzo fhambanaho. Nga  u  shumisana,  sekhithara  hedzi  dzi  a kona  u bveledza  vhudavhidzano  ho teaho  na hone  vhu sa  d(uri  ho  d(itikaho  nga  mbekanyamishumo  dzine dza  ita uri  vha tshile tshifhinga  tshilapfu u ya  nga hune zwa konadzea ngaho ( u  kalahela  kana u kegulela  hayani). Thikhedzo  na  vhugudisi  zwi fhiwa  vhathu  vhahulwane   na mirad(o  ya  mut(a   uri   i kone  u londola  vhathu  vho no aluwaho.
﻿
﻿Ndivho  ndi ya  u  khwinifhadza  vhunzani   ha  vhutshilo  ha  vhaaluwa (u  khwinifhadza  tswikelelo ya  tshumelo  dzine  dza  vha  mutheo  na  u khwinifhadza  ha  u iswa  ha idzo  tshumelo  dzine  dza vha: tshumelo  dza  mutakalo,  phesheni,  vhuendi  na dzin(we.  Hezwi  zwi  katela:
﻿
﻿* Vhukoni  ha  u  fhat(a-  Hedzi  ndi mbekanyamishumo  dza  u  gudisa  vhaaluwa  uri  vha  kone  u sumbedza  na uri  vha  dovhe vha  n(eane  mafhungo  zwine  zwa  d(o  vha  thusa  u d(ivha  nga  ha uri  tshitshili  tsha  HIV   na  vhulwadze  ha  EIDZI  vhu  fhireselwa  hani kha  vhan(we  vhathu  na u dovha  vha sumbedzwa  uri  vha  d(itsireledza  hani    uri  vha si  kavhiwe.
﻿* U  lungekana  ha  mbekanyamishumo  dzine  ndivho  yadzo  ha vha  u ita  uri   fhethu  hune  vhaaluwa  vha vha  hone  vha  kone u n(eana  nd(ivho  ine  vha  vha nayo,  tshitshili,  vhut(ali  na  vhukoni nga  hayani/ kha tshitshavha  tsho  d(itikaho  nga  mutheo  wa  vhulondoti  ha  thanganat(hukhu  ya  murole ( u  lungekana  ha  t(hut(huwedzo  ya            mut(a  na  matshilisano, u  t(ut(uwedzwa  ha  vhaaluwa  vhane  vha  d(iimisela  u shuma  vha sa  wani malamba vha  tshi khou  shumisa  vhukoni  havho)
﻿* U  bveledzwa   ha mbekanyamishumo  dzine  dza ita  uri  hu vhe na u  d(idzhenisa  na  u kona  u  sumbedza  vhaaluwa  mveledziso  ntswa na  thekinolodzhi  fhethu  hune  ha vha  mushumoni hu tshi khou  sedzwa  vhashumi  vhane  vha  khou  kalaha  kana  u kegula musi  vhe  mishumoni.
﻿* Tshumelo  dza  ndondolo  na  thikhedzo  dzine  dza  t(ut(uwedza  u  d(idzhenisa  ha  vhaaluwa musi  vhe  hayani/ musi vha kha tshitshavha  tsho  d(itikaho  nga  mutheo  wa  mbekanyamishumo  dza  ndondolo  na  thikhedzo,  vhueletshedzi, pfunzo ya  tshitshavha  nga  ha  ndondolo,  u  t(anganywa  na  vhan(we  vhane  vha  tea  u shela  mulenzhe na  u fhirisela  phand(a  milandu  uri  i sedzwe  lwa  tshiphurofeshinala.
﻿
﻿VHAALUWA   NDI  VHONE  VHUFA  HASHU
﻿
﻿Vhaaluwa  vha  na  lupfumo  lune  lwa  vha  nd(ivho  na  vhukoni  vhune  vha  nga  kona  u  n(eana  na  thanganat(hukhu  ya  murole.  Hezwi  zwi  nga   thusa  u fhirisa  nd(ivho  ine ya vha  muratho  vhukati  ha mirafho  yo fhambanaho. U vha  hone  ha  tshitshili  tsha  HIV  na  dwadze  l(a   EIDZI  zwi khou ita uri  vhaaluwa  vha d(in(etshedzele  kha  u londola  vhana  vhane  vha  vha  zwisiwana  na  vhana  vha songo  tsireledzwaho. U  wana  vhueletshedzi  na  thikhedzo  yo  engedzedzwaho na  u khwat(hiswa  ha vhaaluwa  nga  mashaka  a tsini  a  vhaaluwa  uri  vha  kone u  lavhelesana  na  masiandoitwa  a  vhavhaho  a  HIV  na  EIDZI. U  d(idzhenisa  ha  vhaaluwa  kha  u dzhia  tsheo  na uri  hu vhe na  maitele  kha  mut(a   na  kha tshitshavha  ndi  zwa  ndeme  kha  mveledziso  ya tshitshavha.
﻿
﻿
﻿NOMBORO  DZA  LUT(INGO  DZA   VHAPFANANYI  VHA  VHAALUWA  VHA  MAVUND(U  KANA  PHUROVINTSI:
﻿
﻿Kapa Vhubvad(uvha				040-609 5326
﻿Limpopo  Province				015-295 8163
﻿North  West					018-387 5128/5039
﻿Mpumalanga					013-766 3008
﻿Gauteng					011-355 7851
﻿Free  State					051-409 0689
﻿Kapa Vhukovhela				021-483 4682
﻿Kapa Devhula				035-874 9133
﻿Kwazulu Natal				035-874 3785
﻿     
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿1
﻿
﻿
