Vhadededzi u pfa zwenezwo vha sedzana vhaṅwe vha tshi sinyalala ngeno vhaṅwe vha tshi sea vha tshi vhandana.
Vhalidzi vha sala vho akhamala vha tshi vhona mafhungo a hone a tshi nga a ḓo vha vhutandetande. Ḓuvha ḽa u sedza tsho ḽaho muṱu ḽa swika. Ha takuwa mme a mufu, tshilikadzi, na murathu wa mufu na vhone Vho-Mudangawe.
Mafela a humbela miraḓo ya komiti uri i tendele hoyu Khuthadzo a vhe o tsiruwa, uri i thathuvhe mulandu wawe. Nangoho Khuthadzo a bvela nnda lwa tshifhlinganyana.
Ḽa da hafha ḽi a kovhela
"Thanwe zwi ḓo ita, fhedzi hu dina uri ano maḓuvha ri tou nga ri khou dzhenelwa nga vhuṅwe vhueni vhu si ha misi. Hu dina iṅwe heḽikhophutha i si na musi. Hafhu u wana i tshi tou lelida ya dovha hafha nṱha ha bulasi yanga. Mu 'nwe musi yo todou kavha henefhaḽa hune ra laisa honezwiiinwa musi ro no kana. Nazwino ndo vha ndi tshi ri araii zwa ḓi maḓuvha zwi tshi khou rali, ndi ḓo Ii vhiga kha vhoiwe vhanna vha siviki."
Nga murahu a ri u tama u nyeṱu na Vho-Kutanda dubo. A tshi tou fhedza u vha ṱalutshedza nga ha tshiimo tshawe, na vhone vha thoma u mu vhudza nga ha miraga, moḓoro na u shavhedza vhana vhavho vha re zwikoloni zwihulwane.
Mufumakadzi wawe o sokou ṱungufhala nga fhala hune vhathu vha thetshelesa milandu vhe hone, ngeno vhaṅwe vha tshi khou mu goda nga ndala dzo fhambanaho.
"Hei, vhasadzi! Ndi hone no thoma mukhwa wa tshikolobulasi tsha Mugivhela. Hei, hei, dziinishuarentsi, dziinishuarentsil Ni songo dzhena khao haya mafhungo, ha todi inwi. Ni ri u zwi ḓivha na kona u itani? Khe ni tshi nga ni a nthumeledza lufuni. Ndi ḓo amba nga hazwo musi mbilu yanga i tshi funa," ndi vhone Vho-Guru vha tshi amba nga nḓila ye ya tou tshuwisa na Vho-Flora.
"Ndi hone Robben Island he mukalaha vha dzulesa InjAwaha i fhiraho ine na vha nayo. A thi kholwi a nga vha e hone muswa na mulala ane a nga vha a sa ḓivhi divhazwakale ya haya mafhungo."
Mafela a vha ene a thomaho u vhudzisa zwiṅwe zwitshakatshaka kha Khuthadzo.
"Ndo ni farela maṅwe mafhungo a ni a ḓivha. Musi ni a zw! ḓivha zwauri anga ha bvi kule. Ni nga si mmbudzevho arali avha mukomana waṋu no no vhuya na ṱangana navho nnda ... ? Ndi khou ambiswa hezwi ngauri haya mafhungo a suthukheisi ye nda i wana hafha a kha ḓi mmangadza. Hone ni a zwi ḓivha zwauri ndi nṋe ane nda ni ambelela uri ni wane tshelede ya tshikolo na zwiambaro?" ndi vhone mme a Tshikambe vha tshi thoma.
""Halloo, ndi hone ha Gulu! Vhano ndi mufumakadzi wa Vho-Gulu. Ri nga vha thusa? ... Ee, vha, hoine henefha tsini".
Zwenezwo Thivhulawi a kha ḓi u a posa vhubugu hawe, mme a Tshikambe vhe khae:
O ri u bula zwenezwo a thoma u tsengisa miṱodzi.
Vha tshi dzhena vha sa ambe na muthu, vha posa fhasi zwe vha renga vha fhirela kamarani vha sokou dzula vhe duu. Nga murahu vhe kha mmbete pi! Mukalaha vha tshi vhudzisa uri na a hu tsha bikwa na llo ḓuvha, vha vhudzwa zwauri ane a nga kona zwavhud i ndi Glory arali vho mu vhidza.
Nga itsho tshifhinga ho vha ho no vuwa ruvhuruvhu. Humbi ya mutape ndi musi yo no ima na maguvha i tshi khou aravhela ḓuvha; i kha ayo.
Ho no dzulwa fhasi Mafela a vula mushumo lwa tshlofisi, a vhudzisa arali hu na vhe vha rumela vhuṱanzi ha u sa ḓo kona u vha hone musi dzulo Ii tshi dzula. Ho no wanala vhuṱanzi a ṱalutshedza nnḓu uri ndi tshini tshe nnḓu ya kuvhanganela tshone iḽo ḓuvha. Khuthadzo a vha u a vhidzwaho.
Nga Musumbuluwo thabeloni ṱhoho ya tshikolo ndi u ḓiambela mafhungo avho a milingo na zwiṅwe zwitshakatshaka vha sa vhuye vha dzhena kha ala mafhungo a Mugivhela. Linwe dukana ḽe ḽa vha Ii nga ngei murahu ḽe nga kuipfi kusekene: "Nyabanga!", vhoṱhe vha sea zwi songo vhuya zwa dzhielwa nṱha uri ndi nnyi we a ralo.
"Ndi ḓo sokou kombetshedzea ngauri ndi inwi ane na khou tama ndi tshi ḽa. A thi kholwi zwauri nda i ḽa i nga huma-vho lini."
"Ndi kukhwa kufhio-ha wee?"
A tshi dzhena a mbo lingai kha Jerry. Jerry wa vhathu a nga ho ngo vhona tshithu.
"Nṋe ndi khou pfa ndi songo fushea nga hezwi zwiambaro zwe ra renga u swika zwino. Ndi pfa ndi tshi tama uri ri nga renga zwihwe," ndi Conie a tshi tou setshelela a tshi amba na uyu Jabu mufunwa wawe.
Vhula halwa vhu tshi sala vhu tshi fhela ndi musi na uḽa muofisiri o no vhuya. Vha kovhekana tshigidi ḽa vha ḽa maladze uḽa muofisiri a sa tsha kona u ḓifara musi dakalo Ii tshi khou ralo u fhufhuma.
"Ngoho vhathu a si u ṱonga. Kana ndi kwone kutheilara ku si na na tshithu-wee?" ndi vhone VhoTangulani vha tshi sema vhala Vho-Sivhi vhe vha sokou fhumula sa nngu i itwaho tshiṱhavhelo. Na ulanwana a sokouno uswikela Vho-Tangulani vha tshi hala.
Ndi Vho-Grace, mmane wawe vha tshi lidza na dzitsaṅwa.
"Mmane, vha songo tou dzikuwa ngauralo. Tshanḓa tsha mulayo ndi tshihulu. Kha vha ri ndi shavhe. Ndi sa athu hangwa, ndi tama u bula ḽa uri vhathu vha songo sokou tenda mimuya yoṱhe yoṱhe vha sa ḓo khakhiswa," u ralo a onesa hafl-lu.
I tshi sala i tshi ri awara ya vhumalo Malange a vha a tshi vho khokhonya rumuni ya Thomani. A dzhena fhalala.
"Vha ri mini? Hoo, ndi vho a vhona haya mafhungo zwauri a khou ṱutshela ngafhi. Vhone kha vhe tsheṱe riṋe vha siviki ri ḓo dzudzanya, vhone vha ḓo vha muthu a salaho e na mulalo. Kha vha ri ndi ṱuwe hu tshee zwino ndi lingedze u kwama vhane nda nga kona uri matshelo manoni a vhe o kavha kha mutanda muthihi".
Kudzhoni ndi u vhudzisa uri tshelede yo no shumaho i nga vha i tshi fhira zwigidi zwa mahumi mavhili naa. A vha u a humbela uri arali zwi tshi konadzea hu sedzuluswe ayo mafhungo. Phirisipala a vha ene a fhaho phindulo.
"Vha a ḓivha nṋe a thi todi u pwasha miḓi ya vhaṅwe yo ima. Matshelo vhathu vha tshi vho luṱana vha vho ri ṅwana wa uḽa musadzi. Nṋe ndo no sokou pfa kunwe kuṋoni ku tshi ri vha na,munwe muḓi. Ndi tou vha ndi sa ḓivhi uri u gai, nṋe ndo vha ndi tshi khou ri thanwe vhone vho vha vhudza," Ndi ene Thivhulawi a tshi fhindula.
Vhala vha mufumakadzi vha tshi vhona mafuvhalo e is avha vha havho vha vha vhe nao vhe fhasi hwiti, vha ambuḽese vho vho shuma mishumo nga mivhili nga luthihi. Zwino vhala vha mapholisa vho no dada vhunga hu si na muthu ane a nga fha vhuṱanzi ha uri zwo da hani. Hu uyo ane ha pfi ndi muṋe wa muḓi u ngeyo vhuongeloni sa musi gulu yo vho ḓo mu panzwa. Vhoṱhe avha vha mapholisa na vha ambuḽese vha tendelana zwauri vhuhulu hazwo ndi u isa avha vha re fhasi vhuongeloni thanwe vha ḓo ri zwenezwo vho no dzivhuluwa vha kona u bulazwinwe.
Vho no nwa lufhiso vha thoma u vhuisa ano na ala.
"'Haloo, khe vha tshi tou ri tshenusa ṋamusi? Ho no tshinyala miniha zwino? Kha ndi ḓo tou ṱalutshedzwa zwavhuḓi ndi kone u tou zwi pfesesa," ndi Gulu a tshi thoma u amba na Joy musi mme a Tshikambe vho ya u mu lugisela zwiḽiwa ngei khishini.
"Ndi zwone, ndi ḓo ita nga nḓila dzoṱhe uri ndi litshe mishumo ndi de ngeno u pfa tshivhidzelwa. Kha vha sale, nṋe ndo ṱuwa ndi ḓo vha vhona ḽo tsha".
"Zwino musi ri tshi ralo ri khou shumisa fhungo ḽa u humbulela fhedzi," ndi jerry a tshi dzhenelela.
"Malange, ni a ḓivha ndi khou pfa ndi tshi ḽivhuwa Mudzimu kha lufuno lwawe. Ni a ḓivha ndi fhano ndi pfa ndo tou thuru," ndi Thomani a tshi ralo u thoma ala mafhungo awe.
Tshihuluhulu tshe a amba tsho vha tsha uri khunzikhunzi dza mulambo wa Tshielela na kha maṅwe mabulasi mahulwane a re tsini nawo, ene o guda zwauri hu na daimane ine ya bwiwa i nga wanala. Miraḓo ya siviki ya tendelana yoṱhe zwauri vhathu vho vha vha tshi khou toda u fhuriwa kha lupfumo lune vhaṅwe vhathu vha re na mashudu vha nga lu wana. Na zwenezwo vha langana u ya u dalela Vhamusanda uri vha vha vhudze nga ha zwine zwa nga ḓi vha thusa.
U takuwa fhala vho no badela vha livha hayani. Afha nḓilani vha pfa ṱhoho i tshi mona. Tshila tshifanyiso tsha masiari tsha vhuya tshoṱhe, vha pfa vho kulekana na nungo. Na u tsa ha hone afhula hayani ndi u sokou lepalepa sa mulwadze.
Nga vhege i tevhelaho Nyavheani wa vhathu a farwa nga dwadze lwe a mbo ḓi sia vhathu. Zwiḽa zwitshali zwivhili zwa vha zwone zwe zwa mu fh-ielekedza ngei muḓitshete.
Vho-Mukoto vha tshi swika vhuongelon! nangoho vha ṱolwa nga ṅanga we a fhedza ngauri vha fanela u eḓela mmbeteni vhege nthihi na hafu. Vho sala vha tshi dzivhuluwa, ha ri-ha vhusiku vha dada vha sa tsha ḓivha uri vha gal. A re mufumakadzi wavho na ene a iaruwa vho no vha ngei "OPD". Vha. pfa vha tshi tama ngamaanda u vhona mukalaha wavho fhedzi vha vhudzwa zwauri a vha athu tendelwa u vhonwa ngauri vha kha ḓi balelwa na u amba zwavhuḓi.
"Ndi a tenda hu na muimeleli wa yunioni ane a ḓo vha ḓadza nḓevhe nga ha nṋe," u ralo a tshi sumba Jerry.
"Vho-Maladada munna muhulwane! Kha vha dzule zwavho ri rere fhungo ḽa vhuṱhogwa. Vha a zwi vhona zwauri ro kandwa ṋamusi, athiri?" Ndi VhoMadangahaflieli vha tshi sokou sea-sea sanwana.
"Hai, Vho-Maladada, nue ndi livha hafha tshiṱamboni. Hone yone i hani ndimo nanwaha?" Hu vhudzisa Vho-Buda.
U vhona zwo ralo e khuphu, e zwi siwa zwi tshi vhonwa, e maga a tshi livha ha matshonise. Nga tshifhinga tshenetsho na vhala vhaeni vha vha vha tshi khou sendela.
Fhala ha Tshiwanḓalani na hone ha thoma u sokou vha na vhueni vhu songo ḓoweleaho.
"Ni khou todou amba zwauri avha vhathu vho vha vha si na na mulandu nazwo miṅwaha yoṱhe iyi ni fhano? Zwiambaro no vha ni tshi zwi wana hani na izwi zwiṅwe?" Hu vhudzisa Malange.
"Ni ri o vha e fhano a tshi ri u toda tshelede kha nṋe? U penga hani. No vha no fanela no mu vhudza zwauri u ḓo i wana ha mme awe. Nṋe ndi zwi ḓivhelafhi izwo zwine a khou amba. A dovha a vhuya hafha ni mu vhudze zwauri ndi ḓo mu kwama hu sa athu fhela vhege," ndi ene Maga a tshi khou vhala tshiṱhopho tsha tshelede, a fhedza a ṋekedza mufumakadzi wawe. "Ndi ḓo vha vhetshila yone heyi tshelede, neh?..'
"Kha vha sale, ndi ḓo ḓi dovha nda vha kwama maḓuvha a si mangana".
"Nṋe haya mafhungo a thi khou a pfesesa na luthihi. Vha ;hona u nga nṋe ndo rali ndi tshi tou vha muvhisivhisi rid! na zwifhio zwine nda nga amba zwine zwa nga vha nyeletshedzo?" rid! Thivhulawi a tshi vha fhindula. Mufumakadzi wa khuvhe vhe duu, vha fara ṱhoho vha konou vhea tshihoṱola tsha muthu ane a nga o fhirelelwa, vha konou isa phanda.
"Vha renge yavho!" ndi ene Glory a tshi isa phanda.
Nazwino vha tshee khao ,e'Ahaa, khezwi ro phetha kula kushumo. Kha ri nembeledze zwashu afhia kha ili ḽiri ri fhambane nazwo zwi ḓo sala zwi tshi vhonwa nga maanga na maṅwe mavhanda. Vha vhuya vha tou zwi munyu huṅwe fhethu ndi hone ro fhelela thumbuni ya lukhohe," ndi Vho-Makhekhe vha ambaho na Vho-Madoba vha tshi khou ralo u bva na mabiko.
"A ni koleli hone inwinwana. Ndi a ambara tshikete nda vho tou pfi wa ha nnyi ni khou ḓi zwi vhona hu si tshee na muthu?"
""Halloo, kha vha fare henefho asivha".
Ḽavhuraru ḽa hone Ii tshi swika Vho-Sivhi vha pfa bisi i tshi vhea mutsindo i tshi tsa. Yo ri u swika ya vha kumba na vhaṅwe, vha nwenwela vha tshi livha Durban.
Thomani na mufumakadzi wawe vha sokou vala milomo, vha litsha zwo ralo i tshi khou ṱanganedzana. Linwe ḓuvha Thomani o ofa, a vha vhudza zwoṱhe zwe zwa vha zwi tshi mu dina u bva hanani; vha ṱuwa nga muthihi nga muthihi Yha tshi khou mu sema vha tshi mu kongomedza. A tshi fhedza a founela Malange a mu ṱalutshedza zwauri ene u khou vhoniswa nahone muthu u nga si mu ḓivhe. Ha vho sokou sala kurero kwa uri "Ḽi naka ii tshi hoha linwe!"
Ndilomuthathe
Zwi re ngomu
Nangoho nga Ii tevhelaho Gulu a ri u ya u fara thekhisi dzi livhaho ngei Ranndani-Vhubvaduvha, a vha o ya he a ya. Ngei hayani ala manyetu a pfi a a vuwa hafh-iu. Mme a Tshikambe vha tou zwi vhona zwauri vha sa a vhudzisa zwenezwo a vha tsha ḓo dovha vha wana tshifllinga tshine vha nga toololelwa vho vhofholowa.
Muṅwe wa vhadededzi a humbela uri vhaṅwe vha vhana, zwihuluhulu vha ngaho Kudzhoni, zwi nga vha khwine arali vha tshi nga vhidzwa vha kaidziwa nga maipfi. Iḽo ḽa ṱanganedzea. U bva tshe vhenevhaḽa vha dzikhunzi vha kaidziwa, mafhungo a tou tswii.
Ṱhoho ya tshikolo vha dovha vhe:
"Ndi a vha bvulelamunadzi vha a ḓivha muthu wanga. Zwi amba uri lwendo lwo pfuml;a, thiri?" ndi ene joy a tshi sea.
"Ndi khou pfa a tshi tou vha maswa kha nṋe hayo maṅwe a bammbiri dza madokotela. Nṋe o sokou nkhumbela zwauri ndi mu imelele uya nga hune ra nga kona. Ni ri mini ngao aya mafhungo Khuthadzo?" ndi Jerry o no dinalea.
"NI ro sokou ri vhidzela ndode matsina? Bulannga, dobani mbaḓa yaṋu ri ye kholomoni".
Vha amba u swikela vha fhala . muḓini vha tshi ḽivhuwa thikhedzo ya hoyu mukhuwa.
Manzhi ri ḓo amba linwe ḓuvha. Nṋe a hu na na tshithihi tshine nda nga mu thusa ngatsho. Kha tode vhathu vha no nga vhoramabindu. Hone ila yawe ya figure o vha a songo i vhulunga?"
Lifhiwe ḓuvha e rumuni yawe u pfa hu a khokhonyiwa.
Khuthadzo e nzutu zwithu zwawe, u livha ofisini mbilu i tshi rwa mutsindo.
U ralo vha vha vho tou thavha tshibudzana. Musi vhathu vho no phumula miṱodzi, ṱhoho ya tshikolo vha Lhumbela Vho-Mugwala uri vha posele maipfi fhala na fhkla. Sa we a nga o vha o tou tutulwa, Vho-Mugwala vha tshi thoma vha fhululedza matshudeni kha mushumo we vha u ita wa u toda u ḓivha nga ha zwi kwamaho masheleni avho malugana na kushumiselwe kwao. A dovha hafhu a khoḓa khoro ya zwa mitambo ye ya konḓelela u swikela itsho tshifhinga hu songo tou vha na nyendo dza zwa mitambo dzi na tshivhalo. Ya nga vha mikhwa ya vhuḓifari ha matshudeni phanda ha vhahulwane, Mugwala ho ngo vhuya a i tikedza na luthihi. A tshi fhedza a vhudzisa arali hu namunwe a re na mbudziso.
Vhana vha balangana vha ḓiyela dzikilasini e si one mazuwo nga ha zwo bvelelaho nga wonoyu Mugivhela wo fhelaho.
Ndi humbela zwauri vha ḓi ita aneala maltele vhunga vha tshi khou zwi vhona ano maḓuvha vhugevhenga vhu khou ḓifha maanḓa," ndi Vho-Maisha vha tshi ralo u onesa.
Kha ri totelane
Ya lila tsimbi ha livhiwa holoni. Miraḓo ya SRC i tshi khou ḓi vhonala i tshi kwetedzana nga fhala. Musi vhadededzi na vhaeni vho no dzula ṱhoho ya tshikolo vha vula mushumo nga u humbela uri hu imbiwe lulmbo lwa lushaka: "Khotsi fhaṱutshedza Afurika . . . " U tou pfa zwenezwo fhedzi matshudeni a lidza khombole na mifhululu. Lwo no fhela fhala vha ḓivhadza vhaeni, vha isa phanda nga u phula ṱhoho ya mafhungo "Hu na fhungo ḽa tshikulufisi", ya vha i a bobodana. Vha humbela uri mudzulatshidulo wa SRC a kanzwe vhathu nga zwe a vha farela. Maṅwe matshudeni a tshi pfa zwenezwo a tou giya na fhiasi.
Thomani a vhudza uḽa wa khonani zwauri ha todi uri arali o thoma haya mafhungo a dovhe a katudzwe vhukati. U tama u mu vhudza hu na tshifhinga tshavhuḓi nahone vha rumuni. "Ndi na dikitela ḽihulu lune ndi tama ni tshi nga da nga hafu u bva kha awara ya vhumalo." Ndi Thomani a no ralo.
"Thivhulawi, naa ni nga nnditsha ndi tshi khou ḽa mbilu ni hone? A ni athu zwi vhona zwauri ndi muthu ane a vha na thaidzo afha muḓini? Havha mukomana waṋu vha vho nthemisa ṱhoho, " ndi mme a Tshikambe vha no ralo kha uḽa Thivhulawi a tshee o mangala.
"Nṋe ndi khou zw! vhona nga iṅwe nḓila ni a ḓivha.
"Kaniha vhala muhulwane vha ri vha nga . . . " ndi Conie ane a vhudzisa.
Ndi tama u fhedza nga u amba zwauri riṋe vhadededzi ri a shuma, nahone a hu na na nga nḓila na nthihi ine ra nga vhuya ra zwizwiedza tshelede dza vhoiwe zwa sa vhonale. Ri tshi toda tshelede dza u renga mugayo mahayani ashu ri sokou gidigidi banngani, ri tshi khou ḓi i vhona heyi ya tshikolo yo ḓidzulela henefho hune ya dzula hone," ndi ṱhoho ya tshikolo vha tshi thadula Vho-Mugwala.
Vhunga vha ha Tshiwanḓalani vho vha vhe na vhege yoṱhe muthu wavho vha sa mu vhoni u bva tshe a bva sa a no vhuya, vho vha vho no lusa nga nḓila dzoṱhe dza u mu todela fhethu ho fhambanaho u swikela vha tshi swika motsharani he vha mu ḓivha nga thundu ye a vha o ambara musi we a ngalangila. Ayo a vha mafhungo a dzikusaho dzimbilu dza vhoṱhe.
Vho-Madoba vha sokou tendelela nga ṱhoho vha tshi khou tetemela, vha dzhena moḓoroni vha ṱuwa.
"Ndi ambiswa hezwi ngauri ndi khou zwi vhona zwauri ndi kha iiwaha wanga wa vhusumbe. lzwi zwi amba u vuledza pfunzo dzanga dza vhudokotela ṅwakani nda kapula mapfura nga lebula. Ndi hone ndi tshi ḓo tou xu."
Vho-Mapuleng vha tshi vhona zwo ralo na vhone vhe tsheṱe. Tsho, zwo vhuya zwa fhedza tshifhinga tshingafhani kula kutambo ku songo dovha. Vhukatini ha yeneyo miloro, Vho-Mapuleng vha dovha vha vha vusa. Muthada i tshi karu i vho sokou ri, "Glory, ni ri mini?"
"Ndo vha ndi sa hu funi na luthihi. Thi ṱami u shuma hafhaḽa fhethu lini," ndi Thomani a tshi dzungudza na ṱhoho. "Ndi a mangala ngauri na khumbelo a tho ngo i rumela," ndi ene a tshi isa phanda.
"Vha songo difisa Vhone Vho-Maaba. Vha tou zwi ḓivha zwavhuḓivhuḓi zwauri vho Iala vha tshi khou humbula zwifhio. Hone idzo khofhe dza hone dzo vha dzi tshi nga litsha hani u ḓifha dzi na Glory nga ngomu?pt
"Vhahashu, kha ri sedze heḽi fhungo nga heyi nḓila: athiri rothe ri a zwi ḓivha zwauri fhiano ndi mushumoni a ro ngo tea u sedza uri mafhungo a khou bva kha nnyi nahone nga tshivhumbeo tshifhio, ri tea u sedza mbuno fhedzi. Jerry, ni a zwi ḓivha na zwauri Khuthadzo u bva ṅwedzi wa Fulwi u swikela zwino nga Nyendavhusiku o no lova maḓuvha a swikaho mahumi mavhili, zwi tshi katela Misumbuluwo ya fumi a tshi khou ḓiṅwalela bammbiri dza madokotela na zwauri ho no vha na madokotela a swikaho maṱanu o no rumelaho u dodorea hao malugana na ili fhungo? " ndi Jerry a tshi lingedza u tou bvela khagala tshoṱhe.
"Ndi a vha humbela, vha songo tou ita ngauralo. Maga o ṱuwa a tshi ri ene u ya Johannesburg. Nazwino o sia tshelede ndi ḓo vha fhia. Fhedzi hu nga u ḓo rumela theḽegiramu," ndi mufumakadzi wa Maga ho ngo tshuwa zwone.
"Vhophirisipala, aya a uri vhone vho huma nḓila vhukatini ha vilili ḽeneli ndi one?" u ralo mudededzi Dima a tshi nga u a sea zwawe.
"Hai," hu fhindula Thomani.
"R! ḓo humbela uri wa muṱhannga a ṋekedze mufunwa wawemunene wo mu teaho. Mifhiululu!"' Ndi mufunzi a tshi isa phanda.
"Vha zwi ḓivhaho vhe u na fulasiki yawe ene muṋe e eṱhe, a i shumiselwi khagala, hu pfala zwauri mulandu ndi uri i vha yo hwala phasela dzawe. Vhathu vha nga tou ḓifhindula uri idzo phasela ndi dzifhio. Kha iḽo ni ri mini jerry?" ndi ene Mafela a tshi isa phanda.
"Khe ndi tshi nga ndo kanda vhathu?" hu vhudzisa ene Gulu. "Vhathu ni mpfarele arali ndo ni dzhena hanwani ni kati na mafhungo a ḓivhiwaho nga vhoiwe fhedzi. Mme a Tshikambe, ḓiselani ḽiduna ḽanu zwiḽiwa Ii ḽe Ii fure," ndi ene Gulu a tshi isa phanda.
"Vhokhotsimuhulu, vha amba uri ndi nga ita ngauralo nda ḓo ḽa mini?"
"Na nṋe ndi ngafhi? Hafhu dzi khou ḓifha ngamaanda hedzi khofhe. Hone ndo ri mini?,"' ndi YhoMaaba vha tshi isa phanda.
U a fela felo mma!
Uyo ndi wone mukovhe wo ni linganaho
Makwevho a na zwifhio?
ihoho ya tshikolo vha tshi vhona zwo ralo vha humbela uri avha Vho-Dima vha de vha vha phalale vhunga vhe vhone vhe vha vha vhe hone musi iyo khombo i tshi itea. Musi Vho-Dima vho no swika na yhone vha sumba hayo mafhungo a tshi nga a a vha fhira lwe vha fha muhumbulo wa uri ndi khwine havha Vhanna vha tshi vhuya vhege i tevhelaho musi ho no dovha ha vha na dzulo. Vhanna vhala vha sokou kombetshedzea u tenda, fhedzi vha bula a uri vho no mbo ḓi pfa fhungo ḽa uri Khwevha o bva nga beiḽi ya maḓana mavhili fhedzi.
Muofisiri a dovha hafhu a vhuya a wana vhala mufumakadzi vho ḓidzulela a ri vha sa amba uri munna wavho u ngafhi vha khou vhewa tshigidi kha mukulo. Vhala vha tshi vhona zwi tshi nga ndi zwa vhukuma vha thoma u lopola:
"Ni songo ḓiitisa. Hone a ni nga lugi muswuhana?"
Vha tshi vho nga vha a vhina ala mafhungo ṱhoho ya tshikolo vha thomaunwenwela, ha pfala zwigomelo nyana vha konou ri:
Vho-Maisha vho dovha hafhu vha lingedza u vhonana na Vho-Mukoto vho no tshatshiwa vha vha fha thikhedzo yoṱhe. Ḓuvha ḽa tsengo Ii tshi swika, VhoMaisha vha dzhena bogisini ḽa vhuṱanzi, vha ṱanziela zwe vha ṱanziela. Vho-Mukoto vha ḓi amba u ya nga he zwa bvelelisa ngaho, vha tshi dovha hafhu vha tikedzwa nga mufumakadzi wavho.
"Ndi todou ni thetshedza Pizza. No no i ḽa?"
"No sala zwavhuḓi neh?" Ndi Gulu a tshi khou ita na u alamula.
"Maḓi a tevhuwa o tevhuwa khonani. Inwi ḽivhuwani RR, mushumo no u wana. Ni nga ḓi shuma kuawaha kuthihi na toda huṅwe," ndi Malange a tshi khuthadza Thomani.
Itaḽi na vhana vho vha vho no neta nga u bva vha tshi dzhena.
"Khotsimunene, kha tsiruwe hafha ofisini yanga.
"Ni khou zwipfa zwauri ndi nnyi ane a khou amba?"
"Nazwino no tou swika nga tshone tshifhinga tsha vhukuma. Hu na inanwe mafhungo e nda suṅwa naho vha sa athu u mmtudza uri vha khou ya u imelela nnyi o itaho mini," ndijerry a tshi isa phanda.
Kha hu ri zwenezwo zevhezevhe ii tshi khou ḓi nana
puvha ḽa mbulungo ḽa swika. Ha kusuwa shango lothe. Ha imbiwa dzonedzone dza mbofholowo. Tshiambi tshinwe na tshinwe tsho ḓisendeka kha ḽeneḽia ḽa vhugevhenga. Nga ngei tsinitsini na muḓi hu tshi pfala zwililo. Vha lila vhude-vho vhathu vha vhathu.
Maga a dzula e duu, a ri kha hoyu mufumakadzi wawe:
"Thanwe na u ya afho ha malume a vho ngo ya hone. Hu ḓivha nnyi?" Ndi vhone mme a Tshikambe vha tshi sokju tshenuwa vho no ralo.
Tsho, o tou vhuya a tshi fhufhura na nḓevhe nge malume vha hone vhe vha tshi mu fhindula vhe vhone tshelede vha a zwi vhona zwauri i a dzhena fhedzi vha balelwa u ḓivha uri i bva nga ngafhi. Vha fhedza vho mu vhudza zwauri a ṱuwe sa zwe a ḓisa zwone ha havho.
Ḓuvha ḽe vha swika vha wela maḓi nga nṱha. Vha bambela, vha ṱamba bitshini ḽa vhuya ḽa nga ḽa sa kovhela. U ṱangana Waterfront na hone ho vha hu tshee huswa nḓevheni dza vhanzhi, vha posa zwiambaro zwavho zwa u bambela vha Ialela vha livha hone.
Vho no reshana ndi fhala Vho-Makhekhe vha tshi ri:
"A vha na mafh-lungo na nṋe, athiri?"
Ha pfala zwigomelo na zwihotola musi Jerry a tshi tou fhedza. Kana zwo vha zwi zwa u sumba uri Jerry ndi muambi wa biko kana mini wee, hu ḓivha nnyi?
"Alwa, khorwana iyi i pfa yo hulisea u pfa Ienelo. Sa zwenezwo, u shavha u fhedza tshifhinga ri ḓo humbela jerry uri a ri fhirise kha haya mafhungo," Mafela u isa phanda o ruḓa maṱo.
"No nkhangwela mufumakadzi wanga, athiri?" ndi ene Gulu a tshi lingedza u ḓivhuedza.
Moḓoro wa mapholisa wa vha u tshi thi ṱanwi. Wa Vho-Fiora na wone wa vha u tshi kuma u tshi tsa kula kuvhanga. Ha vuwa ndado tshoṱhe. Nga ngei kha vhala vha mushumi ha vha hu hone vha khou ditakanyelisa khole sa o valelwaho hokoni. Vho-Flora Yha kha ḓi ri kani-kani ndi thuse vha bvuvhulelwa kule nga mpunḓu nga havha vha mushumi, vha tshi tou sumba vho dinalea zwi ngomu.
Ho no vhevhere, Vhamusanda vha takuwa ha pfala mifhululu na u kumela. Fhungo ḽe vha thoma u Ii bula ndi ḽa uri vha pfa mbilu yavho yo tou kwashekana vhukuma musi vha tshi pfa mafhungo a u fhiswa ha moḓoro wa Vho-Maladada. Vha inga nga ḽa uri nazwino mapholisa o kwamiwa a khalo.
Vhuvhili havho vha dovha vha takuwa. Ya dovha ya vha piringapiringa ya vhoradzikhamera, muṅwe na muṅwe a tshi tama u tou wana nḓila yavhuḓi ya u foda rinngi.
Nga ngei nndamunwe muswuhana a thoma iunwe luimbo, ha vuwa zhalinga. Khuvha ho no kuvhangana na vhala vhe vha zwi ita madze zwi tshi thoma. Na kutshinele kwa hone ku ḓiṱutshela henengei malendeni.
"Tshigidi? Ndi yanga yoṱhe?" Hu vhudzisa VhoMadangahafheli.
ii. . . avho vhavhili vha vha ṋama nthihi," ndi mufunzi a tshi isa phanda. U fhedza henefho a humbela luimbo lu no ri "Tsho itswikisaho henefha".
Musi ṱhiraka yo no tou xwipu, ya onyolowa i tshi tou gomela. Vha nga vha vhala vha mushumi vha vha vho no vetwa-vetwa zwiṱuku vha vhofhiwa zwanḓa lwa muhoyo.
"Mapuleng!" Ndi mukalaha vha tshi vhidzelela mufumakadzi vhe vha vha vho ḓidzulela na vhana vhavho vhararu ngei khishini.
Ya ṱanganedzana yo ṱanganedzana hu sa swikiwi kha ii vunḓaho oṱhe. Mafela a tshi vhona uri tshifhinga tshi khou ḓi ṱuwa ngeno vhathu vha tshi nga vha khou sokou rwana nga vhula ha ṋowa e:
Ndi mishumo ya vho-guru
Ṱhoho ya tshikolo vha tshi swika ofisini vha mbo ḓi ṅwala phirisela ya u amba zwauri hu na mulangano wa Vhadededzi fhala tshiṱafurumu. Nangoho vha khunyelela fhala ha thomiwa nga enea a milingo. Itaḽi a hu tou vha na tsumbamaambiwa i no pfi kheyo-vho lini, hu khou sokou phuzhiwa. Eneo ane a da ṱhohoni o luga. Kana ndi yone tshenzhemo-wee?
"Ni tou ṅanga kha banga na u da ngeno zwino ndi sa athu pfela mare tshanḓani. Ni khou mpfa naa vhaṱhannga?" ihala vhe: "Ee!" khathihi vha tshi khou sendelela sa vhathu vho kateaho, ngeno mufari wa banga a tshi khou sokou ii rembulusa a tshi dovha sa a toḓaho u rema kholomo.
Ngei musanda Vho-Madangahafheli vha vhonala vha tshi khou ṱanganedza mueni wavho Vho-Koker vhe vha thoma vha vha rwela luṱingo vha langana navho zwauri ḓuvha ḽa khwine idi ṋamusi. Vho-Koker vho fheletshedzwa nga muṅwe wa pholisa a dzulaho kusini kwa Malanga. Uḽa pholisa o ri u ṋewa maboḓelo mavhili a biya, a ḓidzhenela nḓilani, vhala vhaisa vha sala vhe kha avho.
"Vha a ḓivha vha khou litsha lupfumo lwo tou vha lavhelesa. A vha sokou tenda ra thoma na mushumo vhone vha tshi khou ḓi lela masheleni vho fhumula," ndi Vho-Koker vha tshi isa phanda.
"Vho-Maladada, nṋe ndi pfi Koker, ndi khou tama u renga bulasi yau nga tshelede nnzhi nga maanḓa. Ndo vhona zwi tshi nga ita arali nṋe ndi nga thoma u renga yau bulasi. Ndi na muhumbulo wa u renga dziṅwe bulasi dzi re tsini na dzau Maladada."
"Vho mpfa. Ndo ri theḽegiramu. Ndi theḽegiramu ya u amba uri ha tsha tshila."
Muthu u nga si mu ḓivhe
Ḽi tshi tsha mivhundu yoṱhe ya vha i tshi vho zwi ḓivha vhunga na radio dzo vha dzi tshi khou ṱolou huwelela lunzhi-lunzhi.
"Ni a ḓivha ni ḓo ri vhulaisa na u ri dzhenisa khakhathini Maisha. Vhonani, nṋe ndi vho tou lindwa hu pfi ndi mbava. U bva hafha ndi kha ḓi ya u senga nga mulandu waṋu. No luga zwone, ndi ḓo dovha nṋe?"
"Heyi tshelede i shuma mishumo minzhi vhukuma, sa tsumbo, zwidulo zwenezwi zwe na dzula khazwo, mitshini ya u thaipha na mabambiri a hone, dzithulusi, u vusuludza tshi kolo, zwa mitambo na zwiṅwe ndi zwithu zwine heyi tshelede ya lavhelesa zwone.
Maga na uḽa muofisiri vha ṱwa vhoṱhe vha tshi khuthadzana henefho tshiṱokisini.
Zwino matsina makwevho a hone a khou tshimbilisa hani?" ndi vhala mukegulu vha tshi vhudzisa.
Vhe kha makhafu ḓafulani mme a Tshikambe vha vhudzisa uyu Thivhulawi arali a tshi ḓivha nomboro dza luṱingo dza ngei he khotsi a Tshikambe vha ya hone. Thivhulawi a pfa mbilu i sa tendi u vha fha vhunga o vhona zwi tshi nga zwi ḓo ita mafh-lungo araii avha vha tshi vho ḓo founela vha vho sokou ambazwinwe-vho. Nga murahu ha tshifh-linga a sokou ḓikombetshedza a vha fha. Mme a Tshikambe vha i lingedza lunzhi i tshi sokou lila i sa fariwi.
Nga Ii tevhelaho musi Vho-Guru vhe nḓilani ya u ya mushumoni vha enda vha tshi vhamba maṅwe maano a songo ḓaho.
Mafela a vhudza khoro zwauri ndi tshifhinga tsha u vhudza Khuthadzo zwo mu teaho. Na Jerry a tendelana nazwo. Ho mbo ḓi vha u sahiwa hawe kha dzangano ḽa vhashumi.
"U swikela zwino ndi pfa ndo dada vhukuma. Vho-
"Zwino avha vhanzhi-vhanzhi vhe na vha sainela ni ḓivha mini nga havho? Tsha khwine ndi u amba ngoho uri ri fhedzelane zwavhuḓi".
"Vhoinwi vhatambisi vha hokwo kufilimu no mphira matsheloni nga kukorokoro kwa vhoiwe ni tshi nndubisela mabuse. Ndo ni wana! Idani ni ime hafh-la phanda ndi ni tshinise malende haala e na vha ni tshi khou a khwinifhadza zwenezwino," ndi ḽone Ii tshi isa phanda.
Thomani a tshi khou ralo u isa phanda a tshi ri u amba havha mmane wawe, a ri Mudzimu a mu farele ngauri ha kholwi a tshi ḓo vha hangwela nga nḓila ye Yha mu shengedza ngayo. Avha mmane o vha a sa vha nweli maḓi vhuḓe. Henefha he vha vha vha tshi ri u langana na uno vha vho sokou mu vhudza zwauri ṅwakani vha ḓo awela idzo tshelede dze vhone na munna wavho vha vha vha tshi khou bvisa dza uho vhudokotela hawe. Dzone nnda-nndumela-shevhoni, u nga dzi kona lini.
A nga vha uyu Malange o vha e khwine ngauri mme vho vha vha tshi kha ḓi tshila. Naho Thomani tsho vha tshi tshi ri u vala a ya a dala ha malume ngei Johannesburg a tshi itela zwikoropo, o ḓi pfa a sa tou fushea tshoṱhe ngauri kha zwikoropo zwa hone ho vha hu si na na zwine a wana. Tshinwe tshe tsha mu dina ndi tshauri zwikoropo zwa hone zwo vha zwi sa yelani na zwe a vha a tshi khou gudela zwone.
"Vha khou da na iinwe fhungo ḽine arali vha Ii lengelela zwithu zwi ḓo vhuya zwa tshinyala. Haya mafhungo ri tea u a sala murahu vhukuma. Fhedzi langa ndi lauri vhunga ro nyeṱu nga hazwo, ndi tama ri tshi dovha ra dzula fhasi uri nṋe sa mudzulatshidulo wa heyi siviki ya shango ḽa Dzhavhula ndi dzule na khoro. Ndi zwone kha vha sile zwavhuḓi, tenda vha sa hangwe zwe nda vha eletshedza."
"Ndo humbula maawe maano. Ndi vhona zwoṱhe hezwi zwi tshi fhirwa nga u wana hezwi zwibuḓo zwi tuku zwa vhathu zwavho."
"Hafhu inwi ni goswi ngamaanda; hafhu Ii kha ḓi tou vha Ḽavhuvhili. A si khwine ri tshi ṱuwa zwashu nga lavhuna nga matsheloni lune ra ḓo ḓi swika zwenezwo nga matsheloni. Musi bupo ḽi tshimbila awara mbili fhedzi. Ni kha ḓi vha na tshifhinga tshilapfu tsha u ita mavhudzi, " ndi jabu a tshi ralo u mu fhura.
"Zwino avha vhe vha ita iyi mishumo izwi a si vhe vha zwi vhona zwauri vhone vho finya vhukuma malugana na aya ashu?" Hu vhudzisa Vho-Mudangawe. "Zwi vho dziedza vha a ḓivha. Mudzimu a si ṅwana. Kha ,Yhe tsheṱe vha ḓo vhona zwi tshi luga."
"Hu nazwinwe, ndi tama kula kuitele ku tshi itiwa. A thi ri ndi ḓo ḓi bvisa zwiluku-iuku sa misi, u ralo a tshi sea.
Vha kha lwone lunane vha tshi khou ralo u dzinginyisa avha vha havho. Nangoho Vho-Maaba vha lembukana vha tshi phiguluwa henefhaḽa nṱha ha mmbete, vha fhedza vhe mahono wo lalafhi.
"Athiri ri tshi amba a vha zwi dzhieli nṱha. Kana zw! ḓo vhuya zwa ita-wee? Ndi amba ngauri ho no vha na vhathu vhanzhi vho no zwi limuwaho," hu fhindula Vho-Tangulani vha tshi nga vha a nyalanyana zwine Vho-Sivhi vha khou amba.
Vha amba vha tshi khou dzhena ngomu inavhengeleni na afha he vhathu vhanzhi vha vha vha tshi khou ḽa zwiḽiwa zwa lwanzheni, zwe na zwone zwa vha zwi tshi khou sokou lembukana kha dziphuḽethi; maḓambatshekwa enea na zwiṅwe zwine zwa nga masunzi mahuluhulu. Vho no dzula fhasi ndi fhala jabu a tshi ri kha uyu wa khaladzi:
"Ndi a ḽivhuwa mudzulatshidulo wa komiti iyi. Ndo humbelwa nga onoyu we ra dzula ngae uri ndi mu imelele kha u hwedzwa hawe mulandu wa u lova mushumoni. Ndi tama u amba zwauri Khuthadzo ndi muṱhannga o zwiamedzwaho nga maṱhupho lune tshifhinga tshinzhi ri wana e muthu wa madokotela. Ndi tama iyi nnḓu i tshi Ii suka yo sedza na zwenezwo," ndi jerry a tshi lingedza u tou rwa nga nṱha u itela uri na vhe vha vha vha sa khou ḓivha uri hu khou itea mini vha pfe vhe tshedzani.
Mabevha a tshi amba.
Vho-Koker vha nweawela, vha doba ngilasi vhe kwiti zwithu zwavho vho bonya, vha mbo bvisa kula kuputu. Tshanḓani tsha Vho-Madangahafheli tsike!
"Nda ni ita tshiḓahela ngani? Ni ri Thivhulawi mini?" Vha ralo vha tihi khou thoma u bukulela vhala mufumakadzi wa vhathu sa donngi.
Ḽo no dzhena ha vha hu si tsha vha na mushumo wa U phuphuledza mavhone. Athiri na nḓila ḽo vha Ii tshi khou i ḓivha.
Mabevha a tshi pfa izwo zwi si na sia, a livha ngei zwifhaṱoni zwa vhadzipholisi. Na hone ho vha ho tou pha, zwi tshi sumba zwauri a nga sala a tshi thuswa nga murahu ha awara yo he. Tshe vhala vhomabalane vha swenda nga zwiḽa zwidulo vha tshi putedza mitshini yavho, ha fhela awara na miminethe nga nṱha. Ngavhuya Mabevha a konou vhidzwa a sendela a amba zwililo zwawe. Phindulo ya vha ya uri hu tou nga hu tshee vhusiku u pamba masheleni ngauri o vhuya a khantsela iṅwe ya dziphoḽisi dze dza vha dzi tshi khou tshimbila zwavhuḓi.
Vha tshi tou onesa vho no takuwa ha bvelela Vho-Makhekhe na Vho-Madoba vho fara zwiawe zwithu zwe zwa vha zwi sa tu vhonala zwavhuḓi uri ndi zwithu-de. Vho-Mudangawe na muvhuye vha lavhelesana; vhala vhanna vhe dzhuru, vha humela murahu vha songo tsha bveledza na zwe vha vha vho ḓela zwone.
"Nṋe hu pfi ndo tshinya, nahone ndi khou ya u sengiswa nga khoro-ndatisi. Haya mafhungo ha pfali na luthihi. Maḓuvha anga a ḽivi o tea musi," ndi Khuthadzo a no ralo u elela.
"Hezwo zwi tou vha khagala zwauri vha tea u humbela pfarelo kana arali zw! sa konḓelelei vha vhone iawe nḓila ine vha nga bva ngayo".
Ha bebwa ṱuwani
"Ni songo dovha na nkhanikha khonani. Ndi khou zwi vhona zwauri ni a tama u vhidza zwikamba zwanga. Havhaḽa vhathu vho ntshengedza ndi kha ḓi vha sekondari. Mme na vhana zwi a fana; a hu na nnda, a hu na gai. Vhoṱhe vho vha vha tshi ḽa zwa madzanga ndo Oi komolela, vha tshi ḓi nga a vha mmboni zwavho. Zwe zwa pana u mmbaisa ndi zwauri ho vha hu tshi ḓi vha nṋe wa u runwa mavhengeleni na u ya u ka maḓi nga girivhane, vhala vhaṅwe vho ḓi sala vho tandavhala."
"Ndi tou vha khakhathini ya masheleni. Vha zwikolodo vha khou mmbila thungo dzoṱhe hezwi ndi hafhla. Ngoho ndi tou vha luthatheni tshoṱhe. Ni nga si nthuse-vho khonani nga masheleni a sa fhiri maḓana mavhili?"
Nangoho a vhidziwa. Khwese i tshi da i sumba i tshi tou hwenyelela zwi tshi tou i fanela. U swika a dzula nga fhkla khoneni, a alamula a dovha.
"Ayo a a pfala tshivhanda. Na nṋe naho ndi kha ili sia ḽa Civil Engineering, ndi pfa ndi tshi tou takala vhukuma u vhona zwauri inwi ni khou vuledza vhudokotela haṋu. Nḓevhe dzanga dzo lindela haya mafhungo ane na ri ni tama u mmbudza."
Khonani yawe a tshi vhona uri uyu Thomani zwi a mu dina musi a tshi zwi humbula, a sokou mu kwengweledza a tshi mu vhudza zwauri tenda ene o vuledza ndima yawe.
"A hu shayi we a ntamba khilikhithi. Nṋe a hu na vhaṅwe madokotela e nda a sainela nda rumela ngei ofisini dzi dzudzanyaho zwa ḽivi lini".
"Mulandu? Ho no itea ni-ha zwino?"
Nga Ḓuvha Ii tevhelaho theḽegiramu ya vha i tshi wa fhkla hayani ino amba zwauri Maga o sia vhathu. Ha kuvhanganiwa fhiala hayani muṅwe namunwe a tshi da u lilisa. Vhathu vha thoma u vhudzisana uri zwo da hani. Ha pfala uri o tou thuntshiwa a tshi khou shavha maṅwe malaitha. Nga Ii tevhelaho mufumakadzi wawe a ya ngei he a laedzwa a tshi khou ṱalutshedza ḽia fhungo ḽa mazwifhi. Vhala vhe vha toda sethifikheithi ya hone, zwe vhutoto.
Vho-Buda na Vho-Maladada vho vha tshi khou shumisana nga nḓila yavhuḓi vhukuma, ngeno Vhamusanda vha tshi khou tou kokodzela thungo zwi ngomu. Linwe ḓuvha nga matsheloni musi VhoMaladada vha tshi tou swika bulasini yavho vha wana ho poswa tshitumbu tsha munna o vhofhiwa na ṱhoho nga malabi. Vha gidimela u vhiga mafhungo kha vha siviki khathihi na mapholisa. Ya dovha hafhu ya vha shia-shia hu si na a ḓivhaho uri zwi khou da hani.
A hu na vhushavhelo
Musi ho no dzika tshoṱhe vhala vha u hwala tenyabanga" vho no ṱuwa, mudededzi Vho-Dima vhe:
Ayo avha ayo. Mme a Tshikambe vha ima vhe duu, vha konou dzulu fhala kha sofa vha tshi khou vhala magazine yavho. Vha takuwa vha dovha hafhu vha ya ngei he vha sia ila suthukheisi yo vuliwa. U swika vha i gagula nga u ṱavhanya vha i vhea nṱha ha mmbete. Vha kha ḓi ri vha a opolola thundu nga nthihi nga nthihi founu ya vha i a lila.
"Zwino nṋe ni tama ndi tshi ni itela mini?" hu vhudzisa Jerry.
Lwa dovha hafhu lwa ima lwa tibula ila birifikheisi lwa thoma u bvisa dzifomo lu tshi vha sumbedza fhala hu no sumba uri nangoho tshikimu tshila tsho redzhisiṱariwa. Vha thoma unwalisa madzina. Vhaṅwe vha paḓaho fumi vha Awala tsheke dze khadzo ha vha hu si na dza fhasi ha maḓana maṱanu, vha fhiwa risithi. Vho no fhedza izwo, Maga a ḽivhuwa vhathu a vha onesa.
"Tshukhwi, vhannani!" hu fhindula mme a Tshikambe.
"Ha, he ... vha vho toda u vuwa nga riṋe ... yawee ... ha he ... mali yashu ri a i toda mani vhonel Hae, hae ... !"
"Heinwi Glory, ni tou vhuya ne ni na muthu ni tshi amba munna wamunwe vhaṱhannga vho tou dala? Haya mafhungo arali a swika hayani ha havho muthu vhane na vha amba ni sa mili na mare ni ḓo ḓisola, ndi a ni vhudza," ndi Tendani a tshi fhindula a tshi sumba u kwamea.
Vha tshi swika hayani vha kolongonya mutshini wavho wa u runga vha ḓivhudza zwauri arali zw! zwa makwevho a Durban vhone a vha tsha dzhena khazwo. Vha ḓo vhamba maṅwe maano ane a nga vha dzhenisela tshelede. Tshe tsha vha dina zwino a vha mafhungo a uri zwino tshelede ya u renga malabi vha ḓo i wana ngafhi. Vha tshi humbula u ya ngei ha ṱhama u koloda vha wana hu tshi ḓi tou nga ndi u edzisa u dzhena kha lwone lubuli lwa nelete.
Mufumakadzi a tshi pfa zwenezwo e tshililo ṱhukhu. Ndi hone vhula vhugala ho fhela mmanga. Zwino ndi hune a ya ngafl-ii a si tshena vha hawe afha kha ḽino.
Musi a tshi khou ḓi ralo u hanedza vha mu bvisela faela yawe i re na hayo mafhungo. A tshi sedza a tou vhona tshi tshi tou vha tshanḓa tshawe tsho ṅwalaho na u sainela na ayo madokotila e a vha a tshi khou ḓimangadza a tshi ri ha vha ḓivhi.
"Kha vhidziwe ri mu vhudze zwine ra nga mu vhudza. A thi ḓivhi araii hu namunwe ane a pfa a tshi toda u engedzaiinwe-vho."
"A si henefha hune ra ḓo tou kombolodza yoṱhe tshelede yo salaho?"
Vho-Sivhi vha vhonala vho hanganea. Vho sokou phongo a vha ḓivhi na uri vha livhe-fhi. Tshi fanela u vha'tshi hone ishi vha khakhisaho nangoho. Khonani yavho Vho-Tangulani vho vha vho no tou vha ramabindu wa biko; a faraho bisi ya u ya ngei Durban tshifhinga tshoṱhe. Ho vha ho no tou vha hayani khavho.
"Nde tsha ndi ṱolele vhathu," ndi Mabogo a no ralo.
O no wana ila tshelede a vha u a ṱuwa.
"Khe vha tshi ralo mme a Tshikambe?" Hu vhudzisa Thivhulawi.
"Theḽegiramu?" hu vhudzisa uḽa muofisiri.
"Vhukumakuma vha khou nkhanikha muṋe wanga.
"Vha songo dovha vha ralo ndo vha ndi tshi khou thusa vhone vho dzhenelwa.
.. Nga dubo vhaṅwe vhatukana vhe vha vhona VhoMakhekhe na Vho-Madoba vha swika vha thoma u tshina vha tshi nga vha a vha tanga. Vhala vha tshi vhona zwo ralo vhe zwi siwa zwi tshi vhonwa.
Vho no mu litsha fhala a takuwa nga luftwe luvhilo o livha ngei Messina he a swika a dzula sosani na vha'nwe vhe vha vha vha tshi nga ndi ṱhama dzawe. Vha vhonala vha tshi nga vha kha mafhungo mahulwane vhukuma.
"Hafha fhethu ho naka yoo."
Athiri vho ri ndi sale ndi tshi ita zwiḽa zwa misi. Npe ndo ri u vhona vhanna vhavhili vha tshi khou lusa u bva na vidio na baisigira nda vha ndi a phalala, matsina zwi ḓo nngwela." ndi Vho-Mukoto vha tshi khou ralo u amiela fhasi.
A tshi swika fhala mafhandeni a Maṱatshe a ṱangana na Vho-Makhekhe vhe vha mbo ḓi imisa uḽa moḓoro.
"Helo Ii a pfala. Ndi khou pfa Ii liswa vhukuma.
Linwe ḓuvha Thomani nga u vhona uhounwalelwa marifhi a si na musi, a vhuya a doba peni a rumela hawe a tshi ḽivhuwa lwa u tou hoya. A tshi isa phanda a fhedza nga u bula bangakupalula a ri u tama maitele eneo a tshi khauwa na zwenezwo vhungaminwaha ya rathi yo fhelelaho o kakarika nazwo e eṱhe.
Bakoni zwo vha zwihulu. Mueni wa vhathu Luvhalelo na mushumisani nae vho da u ṱambisa ila filimu ya zwa pfunzo dza maṱiriki hu si na na dinani vha tshi thoma. Khwevha ndi lithannga ḽe nga aneo matsheloni a
"Nṋe ndo vha ndi tshi tama ri tshi amba nga ha maṅwe mafhungo hu si ala e nda ḓo vha dzikusa ngao u thomani. Ndi vhona zwi khwine ri tshi kovhekana mishumo arali ro hola," ndi Vho-Flora vha no ralo vho ḓi omelela kha wone mushumo wavho wa u aina hu si na musi.
"Zwino avha vhana vha mmane waṋu vha hani?"
"Ared! inwi! muṋe. Nṋe ri na afhio? Nṋe ndi vhona haya mafhungo a vhanna a tshi humisela murahu; khwine ndi musi muthu a tshi thoma a fhedza tshikolo a konou dzhena khazwo."
Zwino khevhaḽa vha tshi khou tsitswa fhala Cape Town Intemational Aiiport na mihwalo yavho i no nga ndi ya vharengisi. Vha pfa hu tshi pfi ye vha vha vho bukelwa yone yo khantseliwa vha nga fara ya vhusiku nga awara ya vhusumbe. Na zwenezwo zwo vha zwi si na na vhuṱanzi na luthihi.
"Ndi ri vhathu vha zwi pfe vha mpfesese, a thi khou toda ṱhalutshedzo kana mbudziso. A nga vha e Thivhulawi nue a thi tsha mu dzhenisa tshikolo. Na zwiambaro u ḓo tou ḓivhonela ene muṋe," ndi Gulu.
jerry na Conie vha kuvhatedzana vha mamana ha pfala khuwa khulu musi vha tshi khou nenya vha tshi dzhena nḓuni. Nga dubo vha u goda vhe vha u goda.
Musi vhalidzi vho no dzula vha lindela maḓuvha mana vhala vhe vha pfi vha tevhelela Maga vho no vhuya vha sa wani vhuṱanzi vha vho zwi hwedza ha madzhisiṱaraṱa. Mafhungo a bva na kha gurannḓa dza hayani khathihi na kha dziradio.
Vhaihu u pfa zwenezwo vhe ha ṱuwi o dzhahela ngafhi. Ha vuwa dzimbudziso dziḽa na dziḽa, Maga lu tshi dzi rahela hangei kule nga luthihi. Vhala vhe vha vha vho gudanyana vha tshi khou ḓi nga u timatima, vha tshi pfa lu tshi vho ri hafhu tshikimu hetshi ndi tshinwe tsha zwi re mbaloni ya JSE, na vhone vha vho thoma u vha na dzangalelo. Vhathu vha vhidzana vha tshi dovha. Vhaṅwe nga fhiala vha tshi khou dzhia nomboro dza goloi ya uyu Maga uri ṋamusi vhanwalisa a sa tsha kanda kana ha sa bvelela tshithu vha ḓo ṱoḓisisa nga goloi na nga khadi.
Mafhungo o vha a tshi vho nga a khou kata Vhamusanda, fhedzi vha sutuka nga onouḽa Koker, vha nga na u mu vhona vho vha vha sa athu u mu vhona.
Ha vhidzwa ṱhanzi Vho-Marita vhe vha fhulula mafhungo nga nḓila ye vha a vhonisa ngayo. Vhala muvhofhiwa vha tshi vho vhudziswa vha vho sokou vhala-vhala lwe zwa vho vhonala zwauri vha nga hu na zwe vha vha vha tshi ḓivha.
"A hu na zwiṅwe zwa khwine nga nnda ha zwenezwo!"
Vhabebi vha jabu na vhone vho vha vho no hanganea. Ene o vha o zwi anza ngauri tshe a ḓivhudza zwauri ene u mualuwa, ha xeli, ho ngo vhuya a ita makungo a u founela-vho hayani.
Vha tshi swika hayani vha pfa mbilu i sa tendi u sokou fhumula. Vha ṱalutshedza mufumakadzi wavho. Vha fhedza nga u foinela uḽa mudzulatshidulo wa siviki vha tshi mu vhudza zwauri vha toda u mu vhona. Ene a vha fhulufhedzisa zwauri Ii tshi tou mbala u ḓo vha o no vha muḓini wavho.
"Naa ho tshinyalani vhokhotsimuhulu?" hu vhudzisa ene Luvhalelo vhana vho ralo u talela, vhaṅwe vha tshi vho thoma u sokou balangana nga u tshuwa.
Fhungo llo ḽo tou vha u gonya thavha nga muṱana. A ha fhulufhedzisa zwauri nga Ii tevhelaho nga awara ya vhuvhili mafhungo oṱhe a ḓo vha i kwakwana. Muṱhannga a vha u a luma mbilu a livha ha malume vhala vhe a laedzwa khavho nga khonani Tsahwani.
Vho-Madangahafheli vho no lumelisana na VhoKoker vha vha sumbedza nḓuni ye ya dzudzanyelwa uyo muṱangano.
"Kha nṋe zwo fhela a thi tsha tama na u amba nga hazwo na luthihi," vha ralo vha tshi fhindula mme a Tshikambe vha tshi khou shelela vhathu tie.
"Nṋe ndi khou lingedza ayo madonngi a hone, a hu na tshine tsha khou luga, a sokou piringedzana a tshi dovha. Hafhu nṋe ndo dada ni a ḓivha."
Maga a tshi vho vhala nga ha mafhungo awe a pfa a sa tsha ḓivha. Tshelede na yone ya thoma u fhela vhunga ngei Johannesburg o vha a tshi khou ṱangana na zwiṅwevho. A founela muofisiri wa ngei bodarani a tshi humbela u ḓo dzula nae lwa tshifliinganyana. Uḽa a sa vhuye a hana na luthihi.
TsaAwani.
Vha sala vhe nae Jerry lwe a sala a si tshe na na ha u ima ngaho musi hu tshi vho bva khopi dza zwisethiflkheithi zwe a fodzhara u bva nga ṅwedzi wa Fulwi. Ngoho ḽo vha Ii tshi tou vha ḓembe Ii si na vhukono. A kha ḓi vha ene Mafela e:
"Vha a zwi ḓivha zwauri hezwo a zwi vhuyi zwa toda muthu a tshi ṱwa a tshi hanedzana nazwo. Ndi zwone vha tshimbile zwavhuḓi," ndi Vho-Mukoto vha tshi fhindula. Vho-Mukoto vha vhudza mme a vhana zwauri khuvha muhura vho vha onesa, zwenezwo vhuvhili havho vha tea u ita mutingati vha tshi posa maṱo fhala nḓuni. A vha vha mufumakadzi vha tenda fhala, a vha mafhungo o hangwiwaho.
""Sweetheart, a ni vhoni zwi khwine ri tshi ṱuwa ḽeneli ḽa matshelo uri ri kone u awela zwavhuḓi munyanya u sa athu thoma." a no ralo ndi Conie.
"R! tshi khou amba zwino houḽa wa mugula hune a vha hone a thi ḓivhi uri mulenzhe wawe u hani ngauri niqe ndo ḓo kombetshedzea u shumisa tshigidi." "'Please, please, vhathu vha hashu! Mpfareleni ndi phoswo yanga yoṱhe heyi. Havho vhathu ndi shuma navho ndo vha fhela khii nda ri vha dzhiye balsigira na vidio zwe zwa vha zwi tshi khou tea u lugiswa."
"A zwi dini ndi u tou lindela ṋamusi u swika Ḽavhuṱanu, zwa vha zwi a itea. Hezwo zwiṅwe zwine zwa ḓo da nga murahu nṋe a thi nga zwi imeli tenda vhoinwi na vha no ita mushumo kwawo. Dzhiani hafha," ndi Vho-Guru vha tshi ralo u amba na Tshikeleme we vha mu renda uri a ṱhaphudze uḽa mushumo.
"Ndi ri nga tsha zhi, kha zwi pfuvhe hezwi zwifilimu zwi si na na nḓila! Nothe iyani mahayani! Ni tshee no ima? Hone inwi mutambisi wayo khe ni tshi nga ni na tshikhuna?" ndi Khwevha Ii tshi ralo u amba ḽo sinyalala.
Ngei sibadela ha swika vhanna vhavhili vha dzula kha zwibannga tsini na mmbete wa havha Vho-Mabogo. Dzulidzuli fhiala Vho-Makhekhe ndi u bvisa ila fulobo ye ya vha yo tou kukumuwa vhukuma.
Ya ombana yo ombana muṱhannga a tshi hanedza a dovha a tshi ri muthu onoyo ane a khou ambiwa ene ha mu ḓivhi. Ha vhidzwa ṱhanzi dzi re na tshivhalo, vhaṅwe vha tshi ita na u amba zwauri vha tou mu ḓivha tshoṱhe ndi ene we a vha fhura tshelede ṅwaha wo fhelaho.
"Zwe nda amba zw! fhedzwa ngauri no lindelwa hafho nnda mukotoni nga murahu ha moḓoro waṋu. NI ḓo wana hu na muawe wa mutshena na muṅwe wa murema. Ngoho havha vhathu vha a dzhenisela lushaḓa. Vha ri vho lindela moḓoro kana masheleni."
Ḽa tsha maḓuvha a ṱanḓulukana hu si na na ipfi ḽi bvaho ofisini kana kha vhala vha yunioni ya Mafela. Khuthadzo a pfa o dada lu sa vhuyiho fhano.
"Aiwa, a ro ngo vhuya ra pfa maipfi avho vhu nga ro vha ri kha mishumo yashu tshiṱangani."
Zwenezwo Maga e nḓilani ya u ya Johannesburg a lifitha vhaṅwe vhanna vhavhili vhe a tshimbila navho vha tshi khou sokou vhala-vhala nga hamunwe munna ane vhe ndi Phuluntswu vha tshi ri hu pfi o fa fhedzi moḓoro wawe u khou ḓi vhonala u namunwe munna wa khuruku ngamaanda.
Mugivhela ḽa vutshela fhala tshipotoni ḽa vhu ṱhukhula ḽo vhu ṱhukhula, ḽa inga nga zwiawe, Ii tshi pika u levha. Kha hu ri zwenezwi filimu hu hone i tshi khou ṱamba ḽa vha ii a bvelela ḽa phuphuledza luvhondo Ii tshi toda ha u funga mavhone. Ḽo no hu wana ḽe thwatsha! Ha dzumbuluwa zwifhaṱuwo zwinzhi ḽa konou ri:
"Ni i fare zwavhuḓi heyi tshelede. Ndi khou tama u thoma nda ngalangafanyana. Hu ḓo ri hezwi ndi hangei kule nda rumela theḽegiramu i ambaho zwauri a thi tsha tshila. Ndi ḓo konou dzudzanyazwinwe. Ndi hone hune ripe vhavhili ra ḓo ṱuwa ra ya ra dzula khaiinwe shango ha sa vhe na muṅwe ane a nga ri toda.
Fhedziswa, zwa ngoho ndi zwauri ho da vhaṅwe vhatukana vhavhili vha mu kunga sa vha ya ho masosani. Riṋevho sa muthu wa munna a tshi khou bva a ro ngo vhuya ra zwi dzhiela nṱha vhu nga ro ḓi ri ndi zwa misi," hu fhindula Vho-Mudangawe vho ḓi iara dugu ye vha vha vha tshi khou phumula miṱodzi ngayo. "Zwi a pfisa vhuṱungu vhukuma. Zwino avha vhatukana vhe vha bva na mufu vha a vha ḓivha?"
Nga lenelo ḓuvha, Ii sa athu na u kovhela ha pfala
"Vha nndatedzelani vhathu Vho-Madangahafheli. Vho hangwa uri ndi nṋe we nda vha fha moḓoro na rannda dza tshigidi?" Ndi Vho-Koker vha tshi vhudzisa.
"Vhadali ndi ripe. Vhathu vho sala hani ngeno hayani?" "Ripe ri vhona enea a Vho-Mukoto Yha re vhuongeloni, nazwino kha ri mbo ḓi dzhena nḓilani."
Mme a Tshikambe na Thivhulawi vha sala fhala vha tshi khou ṱalutshedza idzi khegulu mbili zwauri a hu khou ḽiwa lu ḓifhaho. Mme a Tshikambe vha vha vha a onesa vha vhudza vhakegulu uri vhone a vha tsha zwi imela zwa u ṱolou bukutwa. Vha goda dzavho vha dzhena nḓilani. Na Thivhulawi ha pfi a vha tevhele.
"Kha mishumo ye nda vhuya nda i ita yo raliho a hu athu vha na huihwe he nda laṱedza vhe vha nkhumbela uri ndi vha dzudzanyele tshidele," ndi ene Tshikeleme a tshi vha fhindula.
Zwenezwo vhathu vha tshee vho tou fa nga khofhe, Vho-Maaba vha vha vha a thoma uḽa mushumo wavho wa u huwelela-huwelela lune na vhafhiri vha gondo vha vha pfa. Maḓuvha o vha a khou ḓi vhalana a tshi ya avha mufumakadzi wavho vha tshi ḓi ri ndi zwithu.
Mme a Tshikambe vho no mu ḽivhuwa vha ya ngei kamarani ya u eḓela vha paka ila thundu ye vha hasekanya, vha zonya suthukheisi hune ya dzula hone. Vha ḓivhudza zwauri vha ḓo sokou nga a vha ḓivhi tshithu ṋamusi Gulu o no vhuya.
Conie a thoma u tsengisa miṱodzi a tshi ri o ḓi amba zwauri haya mafhungo a ḓo dina a sa pfiwe. Khwese ya khuthadza-khuthadza fhala zwe vhevhere. jabu a ima e duu, a konou ri:
Vho-Sivhi vho ri u pfa zwauri nangoho bisi i khou tsa Durban nga Ḽavhuraru Ii tevhelaho vha dzula vho bvisa tshelede.
"Ni khou hu vhona fhala selinyana? Hu vhudzisa jabu.
Vho-Makhekhe Yha dzhena moḓoroni wavho vha vha vho enda.
Ṱhoho ya tshikolo vha tshi vhona zwo ralo vha luma nḓevhe mudededzi Vho-Mugwala uri a vha itele mavhala a nngwe, vhunga musi zwi tshi thoma vho vha vha tshe vho ṱutshela ofisini dza Ḽiisela. u dzudzanya zwa milingo ya maṱiriki vhunga yo vha yo no vha tsini. Vho-Mugwala vha sa ite thidza, vha lusa u pfeledza nga dubo u swikela vha tshi vha na tshedza nga ha haya mafhungo.
"Hu ḓo ri ni-wee vhavenda vhahashu? A gai mamango ngeo hayani? Ngeno East Rand ro tshila nga maanḓa," ndi mufumakadzi wa malume wa Gulu a tshi lingedza luambo. "Malume vha mmbudza u ni vhudza uri ri da nga 'Good Friday"' u dala, neh?" Vha ralo vha isa phanda.
"Zwino arali ride kha inwi nṋe ndo ḓo lwa na mukoma waṋu malugana na linwe fhungo ḽe ra sa anḓane, inwi ni nga ri mini.
"Ni amba hani naa? Ndi ifhio mishumo ine ra fanela u kovhekana arali ro hola?" hu vhudzisa vhone VhoGuru.
"Sa zwezwo," hu fhindula mme a Tshikambe.
"Vha ri farele kha u vha thithisanyana. Vhaṅwe vhathu vha takalesa a vha lengi u hangwa zwithu zwihuluhulu," Ndi vhafunzi vha tshi lingedza u vhuisa vhathu kha ḽia dakalo ḽe vha thoma nalo. Vhathu vha sea vha vhanda na zwanḓa. Nga itsho tshifhinga ndi musi Conie a tshi vho sokou setshelela.
"Naa vha bvafhi ṋamusi?"
Thivhulawi, we a vha nga itsho tshifhinga o gidimela khefini u renga mafhi, a vha na ene u a vhuya. Mme a Tshikambe vho no phumula miṱodzi vha ya khae musi a tshi khou vhea mafh-ii firidzhini vha ri khae:
Ḓuvha ḽa tsengo ḽa swika; vhasengiswa vha dubuluwa vha tshi ya hanengel khothe. Vho-Flora, Vho-Guru, Vho-Marita na vha muthusi iḽo ḓuvha vha ṱuwa vhoṱhe lwe vha tou ita na u swika nga u ṱavhanya.
Mafhungo a swika ha makhadzi Ii sa athu na u kovhela. Na vhone vha sa ite thotho na luthihi. Vha tshi dinetelaho zwithu zwawe nahone na u amba ha hone swika vha wana na mme a Thivhulawi vho no vha henefho.
Tendani o vha a sa tsha sea vhunga o vha a sa tsha pfesesa uri vhala mufumakadzi tshe vha thoma u tshimbila navho u bva ngei thekhisini mulandu ndi mini vha sa fari dzavho kana u ita vha tshi sedza-vho dubo.
U ralo vha vha vho tou ṱhavhela vhathada tshibudzana, zwenezwi hu tshi khou dzhenwa holoni.
Musi ala mafhungo o no fhela Gulu a da na maṅwe. Afha ndi musi a tshi vho vhudzisa mufumakadzi wawe arali o vhuya a pfa mafhungo kha radio he ha ambiwa nga ha khombo ya tshidimela ye ya bvelela ngei Ranndani-Vhubvaduvha, he malume wa Gulu VhoDobadoba ha pfala zwauri na vhone vho vhamunwe wa vhe vha vha poswa nnda nga fasiṱere ḽa tshidimela. Mme a Tshikambe vha sumba ayo mafh-lungo vha songo vhuya vha a pfa na luthihi. Ndi fhala Gulu a tshi ṱalutshedza zwauri nazwino u khou tea u dzhena nḓilani nga Ii tevhelaho.
A tshi fhira nga fhalala khefini ya Vho-Tshamano, a doba gurannḓa a badela. Na ngei he a vha a tshi khou ri u ḓo fhira a tshi doba zwivhili a pukadza hanwani a sa tsha kona na u fhira ngaho vhunga o vha a si tshe na yo salaho; ndi ngazwo o mbo ḓi tou fhirela hayani uri a wane zwiḽiwa a kone u vhuyelela mushumoni.
Ḽi tshi tsha nga matshelo ha pfala zwauri ḽifogisi Mabogo o thuntshiwa nazwino u vhuongeloni ngei, Tshilidzini. Ha vuwa mulandu wa u toda vhaiti vhazwo. Khuvha Vho-Makhekhe vho vha vha songo ima na khathihi. Vho swika na ha maaxennḓe mahulwane vha ita ngoma-madzula-wo-vhambwa. Zwenezwo mafhungo a vhukati vha ha Tshiwanḓalani vha pfa u pfi Mabogo o no vha khwine vha takutshedza vha livha sibadela vha tshi ḓi thaawe vha ḓo pfazwinwe.
"One haya mafhungo a a akhamadza vhukuma. Hu khou vhuya ha vha na vhuṱanzi ha uri zwo ḓisa hanishu?" Vha no ralo ndi vhone Vho-Makhekhe vha ambaho vhe na mazhuluzhulu.
Ndi mishumo ya Vho-guru Makwevho a na zwifhio? Ro bwelana khunda Uyo ndi wone mukovhe wo linganaho Kha ri totelane Ndilomuthathe Ḽa da hafha Ii a kovhela Vha tou kwala Ha bebwa ṱuwani Nazwino vha tshee khao Muthu u nga si mu ḓivhe A hu na vhushavhelo U a fela felo mma! Mutali u ḽa kaṅwe
Awara ya u thoma ya mbo ko! Tshifhinga tsha u swiṱula tsha vha tsho swika. Mabevha a tou ṱanula zwirethe a tshi livha fhala dzibereni.
Muṋe wanga, a si khwine arali vha si na thuso vha tshi tou litsha u mmbudzisa na a dziphensheni dzanga? Athiri muṅwe na muṅwe ene muṋe u a ḓivha he yawe ya fhelela hone? Ndi amba na vhone a thi kholwi vha nga tshimbila vha tshi sokou vhudza muiiwe namunwe nḓilani zwauri vhone vho renga mimoḓoro mivhili ngayo lini. Hayo kha ri a tibe. Vha si na a vha na ndi ḓo lingedza ndi tshi ya phanda."
"A vha todi na tshikete makhulu? Khetshi, tshi ḓo vha lingana vha a ḓivha".
""Sweetheart, ndo ni vhudza zwauri nṋe a thi kundwi nga tshithu. Kha ri pete vhuda hashu ri ḓilugise sa musi nḓila dzo tshena," ndi jabu a tshi dovha hafhu e ṅwethu.
Vho-Flora vha sedza Vho-Guru; vha takuwa vha tshi nga vha sa lila. Musi Vho-Guru vho no pfi vha na maṅwe ane vha nga amba, vha pfa vha sa koni na u takuwa.
Tshe tsha mu mangadza ndi tsha uri o wana na vhuhwe vhurifhi ha tshiofisi vhu bvaho vhuongeloni ha hayani vha tshi mu vhudza zwauri mushumo wo lindela ene kha sokou swika a thome nga Phando.
Conie a tshi vhona a tshi nga o kundwa a zwi thupha, a fara maṅwe musi vha tshi khou ralo u lingedza zwiambaro zwe vha renga. U a fanelwa ṅwana wa vhathu, tshamunwe!
Vho-Maisha vha mbo gidi banngani vha swika vha umbula zwigidi zwiṱanu vha vhuya vha badela. Ha vha u bva ha Vho-Mukoto.
"Hafhu Vho-Maaba a vha dibaleli ni a ḓivha. Vha a u isa mashangoni a kule ni a ḓivha. Ro ri u swika hodelani ya hone ra tou pfa hu hayani. Vha vhidza vho vhidza. zwiṅwe zwe nda ḽa na madzina azwo a thi a ḓivhi na u a ḓivha. Hafhu vho mmbudza na zwauri kusadzi kwavho na u funzea a kwo ngo funzea, sa zwenezwo a kwu tshimbilei nakwo ngauri ku nga da kwa wisa forogo musi hu tshi khou ḽiwa," ndi Glory a tshi ralo u vhalavhala a si na na ndavha na muthu.
Zwa thoma-ha zwitshele zwi tshi bva kha VhoTangulaniiinwe ḓuvha vho dzhena fhala theilara.
"Vha mpfarele; ndo vha ndi tshi khou todou ri a vha dzhii na ukwu kunwe kutshali kwa mashaphu kune vha ḓo tou shamula ngakwo naa?"
"Ndi zwone mmane, ri ḓo dovha hafhiu ra vha dalela vho no ladza mufu wavho. Kha vha sale zwavhuḓi."
"Sa zwenezwo. Ri ḓo ri mini ngeno ro vho ḓo dzhenelwa nga Vho-Makhekhe na Vho-Madoba vhe vha sa ri sedze zwavhuḓi?" Ndi Vho-Mudangawe vha tshi fhindula.
"Zwino ri khou fhedza nga ḽifhio?"
"Koto! Ndo kona nṋe mutuka asizwi! Ndi nnyi ane a vhona u nga a nga mmbalela? Ndo bala," ndi Khuthadzo a tshi sea e eṱhe a tshi ḓigikhinya khana.
Zwino mudededziVho-Dima vhe kha vhana:
"Ndi a vha pfa, ndi zwone".
Moḓoro wa mapholisa bvelele. Khwevha u vhona wo no ima henefho dzharaṱani ya tshikolo a posa Iia banga fhasi a ṱanula zwirethe. Mapholisa vha tshi vhona zwo ralo vhe murahu vha tshi khou thuntsha muyani. U ṱangana ala mavhele o vha a tshee ṱhohoni, ho ngo mu laṱedza zwone. Vho tou mu shu a sa athu na u ya ngafhi. Dza tsha.
Vho-Mapuleng vho ri u fhedza zwenezwo mukalaha vha fovhela, vhe no. Lwa dovha luimbo lwa u sa fushea ha Vho-Mapuleng hu sa athu fhela na tshifhinga tshingafhani. Fhedzi nga itsho tshifhinga vho vha vha tshi vho amba vhe vhoṱhe.
"Mukalaha wanga, ṋamusi ndi tama ri tshi tou dzula fhasi vha mmbudza nga ha hedzi pholisi dzavho uri dzi khou tou tshimbilisa hani. Ndi vhona zwi zwavhuḓi uri ndi . . ." Ndi Vho-Flora vhe vha sa tsha fhedzisa na zwe vha vha vha tshi toda u bula.
"Tshinwe asitshi vhahashu, havha vhane vha vha vhane vha dzingade na mabulasi, na vhone vha na vhana na vhafumakadzi vhane vha tama u vha ḓivhadza zwine zwa khou ambiwa fh-lano. A si mafhungo a u sokou babamela hu songo thoma ha sedzuluswa vhuṅwe vhuṱanzi. Tsha khwine ndi tsha uri havha vhaisa vhe vha ri dalela ṋamusi vha ṱuwe vha dovhe vha vhuye nga murahu hanwedzi musi ro no dzula na vho teaho u dzulwa navho," ndi Vho-Buda vha tshi vhina.
Vho no pfeledza nga u vha ṱolela fhala, vha vha onesa vha ya hayani. Nga matsheloni avha mufumakadzi wa
"Ndi a vhona vha nnyita tshiḓahela, athiri? Vho hangwa zwauri vho i sia yo vulea zwiḽa vha tshi ṱuwa kani? Ndi ḓivha oṱhe na a uri vhone vha na muṅwe muḓi, Thivhulawi o . . . "
Vha tshimbila tshifhinga tshilapfu vha sa tsha londa ḽia gwama.
"A si thaidzo i no tou dina heyo, vhone kha vha vhuye matshelo nga tshenetshi tshifhinga vha ḓo wana zwoṱhe zwo luga. Nṋe ndi ḓo vhidza tshivhidzo vhone vha ḓo ṱalutshedza mafhungo kha vhathu. Fhedzi zwa ṋamusi ndi nga ḓi ri Vho-Maladada vha swike vhunga vha sa dzuli kule. Kha vha sale henefha ndi ye u dzudzanya."
Vho-Buda vha vha vha a dzhenela Vho-Koker fhasi lwe vhala vha vho sokou ri tsheṱe vha tshi vho pfa na a daimane ye vha i pika. Musi zwi tshi ya phanda, VhoKoker vha ri vha tama u humbela pfarelo kha u ihakhisa mihumbulo ya vhathu, na zwauri ndi zwa vhukuma vho fha Vhamusanda tshelede na goloi hu u itela uri vha kone u fhura tshitshavha, zwihuluhulu Vho-Maladada vhe bulasi yavho ya poṱielwa nga vha heḽikhophutha zwauri i na lupfumo lwa daimane.
Mme a Tshikambe vha zwi limuwa zwauri matsina Thivhulawi a nga ḓi dzhenea arali wa mu vhudzisa mafhungo ane a tou kwama hoyu mukomana wawe. Vha mu sedza tshifhinga tshilapfu sa muthu a sa khou tendelana na zwe a vha a tshi khou zwi amba.
"Ndi bva hafh-la ha Tshiwanḓalani; athiri ndi nṋe ndo faraho uyu mulandu wa mufu ndi Mabogo a tihi ralo u toolola.
Vhuvhili havho muofisiri na Maga vha gwevhelwa miṅwaha miṱanu - miṱanu. Vha dovha vha iledzwa u pfi musi vho no bva songo tsha vhonala vhe vhukati ha tshigwada tsha vhathu vha fhiraho vhavhili. iṅwe ndaela ya vha ya uri muḓi we Maga a fhaṱa u khou tea u rengisiwa uri hu kone u lifhelwa vhathu vhoṱhe vhe a vha a tshi vha koloda.
Muṱhannga a tshi lingedza rinngi ya bala. Kwo vha kwu kuṱuku. A dovha hafhu a kombetshedza lwe na uḽa muṋe wazwo a bonya na maṱo nga u pfa vhuṱungu a sokou kanganyedza, vhathu vha kha yone mifhululu. Vhafunzi na vhone vha dovha miawe midal ngeno vha mizika vha tshi khou ita zwa vhulombe havho.
"Nga vhanna, haihu ha tou vhamunwe muthu ndi ḓo swurela ni a ḓivha. A thi vhoni ndi tshi ḓo luga na luthihi".
Ha vha hu a thoma u vha na nyavhanyavha, vhathu vha sa tsha toda u pfa zwiṅwe na luthihi. Musanda na vhone vha taiuwa vha tevhelwa nga vhula vhueni. Miraḓo ya siviki ya vha i a fara muṱangano na zwenezwo. Kha miraḓo ya siviki ho vha hu na muṅwe munna we a vha a kha ḓi tou bva u bveledza pfunzo dzawe dza u gudela ḓivhashango. Ene o tsivhudza vhathu zwihulusa malugana na vhumatshelo ha shango ḽavho.
Mme a Tshikambe vha gidima vha tshi livha nḓuni vha doba luya lusuthukheisi vha balanganya zwoṱhe zwe zwa vha zwi ngomu vha thoma u tswimila.
"Ee, ndi khou hu vhona, hu tou nga hu khou vhonala dzigoloi dzi tshi khou tshimbila-tshimbila."
Muṱhannga wa khuvhe a tshi vhona zwi tshi hulela a i -Grace na vhone iposela lut ngo lwa vhathu fhasi. Vho he vha vhidzelela vhe vhoṱhe vha vhuya vhanala.
Vha tou kwala
"Ndi pfa na yeneyo i pfanelo yanga ya u ḓivha mafhungo o raloho. Vhone vha vhona zwo khakhea ngafhi? Hafhu na nṋe ndi tshi ḓi vha vhudza-vho uri ndi toda u dzhiya pholisi kana ndo dzhiya pholisi. Khe hu tshi nga zwi tshi da kha vhone ndi zwiṅwe zwithu zwiswa? Nṋe ndo tou ri vhunga hu si na ane a ḓivha ḽa matshelo, a si khwine ndi vhudzise-vho nga ha aya mafhungo naa?"
"Thomani, ni ambiswa ngani-ha? Khee ni tshi sokou thoma mafhungo muyani?" a no ralo ndi ene Malange a tshi vhudzisa.
"Kha ri ambe haya mafhungo a fhele ṋamusi. Ndo ḓiimisela u vha thusa, nahone ri ḓo vha na muṱangano matshelo nga madekwana na heyi miṅwe miraḓo ya siviki, zwihuluhulu ri toda u rera heḽi fhungo ḽa u swa ha moḓoro wavho khathihi na hezwiḽa zwe vha amba zwa heḽikhophutha. Thanwe haya mafhungo a a lumana."
"Zwino vhunga ro vhudzwa u pfi tshelede ya tshikulufisi yo shuma mishumo minzhi, nahone a hu na na huṅwe he ha lahela, nṋe ndi tama u ḓivha uri mishumo ya hone ndi i ngaho ifhio?"
Vho-Tangulani na zwauri vho kunga khonani zwo vha zwi kha ḓi ḓivhiwa nga nnyi? Nga ngei Vho-Sivhi vha khou sokou pelevhela na ḓorobo yoṱhe vha si na muthusi. Nga afh-ia vho fara butu ḽa tshelede vha sokou enda vha tshi Ii putedza-putedza. Vha tshi vhona vha tshi nga vha ḓo kovhelelwa nga ḓuvha hu si na tshe vha ita vha sokou ḓidzhenela khaiinwe ḽa enea mavhengele a khagala vha sokou dikumbela zwiṅwe zwikete na zwitshali zwi si na na sia vha bva. Nga mbilu hu pfi ndo tou kona, huufhia zwi sa farei zwone muthu a tshi ḓi tou sala na gwama Ii no vhonala.
Zwenezwo mukomana wa Thivhulawi vhe vothi phamu, na u khokhonya vha songo vhuya vha lingedza. Gulu u tou vhonala uri ndi muthu o ditakalelaho zwithu zwawe.
O no imanyana fhala musi dzi tshi vho ralo u vhonala dzi tshi khou gada kha theḽevishini, a vho sokou kweta ṱhoho a tshi vhona dziḽa dze a betsha dzi tshi sala dzi tshi khou pala ngei murahu. A bva mbilu i tshi tou vha muṱanani musi a tshi khou dubekanya milandu yoṱhe nga muthihi nga muthihi.
Mulaii u ḽa kaṅwe
""Ni a ḓivha ro ita phoso khulusa. Ro sia rinngi hafhaḽa kha tshipilikasi hodelani ya Cape Town," ndi Jabu a tshi vho sokou swota-swola maṱo a tshi khou ita na u kwetedza vhafunzi.
"Nṋe ndi vhona zwauri arali hu na vhaṅwe vhane vha vhona vha tshi nga ri tikedza kha u khwaṱhisa heyi komiti ya ndaṱiso na ya Guidance zw! nga vha zwithu zwavhuḓi ngamaanda," ndi mudededzi Vho-Mugwala vha tshi ḓadzisa.
Muhulwane Vho-Tshivhaivhai vha tshenuwa vho dzhena vha tshi khou toda u vhudzisa arali o vhona Vho-Tshali vhe vha vha vhe mufarisi wavho henefhaḽa ofisini. Muṱhannga a dada sa muvhuḓa wo ṱangana na a moḓoro. Muhulwane vha zwi vhona zwauri hu nga zwithu a zwi khou tshimbila zwavhuḓi, vha mu vhidzela ofisini yavho na zwenezwo.
"Vha ri mini? Moḓoro wo itani?"
"A vha nnditshi-vho?" Ndi Vho-Mapuleng vha tshi fhindula vha sa khou vhuya vha ita makungo a u ya ngei he vha vha vha tshi khou vhidzwa hone.
Zwa sinyusa Vho-Maaba lwe vha tshenuwa vho no takuwa vha tshi ri vha a vha doba na zwenezwo. VhoMapuleng vha vha vho no fhufhela ngei dubo vha doba iṅwe thanda ya luswielo vha tshi ri vha vhuṱudze VhoMaaba ngayo. Vho no balelwa u ita ngauralo vha fhedza vha bva nga mukoto vha tshi lila. Vho-Maaba vha tshi vhona zwauri mafhungo o no kalula vha ṱavhanya vha humbula uri ndi khwine u dzimela mulilo. Vha founela muzwala Vho-Kudu vha vha humbela uri vha de vha vha lamukanye.
Ro bwelana khunda
""Shemmi na ho no bvelela mini zwino?" Ndi VhoMaisha vho vhea tshanḓa kha tshiṱefu.
"Kha vha vhale, ndi tshigidi heyo tshelede. Ndi ndivhuwo ya mushumo hoyu mungafhangafha," vha ralo Vho-Koker vha tshi khou didahela libibi ḽavho.
A nga vha Tshikeleme wa vhathu ho ngo ṱwa a tshi kana-kana na luthihi. U tou takuwa fhedzi a vha a tshi ṱalutshedza madzhisiṱaraṱa vhukwila hoṱhe ha VhoGuru. Vho-Guru vho da khae vha mu vhudza zwauri hu na mushumo wa u kumba thundu ntswa ngei ha havho ngauri vha toda u wana iṅwe kha vha ndindakhombo nga murahu ha musi vho no rengisa ine Tshikeleme na vhaawe ngae vha ḓo vha vho hwalela ho teaho nga ḽiṱiraka ḽine na ṋamusi ha ḓivhi uri ii gai.
"Ho vhifha zwifhio-ha Mabevha?" hu vhudzisa
"Vho ita zwavhuḓi vhukuma. Hu na manwe-vho maswa?" Hu vhudzisa Vho-Mudangawe.
"'Haloo, ndi ha Gulu fhano," hu fhindula mme a Tshikambe.
"Nṋe ndi mafumakadzi wa malume wa Vho-Gulu. Ndi khou toda u vha ḓivhadza khombo ya tshidimela he mukalaha wanga na vhone vha vha vhe ngomu. Ndi muftwe wa vhe vha . . . , " ndi joy we a sa tsha fhedzisa na fhungo vhunga Gulu o vha o no vha tsini a tshi todou dzhavhula na ḽia founu a tshi ita na u vhudzisa uri ndi nnyi. Vhala-vho mme a Tshikambe vha tshi vhona zwo ralo vha tiba fhala ha u ambela ngaho nga tshanḓa vha hevhedza Gulu uri ndi mufumakadzi wa malume vhane vha khou amba nga ha ila khombo ya tshidimela.
"Hani-hani hu tshi tou nga hu khou salwa murahu avha munna wa khuvhe. A zwi pfali na luthihi lini. Ndi tea u dovha nda vha kwama havha Vho-Maladada, vha tou nga vha khomboni zwi ngomu. Zwa sa ralo ndi ḓo sala ndi tshi sokou ri ngavhe, ngeno ndi tshi zwi ḓivha zwauri ngavhe i ambiwa nga a si na mutakalo," ndi vhone Vho-Buda vho ḓi zwondolola vhala vho salaho vho awela murunzini.
Vhamusanda vha tshi tou kwala nnda Vho-Koker vha sala vha tshi vhanda zwanḓa vhe vhoṱhe vha tshi vhona uri mafhungo avho a tou nga a ḓo leluwa vhukuma. VhoKoker vha mbo ḓi bvisa tshikwama tsha tshelede vha vhala, ya maṱari fhedzi. Rannda dza tshigidi a dzi vhetshela dubo dzo ita kuputu. A si dza Vhamusanda itaḽi.
Kha vho mukusha-vha-yaho itaḽi hu na zwifhio. Vhathu u tou pfa dzitshelede fhedzi vha vho sokou welana vha tshi ri ri anwalisa uri ngade dzashu dzi nga dzhiwa zwadzo. A hu na na muawe-vho we a vha a tshi khou thoma a ḽi dzeula heḽi fhungo nga nnḓani ha VhoMaladada vhe vha vha vha tshi khou ḓivha uri ho no bvelela mini. Nangoho muṱangano wa vha u tshi vho nga u a bva nnda ha tshania.
"Kana na ila yoṱhe hu nani?"
Vha fhufha zwithu zwavho uḽa Conie a tshi vho sokou phumula-phumula miṱodzi nga thishu. Tshila tshithu tsha vhathu tsho ri u swika fhala muḓini wa munyanya tsha ditumbela nga fhala tsininyana he ha vha hu na kudavhi. Vhavhili vho vhonanaho vha ditsele. Lila bufho asililaa, Ii kuḓa makole ḽi tshi phinyela.
"Ndi tou vha na madokotela anga mavhili ane nda dalela one. Vhone ndi Vho-Spadi na Vho Dawn," ndi Khuthadzo a tshi fhindula.
"Zwino vhane vhao vha ḓo tou ita hani?"
"Zwino ndi hune nda tou pfi wa ha nnyi-ha? Thanwe ndi nga vhudzisa muhulwane arali vha nga si ntike-vho nga tshelede i linganaho tshigidi uri ndi tshi hola ndi vha fhungudzele."
"Vho-Mukoto, ndi ḓo vha ndi siho lwa vhege mbili.
Conie a thoma u lila. Nga ngei Jabu o farelela ṱhaha a tshi nga muthu a tshinaho ngoma.
Zwa uyo musi wa Mugivhela afha tshikoloni tsha
Thomani a tshi isa phanda a vhudza uyu Malange zwauri zwoṱhe zwe zwa vha zwi tshi khou itea zwo vha zwi tshi mu humbudza mme awe vhe a vha vhona a sa athu u vha na maano. Nga u vhona ḽo no kovhelesa, vha fhambana.
"A si mukhwa wavhuḓi hoyo Glory, ni khou mpfa. Ni sa tsha funa u tshimbila na nṋe ni ambe," ndi Tendani a tshi dzhenelela a songo sinyuwa zwone.
Awara ya vhuvhili ya rwa ". Dzifaela dza leleḓa. Itaḽi a hu na huṅwe hune vhathu vha livha nga nnḓani ha ngei he ha pfi hu ḓo farelwa hone muṱangano wa khorwana ya ndaṱiso. A re phanda itaḽi ndi Mafela, munna a ḓivhaho zwine a khou ita. Avha vho mu salaho murahu ndi Jerry na lugwada lwa yeneyo khorwana.
Mabevha u pfa zwenezwo a tou dzwigimedza luya luṱingo lwa vhathu a songo tsha kha ḓi fhindulana na Tsanwani. Dzifaela dza vhathu dza vhona mboni uyo musi. Tshe a dzi vhanda a tshi ṱomola zwi re ngomu a tshi shandekanya a dovha hafhu a shandulula.
"Ni a ḓivha Malange ano maḓuvha nṋe ndi khou mangadzwa nga vhathu vha ngei hayani. Ndi amba vhazwala, vhommane na makhotsimunene. Hafhu ndi vho sokou wana dzithelegiramu hu tshi vho sokou pfi ndi ṱolele banngani ri khou dzhenisa tshelede.
"Naa hu khou bvelela mini fhano?", hu vhudzisa Vho-Guru.
"Ndi ri o mmbudza!" mme a Tshikambe vha vho amba vha tshi khou vhovhola.
We a vhudzisa a ḓi vha ene Kudzhoni.
"Ni ḓo ḓidzhenisa khomboni nga u sa fha houḽa muofisiri tshelede yawe. Ndi khwine ni tshi ita iṅwe nḓila ine ya sa ḓo ri sia ri mashikani rothe," ndi uḽa mufumakadzi wa Maga a tshi mu fha fhungo ḽa ngeletshedzo.
U pfa zwenezwo Vho-Maisha a vho ngo tsha kha ḓi lenga, vho mbo ḓi vha vha a livha vhuongeloni.
Filimu ya vhathu ya fhiela. Vhala vhanna vha tshi vho goda thundu yavho Mudededzi Vho-Dima vha vha vhudza zwauri vha thanyele vhonyabanga-nkulu. Vha seisana fhala vha onesana.
Vho no humela fhala vha langana ḽa u dzula nga mulalo. lzwo ndi musi na Gulu a tshi vho ḓiitela zwa kereke yawe. Thivhulawi na ene ha pfi u a vjuya. Aiwa, ḽa da ḽa vha ḽa maladze, muḓini wa Vho-Gulu zwi tshi sumba uri ndi muḓi wo penyelwaho nga tshedza lu si lwa miswaswo.
Ḽa swika Lavhuna ḽe ḽa Yha Ii tshi vho tou lwadza uyu Conie we a bva hayani sa a no vhuya. A founela mme awe uri vha sa vhuye vha vhilaela, zwoṱhe zwi khou tshimbila nga ngona, vho ḓi tou fareledzea nga zwone zwiambaro zwine zwa konḓa u renga arali u songo vhamba maano nga tshifhinga. Tshe vhadzudzanyi vha munyanya na vhala vha u anzela u dilta vha konaho zwa ndayo vha vhudzisa avha mme a Conie; vha vhuya vha sokou ri vhathu vha songo vhuya vha pfa hu tshi nga hu ḓo shanduka tshithu vhunga zwoṱhe zwi ngonani.
