BIROU YA ZWIGA 

Birou ya Zwiga i na vhuḓifhinduleli ha u redzhisiṱara zwiga zwi ngaho sa tshiṱangu tsha philamisevhe, tswayo na zwi? we zwiga zwi fanaho na dzifulaha, dzisili, dzimendele na madzina na dziyunifomo dza madzangano na zwivhumbeo.  Mishumo ya Birou ya Zwiga sa zwe ya buliwa kha khethekanyo ya 3(2) ya Mulayo wa Zwiga, 1962 (Mulayo wa vhu 18 wa 1962), ndi wa ? 

* U ṱanganedza na u sedzulusa 
khumbelo dza u ṅwaliswa na u  thivhela u ṅwaliswa na u ṅwaliswa kana u thuthiwa ha zwiga zwine zwa imela zwiṅwe zwithu, madzina, madzina a tshipeshala kana dziyunifumo. 
* U vhulunga redzhisiṱara na maṅwalo o dzheniswaho u ya nga Mulayo; 
* U bvisa dzi? hanziela dza u ṅwaliswa  ha zwiga zwine zwa imela zwiṅwe zwithu, madzina, madzina a tshipeshala na dziyunifomo; 
* U fha ngeletshedzo, hune zwa nga konadzea i kwamaho zwiga, madzina, madzina a tshipeshala na dziyunifomo, na u fha thuso kha u bveledza zwiga na dziyunifomo; 
* U ita miṅwe mishumo ine ya nga vha yo fhiwa yone nga Minis?a, khoro ya Zwiga kana komiti ya Zwiga u ya nga Mulayo. 

Muṅwe mushumo wa zwiga, nga kha Mbekanyamushumo ya u Kwama Tshitshavha, Birou i na vhuḓifhinduleli ha u ita zwauri Zwiga zwa Lushaka zwi ḓivhee, U ita zwauri zwiga zwi vhe zwa Afrika nga u ita dziṱhoḓisiso   na u tsireledza Zwiga zwa Lushaka sa ndaka ya vhukoni ha Muvhuso. U bvela phanḓa ha Birou ya Zwiga zwi khagala kha mvelaphanḓa yo bvelelaho kha u nekedzwa ha ndaela ntswa dza Lushaka; Fulaha ntswa ya Lushaka, Tshiṱangu tsha Philamisevhe na Luimbo lwa Lushaka. 
U SWIKELELA NA U SHUMISA 

Ndivho ya u vhulunga dziakhaivi ndi u ita zwauri hu vhe na u swikelela kha dzirekhodo dzine dza vha na miṅwaha i swikaho mahumi mavhili kha tshitshavha.  Dziakhaivi dza Lushaka na Tshumelo ya Dzirekhodo zwo vulelwa vhathu u thoma nga Musumbuluwo u swika Ḽavhuṱanu u thoma nga 8:00 u swika nga 16:00, na nga Mugivhela wa vhuraru kha ṅwedzi muṅwe na muṅwe u thoma nga 09:00 u swika 13:00. 


Zwidodombedzwa zwa Vhukwamani: Mbudziso kha dzi livhiswe kha Dziakhaivi dza Lushaka kha: 

24 Hamilton Street 		 
Arcadia				 
Pretoria				 
0001 

Private Bag X 236 
Pretoria 
0001 

Luṱingo:  27 12 323 5300		 
Fekisi:     27 12 323 5287 

www.national.archives.gov.za 

Mbudziso dzi livhiswe kha: arg17@dacst4.pwv.gov.za 






DZIAKHAIVI DZA LUSHAKA NA TSHUMELO YA MIVHIGO YA AFRIKA TSHIPEMBE 


BIROU YA ZWIGA 



MARANGAPHANḒA 

Dziakhaivi dza Lushaka dza Afrika Tshipembe dzo thomiwa nga u phasiswa ha Mulayo wa Dziakhaivi dza Lushaka wa Afrika Tshipembe (Mulayo wa vhu. 43 wa 1996) sa zwe wa khwinisiswa zwone. Tshipiḓa itshi tsha mulayo tsho shandukisa Tshumelo ya Kale ya Dziakhaivi dza Muvhuso dza vha Dziakhaivi dza Lushaka dzine ndivho yadzo ya vha ; mishumo na tshivhumbeo zwa sumbedza tshiimo tsha politiki ya musi tshiṱalula tsho no fhela. 

MISHUMO YA DZIAKHAIVI DZA LUSHAKA 

Dziakhaivi dza Lushaka dzi na vhuḓifhinduleli ha u wana, u vhulunga kushumisele kwa rekhodo dza vhathu na  dzine dza si vhe dza tshitshavha hu na ndeme ya u dzi vhulunga zwavhuḓi; u ṱhogomela mafhungo a lushaka a re kha sisi?eme ine a nga wanala khayo musi a tshi ṱoḓea; u vhea vhuimo ha u tikedza tshumelo ya dziakhaivi dza kha mavunḓu. Dziakhaivi dzo vhumbiwa nga tshipiḓa tsha ndeme. Dziakhaivi dzi vhumba tshipiḓa tsha ifa ?a lushaka na uri ndi nḓila ya u alusa vhune ha lushaka, u fhaḓa lushaka na u fha maanḓa. 

Dziakhaivi dzi dovha dza vha nḓila khulwane ine ngayo mivhuso ya nga vha na vhuḓifhinduleli kha vhathu.  Nga u khwiniswa ha dziakhaivi kha tshitshavha, nyito dza muvhuso dzi vha dzi si tshiphirini. Ngauralo, dziakhaivi dzi fara vhuṱanzi vhu re kha maṅwalo vhune ha khou ṱoḓea kha u tsireledza mudzulapo muṅwe na muṅwe na zwigwada. 
Tshipiḓa tshihulwane tsha Dziakhaivi dza Lushaka a tshi sumbedzi tshenzhemo ya vhunzhi ha vhadzulapo vha Afrika Tshipembe. (sa tsumbo, vhathu vha Afrika Tshipembe vhe vha vha vha sa dzhielwi nṱha kale nga muvhuso wa 
Tshiṱalula, vhafumakadzi na vhaḓwe). 
Dziakhaivi dza Lushaka dzo dzhenela tshivhalo tsha dzimbekanyamishumo dza ?ivhazwakale ya orala uri hu ṅwaliwe na u vhulunga tshenzhemo ya vhathu zwavho na u shela mulenzhe kha maitele a u vhumba na u kuvhanganya mihumbulo yo fhambanaho ya vhadzulapo vha Afrika Tshipembe. 

Dziakhaivi dza Filimu dza Lushaka, Vidio na Mibvumo (NFVSA) ndi Ndangulo ṱhukhu ya Dziakhaivi dza Lushaka. 
Mushumo wa NFVSA ndi u kuvhanganya, u vhulunga na u alusa zwishumiswa zwo bveledzwaho fhano na zwine zwa khou amba nga ?a Afrika Tshipembe.  Mulayo wa u Diphosita ho Tendelwaho (wa vhu 54 wa 1997) u vhea NFVSA sa fhethu ha u diphosita matheriala a u thetshelesa na u vhona e a bveledzwa kha  ?a Afrika Tshipembe. 

Dziakhaivi dza Lushaka dzi fara redzhisiṱara dza lushaka dza rekhodo dzine dza nga si shumiswe nga vhathu dzine dza vha na ndeme ya akhaivi.  Dzi dovha dza alusa tshumisano vhukati ha zwivhumbeo zwine zwa kwamea kha u kuvhanganya na u vhulunga dzirekhodo dzi si dza tshitshavha. 

Nga mbekanyamushumo ya u Kwama vhathu, Dziakhaivi dza Lushaka dzi livha kha u kwama miraḓo ya tshitshavha ine ya si ḓivhe nga ha u vha hone ha nga dziakhaivi kana mushumo wadzo.  Ndivho ya mbekanyamushumo iyi ndi ya u alusa mushumo wa dziakhaivi nga u ḓisa dziakhaivi kha vhathu? nga u dalela zwivhumbeo zwa pfunzo na zwitshavha kha ?a Afrika Tshipembe na nga ma? ano, maḓuvha ane ha vha ho vuliwa na nga u nekedza tshumelo yavhuḓi. 

Dziakhaivi dza lushaka dzi vhumba na u vhulunga sisi?eme yavhuḓi ya mafhungo ine ya ?o alusa uri hu kone u vha na u  swikelela mafhungo na u nekedza ?ho ḓea dza mafhungo o fhambanaho kha u tikedza mvelaphanḓa ya vhathu vhoṱhe. 

Sisi?eme ya lushaka ya mafhungo kha ?a Afurika Tshipembe yo vhumbiwa nga tshaka dzo fhambanaho dza dziḽaiburari na maṅwe madzangano a mafhungo. Dziakhaivi dza lushaka dzi dovha hafhu dza kwamea nga Khoro ya Dzitshumelo dza ḽaiburari na Mafhungo (National Council for Library and Information Services (NCLIS)), L(iburari ya Lushaka ya Afrika Tshipembe (National Library of South Africa (NLSA)), ḽaiburari ya Afrika Tshipembe ya Mabofu (South African Library for the Blind (BLINDLIB)), ?aiburai dzine dza shuma sa fhethu ha u diphosita, na Dzangano ?a Vhashumi vha Mabofu vha Afurika Tshipembe (South African Blind Workers Organisation (SABWO).  Senthara ya Bugu ndi tshipiḓa tsha tshipeshala kha NLSA tshine tsha alusa ḽitheresi na mvelele ya u vhala. 

Milayo ine ya langula mishumo iyi ya Dziakhaivi dza Lushaka ndi Mulayo wa Khoro ya Lushaka ya ḽaiburari na Tshumelo ya Mafhungo wa 2001; Mulayo wa ḽaiburari ya Lushaka ya Afrika Tshipembe wa 1998; Mulayo wa Afrika Tshipembe wa ḽaiburari ya Mabofu wa 1998; na Mulayo wa u Diphosita ho Tendelwaho wa 1997. 

Mulayo wa u Diphosita wo Tendelwaho u ita zwauri khophi nthihi ya ḽiṅwalo ?i?we   na ?i?we ?o gan?iswaho kha ?a Afrika Tshipembe ?i rumelwe mahala kha vhadipositi u mona na shango ?o?he. Nga mulayo uyu, ifa ?a maṅwalo ?a Afrika Tshipembe ?o vhulungwa na u itwa zwauri ?i vhe hone kha tshitshavha. 

