TSHIFHINGA: AWARA 2
KHETHEKANYO YA A
GIREIDI 12
Kha vhagudi na vhagudisi.
Ri vha ri tshi khou ofha tshanduko.
Ndi Minisita wa Pfunzo kha muvhuso wa lushaka.
Vhaḽa vhanna vhe vha vha vha tshi ri a vha rangwi phanḓa nga tshikete vho no sokou farelela zwiṱefu, ho sala u aṱama thunzi dza fhelela mulomoni.
Vha khou zwi kona nga u dzudzanya miṱangano, dzikhoso na zwiganḓiswa. KANA nga u pfumbudza vhathu vhoṱhe vha kwameaho.
Ndi sumbe .
U ṱanganedza tshanduko ri si hanelele kha zwa kale.
U ṱhonifhana/ u shumesa na zwiḓwe.
Ndi muhumbulo - Hu na vhathu vhanzhi vha sa athu u i pfesesa.
U farelela zwiṱefu - u mangala/akhamala.
U haka midzi - u hanganea.
U welela - U ya mafheleloni/ magumoni.
Zwivhindi zwi a bva vhudzuloni - U tshuwa.
A zwi leluwi sa muthenga -muthenga ndi tshithu tshi sa lemeli fhedzi u ṱanganedza tshanduko zwi a konḓa.
Tshikete - Musadzi/mufumakadzi.
Thero hedzi dzi ita uri ri kone u shumisa zwiko zwa shango ḽashu. KANA
U wana zwikili zwo fhambanaho zwa u bveledza shango ḽashu na zwiḓwe.
Ndi ya uri vhagudisi kha vha funzese vhagudi vha vhalese.
Ngauri ndi wone u gudisaho vhathu u vhala na u ḓwala vha wanalaho kha mihasho yo fhambanaho/ vhathu vhoṱhe vha tea u wana murango wa pfunzo u itela u tshila zwavhuḓi.
KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO / SAMARI
Muthu a re na vhulwadze ha swigiri a nga vhonala nga u farwa nga ḓora tshifhinga tshoṱhe, u farwa nga nḓala tshifhinga tshinzhi. U dovha hafhu a dzulela u bvisa maḓi. Maṱo a thoma u sa vhonesa. U thoma u onda nga u ṱavhanya. A vha na tshilonda tshi a lenga u fhola.
Mbuno - 6
Ndunzhendunzhe - 2
Luambo - 1
Vhulapfu - 1
KHETHEKANYO YA C: PHENḒA NA KUSHUMISELE KWA LUAMBO
Niwa- ṱhalutshedzo dzao dzi a yelana - muthu o niwaho nga mvula u a hanganea, na o niwaho nga ṱhoni u a hanganea na u shona.
Mutendi wa khavho - Mutendi a sa iti zwa vhukuma.
Khithi! : A tshi tou khithi, vhone vho mbo ḓi kwaṱa! (Na fhungo ḽiḓwe na ḽiḓwe ḽi pfalaho.)
Ndi ḓo vhalesa uri ndi phase. (Mugudi a fhiwe maraga kha fhungo ḽi pfalaho.)
Houḽa ndi ene ḓwana wa mme anga e eṱhe. (Mugudi a fhiwe maraga kha fhungo ḽi pfalaho.)
Ndi nganeavhutshilo ya mufu sa izwi ri tshi pfa ḓuvha ḽa lufu khathihi na maipfi a uri vha eḓele zwavhuḓi.
Ndi u ḓivhadza vha kha ḓi tshilaho nga ha ḓivhazwakale ya mufu.
Munna-wa-vhaṋe - Munna-wa-vhaṋe vho vha vhe mushumi wa biko.
Nga mulalo - Ni sale nga mulalo ḓwananga.
Yo livhiseswa kha vhathu vhahulwane. Ho pfi a vhaho kule nayo, hu si a niho kule nayo/ vha wana mafhungo, hu si ni wana...
Nnyi zwawe ane a nga i ṱahela? Zwo itelwa u kunga/fhuredzela.
