THANDELA DZA U SWIKELELA VHATHU
﻿
﻿NAFVSA i na Khethekanyo ya u swikelela vhathu, ine ya ita zwauri zwishumiswa zwi vhe hone kha ?a Afurika Tshipembe nga maan?a vhupo he ha vha vhu sa dzhielwi n?ha kale. Kha u vhumba vhushaka ha tshumisano na zwi?we zwiimiswa, i edzisa u kwama vhadzulapo vho?he vha Afrika Tshipembe.
﻿
﻿Akhaivi dza Lushaka, Vidio na mibvumo zwi a kwamea kha thandela dzo vhalaho. Zwiimiswa zwa pfunzo zwi khou rambiwa uri zwi sedze dzifilimu na u fara nyambedzano nga ? hoho I?we na I?we ine dza vhona yo tea u dzheniswa.   Hezwi zwi itiwa hu na tshumisano na vhadededzi na ma?ekitshara.  Ndivho khulwane ya khethekanyo ya u swikelela vhathu ndi ya u isa ?Baisikopo kha Vhathu? hune zwitshavha zwa nga kona u vhuelwa ngayo.  Hezwi zwi itiwa hu na u shumisana na ma?we madzangano a fanaho na zwikolo, indasi? iri dzo teaho, dzikereke, madzangano a tshitshavha na vhathu vho?he. NAFVSA i livha kha vhupo ha mahayani hune vhathu vha si ?ivhe zwauri akhaivi ya filimu ndi mini sa izwi na vhathu vha wanalaho kha vhupo uho vhe na pfanelo ya u swikelela mafhungo.
﻿
﻿NAFVSA i khou ?o?a u shumisa Senthara dza Vhutsila dza Tshitshavha, dze dza fha?iwa nga Muhasho wa Vhutsila na Mvelele kha u bveledza mushumo uyu.  Hu ?o shumiswa na holo dza kereke, zwikolo na dza zwitshavha. 
﻿
﻿Ri khou humbela zwitshavha kana muthu mu?we na mu?we ane a vha na dzangalelo kha ifa ?a u tshetshelesa na u vhona ?a ?ino shango uri a ri kwame arali vho ita khumbelo ya u shumisa tshumelo dza NAFVSA?.  
﻿
﻿?IVHAZWAKALE YA MULOMO NA THANDELA YA MUZIKA WA TSHIKALE
﻿
﻿NAFVSA i dovha ya vha na khethekanyo ine ya amba nga u vhulungiwa ha u rekhodiwa ha orala hune ha ?adza tshikhala tshe tsha vha tshi si na tshithu kha ?ivhazwakale yashu. Vhathu vha khou inthaviwuwiwa kha thero dzo fhambanaho dzo livhiswaho kha mvelele, vhutsila, ? ivhazwakale, na u fha?a lushaka.
﻿
﻿U kuvhanganya, u vhulungwa na u pha?aladzwa ha Muzika wa Kale zwi khou aluswa nga ?ano ?ashu ?a Tshilidzwa tsha Muzika Wapo ?ine ?a endela mashango (Travelling Indigenous Music Instrument Exhibition)
﻿
﻿
﻿HUNE MAFHUNGO A NGA WANALA HONE
﻿
﻿?iresi ya poswoni 
﻿National Film, Video & Sound Archives
﻿Private Bag X 236
﻿Pretoria 
﻿0001
﻿	
﻿?iresi ya Fhethu		
﻿National Film, Video & Sound Archives
﻿698 Church Street East
﻿Arcadia
﻿Pretoria
﻿0083
﻿(?iresi ya fhethu I songo shumiswa kha u rumela marifhi )
﻿
﻿Lu?ingo:   	(012) 343 9767
﻿
﻿Fekisi:  	(012) 344 5143/ 323 5287
﻿
﻿E-meili: 	film01@hotmail.com
﻿
﻿Webusaithi:
﻿       
﻿       www.national.archives.gov.za
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿AKHAIVI DZA FI?IMU DZA LUSHAKA, VIDIO NA MUBVUMO
﻿
﻿? ho?isiso dzo itiwaho nga 1956 dzo ita zwauri hu thomiwe vhusimamulayo wa Bodo ya Fi?imu dza Lushaka nga ?a 1 Lambami 1964.  Mushumo muhulwane wa Bodo ya Fi?imu Dza Lushaka wo vha u wa u alusa indasi?iri ya filimu.  Mi?we mishumo yo vha ya u tevhelela, u ita rekhodo ntswa, u vhulunga na u ita zwauri dzi vhe hone kha vhashumisi vhadzo, dzifi?imu dze dza itiwa dzi fanaho kana dzine dza amba nga ha Afrika Tshipembe.  Uri mishumo iyi i kone u itiwa ho thomiwa khethekanyo ine ya vhidzwa u pfi Dzangano ?a Fi?imu ?a Afrika Tshipembe (South African Film Institute).  Dzina ?a tshipi?a itshi ?o ?o shandukiswa nga murahu ?a vhidzwa u pfi Akhaivi dza Fi?imu dza Lushaka (National Film Archives).
﻿
﻿Kha ?a 31 Nyendavhusiku 1979 mishumo ya Bodo ya Fi?imu ya Lushaka yo fheliswa.  Akhaivi dza Lushaka yo vha yone khethekanyo ye ya kona u tshila nahone yo d?o iswa kha Muhasho wa Pfunzo wa Lushaka.  Yo ?o fhedza i tshi khou vha tshipi?a tsha Akhaivi dza Muvhuso (State Archives) dze nga murahu dza ?o vhidzwa u pfi Akhaivi dza Lushaka (National Archives) nga 1982, na uri u bva zwenezwo yo ?o shuma sa fhethu ha u  vhea hone rekhodo dza u thetshelesa na u vhona (kana ?ma?walo a u thetshelesa na u vhona? u ya nga themo ?ine ?a shumiswa kha Mulayo wa u Diphosita hu re Mulayoni (Legal Deposit Act)).
﻿
﻿Nga 1985 mishumo yawo yo ?o engedzedzwa ya angaredza u rekhodiwa ha mibvumo, dzina na ?one ?i ?o shandukiswa ?a vha Akhaivi dza Lushaka dza Fi?imu, Vidio na Mubvumo (National, Film, Video and Sound Archives (NAFVSA))
﻿
﻿Mulayo muswa wa Akhaivi dza Afrika Tshipembe wo thoma u shuma nga ?a 1 Phando 1997. U ita uri hu vhe na u kuvhanganyiwa, u vhulungwa na u swikelelwa ha rekhodo dza u thetshelesa na u vhona dze dza itiwa nga madzangano a muvhuso a na tshitshavha na muthu mu?we na mu?we.  U dovha hafhu wa ita zwauri Akhaivi dza Lushaka, kana nga maan?a NAFVSA, dzi kone u humbela vhabveledzi na vhaan?adzi vha zwibveledzwa zwa u thetshelesa na u vhona uri vha bvise khophi dza mishumo yavho nga mahala.  Hezwi a zwi itiwi kha zwibveledzwa zwine zwa tea u diphositiwa u ya nga Mulayo wa Diphosita hu re Mulayoni.  Zwishumiswa zwa u thetshelesa na u vhona zwi nga ?i wanala zwi tshi bva kha mihasho ya muvhuso kana mira?o, dzidonesheni dza u tou funa, u tshintshisana na nga u tou renga.  Akhaivi dza Fi?imu dza Lushaka, Vidio na dza mibvumo dzo wana vhuimo ha u vha mura?o ho fhelelaho kha Dzangano ?a ?ifhasi ?a Akhaivi dza Mibvumo (International Association of Sound Archives (IASA)) nga 1989.  Nga 2002 yo wana vhuimo ha u vha mura?o wo fhelelaho kha Federesheni ya Akhaivi dza Dzitshaka dza Fi?imu (Federation of International Film Archives (FIAF)).
﻿
﻿NAFVSA ndi khethekanyo ya Lushaka ya Akhaivi dza Afrika Tshipembe ine ya vha nga fhasi ha Muhasho wa Vhutsila na Mvelele.  Fi?imu ya Lushaka, Vidio na Akhaivi dza Mibvumo ndi zwone tshivhumbeo tsha lushaka tshi tsho?he  kha ?a Afrika Tshipembe
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿NDIVHO YA NAFVSA
﻿
﻿Ndivho dza Akhaivi dza Fi?imu ya Lushaka ndi :
﻿
﻿* U kuvhanganya zwishumiswa zwa u thetshelesa na u vhona (zwa tshitshavha na zwi si zwa tshitshavha) na zwishumiswa zwi yelanaho nazwo zwe zwa itiwa fhano kana zwine zwa amba nga ha Afrika Tshipembe.
﻿
﻿* U vhona zwauri hu vhe na u vhulungea havhu?i  ha ifa ?a zwithu zwine wa tou thetshelesa na u vhona kha ?a Afrika Tshipembe.
﻿
﻿* U ita zwauri rekhodo idzo dzi kone u swikelelwa na u alusa tshumiso yadzo nga vhathu vho?he vha Afrika Tshipembe.
﻿
﻿* U alusa tshumisano vhukati ha zwiimiswa zwine zwa khou ?hogomela rekhodo idzo.
﻿
﻿* U alusa zwishumiswa zwa u thetshelesa na u vhona na indasi?iri dza u thetshelesa na u vhona kha ?a Afrika Tshipembe.
﻿
﻿
﻿NAA AKHAIVI  DZA FILIMU, VIDIO NA DZA MIBVUMO NDI MINI?
﻿
﻿NAFVSA ndi tshiimiswa tsha muvhuso wa  vhulunga ifa ?a u    thetshelesa na u vhona hu tshi khou itelwa lushaka lwa matshelo.  Zwivhumbeo zwo fhambanaho zwi fanaho na dzifilimu, dzividio, u rekhodiwa ha mibvumo na zwishumiswa zwo teaho zwi nga wanala kha akhaivi dza filimu, vidio na mibvumo.  NAFVSA  i fanela u vhonwa sa senthara ya tshomedzo ya ifa ?a u thetshelesa na u vhona kha ?a Afrika Tshipembe.
﻿
﻿NAFVSA i na rumu ya u vhalela ine khayo vhathu vhane vha khou ita dzi?ho?isiso vha nga kona u wana thuso kha zwishumiswa zwo fhambanaho hu tshi angaredziwa na dathabeisi ya khomphwutha, hu si na mbadelo dzine vha tea u dzi ita.  U vhona kana u thetshelesa zwishumiswa, hu tea u itiwa khumbelo hu tshe na tshifhinga.  N?ivhadzo ya tshifhinga tsha ma?uvha mararau i khou ?o?ea u itela zwauri zwishumiswa zwi kone u ?owela phan?a ha musi zwi tshi vhoniwa kana zwi tshi thetsheleswa kha tshomedzo yo teaho.  Tshishumiswa tshi nga wanala kha NAFVSA nga mutengo wo vhewaho nga Mufaragwama.  Matshudeni arali vho ita khumbelo vha nga vhona kana vha thetshelesa tshishumiswa mahala. Thendelo yo tou ?waliwaho i bvaho kha vhane I khou ?o?ea phan?a ha musi tshishumiswa tshi?we na tshi?we tshi tshi nga itwa uri tshi wanale uri a tshi khou duvhulikheithiwa.
﻿
﻿Nga nn?a ha u kuvhanganyiwa ha matheriala a u thetshelesa na u vhona NAFVSA na yone i na zwishumiswa zwi ngaho sa zwisilaidi, dziphosi?ara, zwifanyiso, ma?walo, zwithu zwa miziamu na ?aiburari ine ya shuma na zwishumiswa zwa u thetshelesa na u vhona.
﻿
﻿?aiburari ine ya vha na bugu dzi swikaho 3000 dzi kwamaho masia o?he a u ?imvumvusa, dzo thoma kale nga tshifhinga tsha Bodo ya Lushaka ya Filimu ye ya imiswa nahone i tou vha ?aiburari ya u wana mafhungo (reference library) , zwi tshi khou itiswa nga ndeme ya vhunzhi ha dzivolumu.  Naho zwo ralo, bugu dzo?he dzi re kha ?aiburari dzi nga sedziwa nga ngomu ha dziakhaivi dza Filimu, Vidio na Mubvumo, na dzifothokhophi dzi nga itiwa nga mutengo wa fhasi. 
﻿
﻿The NAFVSA Yo kuvhanganya dziphosi?ara dza dzifilimu dzi swikaho tshigidi tshithihi, dzi thomaho u bva murahu kha ma?uvha a Die Voortrekkers (1916), filimu ya kalesa ine ya kha ?i wanala kha ?a Afrika Tshipembe.  Vhunzhi ha dziphosi?ara idzi ndi dza lushaka luthihi nahone dzi wanala kha tshaka  dzo?he dza filimu dza kha ?ino. Ndivho ya dziakhaivi ya u vha na dziphosi?ara idzi ndi ya u ri dzi sikeniwe nga n?ila ya i?eki?hironiki kha dathabeisi hune dza  ?o kona u sedziwa fhedzi dzi songo fariwa.
﻿
﻿
﻿U fana na u kuvhanganyiwa ha phosi?ara, dziakhaivi dzo kuvhanganya zwifanyiso zwi yelanaho na fi?imu dza kha ?ino. Zwifanyiso zwa fi?imu dzo?he dzo bveledzwaho kha ?ino shango u thoma nga 1916 dzi nga wanala hafha.  NAFVSA i na ma?walo a fi?imu a swikaho 1200 dzo itiwaho kha ?ino shango.  Vhunzhi ha ma?walo aya o itiwa phanda ha musi filimu I tshi bveledzwa nahone a  fhambana nga maan?a  na zwo fhelelaho, zwi tshi bveledzwa kha tshikirini. 
﻿
﻿NAFVSA ndi yone yo thogomelaho tshivhalo tshinzhi tsha rekhodo dza mabammbiri dzine dza angaredza ma?walo, dzigurann?a, zwifanyiso, mbekanyamishumo na dziburotsha dza kale dza nga ha theatha, muzika, ?itheretsha na vhutsila.  Vhunzhi ha zwishumiswa kha tshigwada itshi zwi bva kha donesheni ya muthu mu?we na mu?we na zwiimiswa zwe zwa vha na dzangalelo kha u tamba na vhutsila.  Zwithu izwi zwo kuvhanganyiwaho zwa iswa kha NAFVSA  zwi tshi bva kha Khoro ya Thodisiso ya Saintsi ya zwa Vhathu (Human Science Research Council (HSRC))
﻿
﻿
﻿NDEME YA AKHAIVI  DZA FI?IMU, VIDIO NA DZA MUBVUMO
﻿
﻿NAFVSA yo fhambana na dzi?we ngauri ndi I?we ya akhaivi dzi re hone kha ?ifhasi nga u  ?an?avhuwa ine ya vhulunga filimu, vidio na  matheriala wa mibvumo. U kona u swikelela kha zwikuvhanganywa izwi zwine zwa sumbedza  ? ivhazwakale ya Afrika Tshipembe zwi ?o thusa nga maan?a mirafho i tevhelaho ya Afrika Tshipembe.  Vha nga kona u thetshelesa na u vhona zwe zwa bvelela kale na uri vha nga kona u vha na muhumbulo wa uri indasi?iri ya u thetshelesa na u vhona i nga vha hani tshifhingani tshi ?aho.  
﻿
﻿Nga ?wambo wa tshanduko dza tshiha?u kha thekhino?odzhi, zwishumiswa zwe zwa shumiswa kha mi?waha ya 20 yo fhiraho a zwi tsha shumiswa ?amusi, naho zwo ralo, zwi nga shuma u fha mafhungo a murahu, na uri ndi ?ivhazwakale i takadzaho kha u ?alutshedza mvelaphan?a ya indasi?iri ya u tshetshelesa na u vhona.
﻿
﻿
