MILAYO  YA  KHOTHE  YA  NDAYOTEWA  
﻿
﻿Muhat(uli  Muhulwane  wa  Afurika  Tshipembe ,  u ya  nga  khethekanyo  ya 171 ya Ndayotewa  ya  Riphabuliki   ya  Afurika  Tshipembe  ya   1996,   na  khethekanyo  ya  16  ya  Ndayotewa  ya  Khothe   ya  Mulayonyengedzedzwa   wa  1995 (Mulayo  wa  13   wa  1995)  u ya  nga he  wa khwinifhadzwa  wa  dovha  wa  randelwa  milayo  ine ya vha  kha  Anekizha  i langulaho  mafhungo  a elanaho na kutshimbidzelwe  phand(a  ha l(a  29   l(a  Shundunthule  1998*   Khothe  ya Ndayotewa. 
﻿
﻿ANEKIZHA   
﻿
﻿KHETHEKANYO   YA  MILAYO
﻿
﻿Hei    milayo  yo khethekanywa  nga  u  rali:
﻿
﻿Mulayo		T(halutshedzo (mulayo 1)
﻿
﻿Tshipid(a  tsha   I	Khothe  (mulayo 2)
﻿
﻿Tshipid(a  tsha   II	Muredzhisitarara (mulayo 3-4)
﻿
﻿Tshipid(a  tsha   III	T(hanganyo  ya  zwiimiswa  zwa  muvhuso (mulayo 5)
﻿
﻿Tshipid(a  tsha   IV	Mahoro (mulayo 6-9)
﻿
﻿Tshipid(a  tsha   V	Mueletshedzi   wa  Khothe  a  sa dzhii sia (mulayo 10)
﻿
﻿Tshipid(a  tsha   VI	Dzikhumbelo (mulayo 11-13)
﻿
﻿Tshipid(a  tsha   VII	Mafhungo  ane  a laulwa  nga   maand(a  a  khothe fhedzi (mulayo 14-17)
﻿
﻿Tshipid(a  tsha   VIII	Tswikelelo  thwii  na  khat(hululo (Aphili) (mulayo  18-21)
﻿
﻿Tshipid(a  tsha   IX	Masheleni  na  mbadelo  (mulayo  22-23) 
﻿
﻿Tshipid(a  tsha   X	Mbetshelo dzo  fhambanaho (mulayo  24-37)
﻿
﻿Shedulu  1	Fomo
﻿
﻿Shedulu   2	Mbadelo
﻿
﻿
﻿
﻿*Kha vha dzhenise d(uvha l(ine ya d(o thoma u shuma ngal(o.
﻿
﻿
﻿ZWI    RE   NGOMU
﻿
﻿THEVHEKANO  U   YA  NGA  HA  KUNOMBORELE
﻿
﻿Nomboro  ya  mulayo 	T(halutshedzo
﻿
﻿1.	T(halutshedzo
﻿
﻿2.	Khothe
﻿
﻿3.	Awara  dza  ofisi  ya  Muredzhisitarara
﻿
﻿4.	Mishumo  zwayo  ya  Muredzhisitarara
﻿
﻿5.	Maitele  a  tshumelo
﻿
﻿6.	U  imelwa  ha  mahoro
﻿
﻿7.	U  shandula   mahoro
﻿   
﻿8.	U   dzhenelela  ha  mahoro  kha   matshimbidzele
﻿
﻿9.	Maand(a  a  axennd(e   kana  
﻿thendelo ya u ita zwithu
﻿
﻿10.	Mueletshedzi  wa  khothe  a  sa dzhii  sia
﻿
﻿11.	Matshimbidzele  a   khumbelo
﻿
﻿12.	Khumbelo   dza  shishi
﻿
﻿13.	U hanedzana
﻿
﻿14.	Mulayotibe  une  ha sedzwa  khawo
﻿
﻿15.	U  itwa  Mulayo  ha  ndayotewa
﻿
﻿16.	U  t(anganedzwa  ha  nyimele   i si  yavhud(i  ya  ndayotewa
﻿
﻿17.	U  t(anzielwa   ha  ndayotewa  ya  vund(u
﻿
﻿18.	U  swikelela  thwii
﻿
﻿19.	Khat(hululo
﻿
﻿20 	Matshimbidzele  a  khat(hululo
﻿
﻿21        Man(we  mafhungo  a  nyengedzedzo  ane  a  tea  u  n(etshedzwa  Muredzhisitarara
﻿
﻿22.	Tshinyalelo  dza  muthelo  na  mbadelo  dza  maaxennd(e
﻿    
﻿23.	Mbadelo  dza  Khothe
﻿
﻿24.	L(aiburari
﻿
﻿25.	U  pindulela   kana  u shandulela   mafhungo
﻿
﻿26.	Modele,  nyolo  na  zwit(anwa
﻿
﻿27.	U  humisela  murahu  milandu
﻿
﻿28.	Tshivhumbeo tsha  man(walwa
﻿
﻿29.	Kushumiselwe  kwa  min(we  milayo  uri  hu vhe  na  Vhuthihi kana u fana  ha  Milayo
﻿
﻿30.	Kushumiselwe  kwa  dzin(we  khethekanyo  dza  Mulayo  wa  Khothekhat(huli  ya  Tsengo  wa  1959 (Mulayo wa  59 wa 1959)
﻿
﻿31.	Man(walo  a  bviswaho  uri  hu  kone  u  and(adzwa  zwiten(wa  zwi re  khao  
﻿
﻿32.	U  sa  tevhedza  milayo 
﻿
﻿33.	U  bveledza: Khethekanyo  ya 3  ya Ndayotewa  ya  khothekhat(hululi  ya Tsengo  ya Mulayo wa Nyengedzedzo  wa  1959 (Mulayo wa 13 wa  1959)
﻿
﻿34	Mbetshelo dza phirisela
﻿
﻿35	U  fheliswa  ha  milayo
﻿
﻿36	U  sa  and(ana  ha  man(walwa
﻿
﻿37	T(hoho  pfufhi
﻿
﻿NZUDZAYO  U YA   NGA  AL(IFABETHE KANA NGA U TEVHEKANA HA MAL(ED(ERE
﻿
﻿Nomboro ya Mulayo		Thero
﻿
﻿21	Nyengedzedzo  ya  mafhungo ane a  tea  u  n(etshedzwa  kha  muredzhisitirara
﻿
﻿10	Mueletshedzi  wa  khothe  a  sa dzhii  sia
﻿
﻿19	Khat(hululo
﻿
﻿29	Kushumiselwe  kwa  min(we  milayo  uri  hu vhe  na  Vhuthihi  ha  Milayo
﻿
﻿30	Kushumiselwe  kwa  dzin(we  khethekanyo  dza  Mulayo  wa  Khothekhat(huli  ya  Tsengo    wa  1959 (Mulayo wa  59 wa 1959)
﻿11.	Matshimbidzelwe  a   khumbelo
﻿
﻿13.	Khanedzano
﻿
﻿7.	U  shandula   mahoro
﻿
﻿36	U  sa  and(ana  ha  man(walwa
﻿
﻿2.	Khothe
﻿
﻿17.	U  t(anzielwa   ha  ndayotewa  ya  vund(u
﻿
﻿16.	U  t(anganedzwa  ha  nyimele   i si  yavhud(i  ya  ndayotewa
﻿
﻿15.	U  itwa  Mulayo  ha  ndayotewa
﻿
﻿1.	T(halutshedzo
﻿
﻿18.	U  swikelela  thwii
﻿
﻿31.	Man(walo  a  bviswaho  uri  hu  kone  u  and(adzwa  zwiten(wa  zwi re  khao  
﻿
﻿33.	 U shumisa: Khethekanyo  ya 3  ya Ndayotewa  ya  khothekhat(hululi  ya tsengo  ya Mulayo wa Nyengedzedzo  wa  1959 (Mulayo wa 13 wa  1959)
﻿
﻿23	Mbadelo  dza  Khothe
﻿
﻿28.	Kudzudzanyele  kwa  man(walo/tshivhumbeo tsha man(walo
﻿
﻿4.	Mishumo  nga u angaredza  ya  Muredzhisitarara
﻿
﻿8.	U   dzhenelela  ha  mahoro  kha   matshimbidzele
﻿
﻿24.	L(aiburari
﻿
﻿26.	Modele,  nyolo   na  zwit(anwa
﻿
﻿32.	U  sa  tevhedza  milayo 
﻿
﻿9.	Maand(a  a  axennd(e   kana  thendelo ya u ita zwithu
﻿
﻿20 	Matshimbidzele  a  u  ita  khat(hululo
﻿
﻿35	U  fheliswa  ha  milayo
﻿
﻿14.	Mulayotibe  une  ha sedzwa  khawo
﻿
﻿3.	Awara  dza  ofisi  ya  Muredzhisitarara
﻿6.	U  imelwa  ha  mahoro
﻿
﻿5.	Maitele  a  tshumelo
﻿
﻿37	T(hoho  pfufhi
﻿
﻿22.	Tshinyalelo  dza  muthelo  na  mbadelo  dza  axennd(e
﻿
﻿34	Mbetshelo  ya phirisela
﻿
﻿25.	U  pindulela   kana  u shandulela   mafhungo
﻿
﻿12.	Khumbelo   dza  shishi
﻿
﻿27.	U  humisela  murahu  milandu
﻿
﻿1.	T(halutshedzo
﻿
﻿1. Kha  hei  milayo ipfi  l(in(we  na  l(in(we  kana  kuambele  kun(we  na  kun(we  ku  na zwine  kwa amba  fhedzi  izwo  zwi  vha  zwo  livhanywa  nakwo  kha Ndayotewa  nga  nnd(a ha  musi  ipfi  kana  kuambele ku tshi sumbedza  zwi tevhelaho-
﻿
﻿?afidavithi?  yo angaredza  thendelano  kana  nd(ivhadzo  yo sumbedzwaho  kha  khethekanyo  ya 7  ya  Vhudziki   na  Mulalo  na  Muanisi   wa  Mulayo  wa  1963  (Mulayo  wa  16   wa  1963);
﻿
﻿?kushumisele?  zwi  amba  kushumisele  kha  nd(ivhadzo  u ya  nga l(ikumedzwa na  ?tshumiso?  ine  ya tshimbilelana  na  zwine zwa  ambiwa;
﻿
﻿?Muhat(uli Muhulwane?  zwi  amba  Muhat(uli  Muhulwane  wa  Afurika  Tshipembe  o  tiwaho  u ya  nga  khethekanyo  ya  174 (3) ya  Ndayotewa;
﻿
﻿?Ndayotewa? zwi  amba  Ndayotewa  ya  Khothe  ya  Riphabuliki  ya  Afurika  Tshipembe  ya  1996;
﻿
﻿?Khothe?  zwi  amba  Khothe  yo vhumbiwaho  nga  Ndayotewa  u ya  nga  khethekanyo  ya  166 (a)  ya  Ndayotewa   hu tshi vhalwa  tshiten(wa  tsha  16(2) (a)  u   ya  nga  Mbekanyelo  ya  6  kha  Ndayotewa; 
﻿
﻿?D(uvha  l(a  Khothe? zwi  amba  d(uvha  l(in(we  na  l(in(we nga  nnd(a  ha  Mugivhela ,   Swondaha  na  holodei.  Ndi  mad(uvha  haya  ane  a  angaredzwa   kha  khomphwyutha   u ya  nga  mad(uvha  o randelwaho  a  re  kha  hei  milayo kana  o vhekanywaho  hu  si  na  u sedzuluswa  u  ya  nga  ndaela  ya  khothe;
﻿
﻿?Muthusa Muhat(uli muhulwane  kana  Tshand(a  tsha Muhat(uli Muhulwane?    zwi  amba  Muthusa Muhat(uli  Muhulwane kana  Tshand(a  tsha Muhat(uli Muhulwane 
﻿o  tiwaho  u ya  nga  khethekanyo  ya  174 (3) ya  Ndayotewa;
﻿
﻿?maitele ? zwi   amba  maitele  o  n(etshedzwaho   nga  Muhat(uli  Muhulwane  u ya  nga  matshimbidzele  ane  a  tevhelwa  musi  hu  tshi sengwa  milandu;
﻿
﻿?muhat(uli?  zwi  amba  muhat(uli  kana  muhat(uli  mufareli  wa  Khothe  o  tiwaho  nga  fhasi  ha  khethekanyo  ya  174 kana  175  ya  Ndayotewa ,  ine  ya  dzhenelwa  nga  vhathu  vhot(he;
﻿
﻿?kiliniki  ya  mulayo? zwi  amba  senthara  ya  nd(owedzo  ya  matshudeni  vha  pfunzo  ya  mulayo  kha  fakal(ithi  ya  mulayo  yunivesithi  i re kha  Riphabuliki,  ine    ya  katela  senthara  ya  mulayo  i langulwaho nga  dzangano  l(i si  l(a    malamba  ngeno  l(i tshi n(etshedza  tshumelo  ya  mualyo   ya  fhedzi  kha  nnyi  na nnyi. L(one  l(i fanela  u vha  l(o  t(anzielwa  u  ya nga  he zwa  sumbedzwa  kha  khethekanyo  ya  3(1)(f) ya  Mulayo  wa  Maaxend(e  wa  1979 (Mulayo  wa  53  wa  1979);  
﻿
﻿?muimeleli   wa  mulayo?   zwi  amba  axennd(e  o  t(anganedzwaho  u  ya  nga  khethekanyo  ya 3  ya  Mulayo  wa  1964 (Mulayo  wa 74 wa  1964) wa U                        t(anganedzwa  ha  Maaxennd(e  kana  maaxennd(e  o  t(anganedzwaho  u  ya  nga  khethekanyo  ya 15  ya  Mulayo  wa  maaxennd(e  wa  1979  (Mulayo  wa  53 wa  1979);
﻿
﻿?l(ihoro?  kana  u  sumbedziswa  hun(we   na  hun(we  hune  ha katela  muimeleli   wa mulayo  ane  a  imelela  l(ihoro  hu   tshi tevhelwa   zwine  zwa  t(od(ea;
﻿
﻿?Muphuresidennde?  zwi  amba  Muphuresidennde   wa  Khothe  Khat(huli   ya Tsengo; 
﻿
﻿?Muredzhisitarara?  zwi  amba  Muredzhisitarara  wa  Khothe,  zwa   dovha  zwa  katela  na u vha  Muredzhisitarara  o tou  farelaho  kana  muthusa  Muredzhisitarara  wa  Khothe  kana  musi  e  siho  muthu  ane  a  nga  vhewa  nga  Mulanguli  wa  Khothe;
﻿
﻿?sherifi?  zwi  amba  muthu  o tiwaho  u ya  nga  khethekanyo  ya 2  ya  Mulayo  wa  Dzisherifi  wa  1986 (Mulayo  wa  90  wa   1986)  u dovha   hafhu  wa katela  muthu  o  tiwaho  u ya  nga khethekanyo  ya  5  kana  khethekanyo  ya 6  ya  Mulayo  hune uyo  muthu a vha  a tshi  khou   shuma  sa  mufareli   kana  muthusi  wa  sherifi u  ya     nga  he  mulayo  wa  zwi  vhekanya  ngaho. Muthu  o tiwaho  u vha  mufareli  kana  muthusi  wa  sherifi  u ya  nga  mulayo  u  sa  athu  fheliswaho  nga  tshipid(a   tsha  maand(a  a   mulayo  ane  a nga  shuma  phand(a  ha musi  ndayotewa  i tshi  thoma   kha  vhupo  vhun(we  na  vhun(we  hune  ha  vha  tshipid(a   tsha   lushaka;
﻿
﻿?Khothekhat(huli  ya  u  Fhelisa  Milayo?  zwi  amba  milayo  ine  ya  langula  vhud(ifari  kha  matshimbidzele  a  Khothekhat(hululi  ya  u  Fhelisa  Milayo yo  gand(iswaho  u  ya  nga  Nd(ivhadzo  ya  Muvhuso  ya  R. 1523  ya  l(a  27  Lara  1998; na
﻿
﻿?Milayo  i fanaho?  zwi  amba  milayo  ine ya  langa vhud(ifari  kha  matshimbidzele  kha  mavund(u  kana  phurovintsi  dzo  fhambanaho  na  khethekanyo  dzapo dza  khothe  khulwane  yo gand(iswaho  u ya  nga  Nd(ivhadzo  ya  Muvhuso  ya  R. 48 ya  l(a  12  Phando  1965  u ya  nga  he iyo  milayo  ya  khwinifhadzwa  ngaho.
﻿
﻿(2)	Maand(a  man(we  na  man(we  o hweswaho  Muhat(uli  Muhulwane   u  ya  nga  hei   milayo  ine i  nga shumiswa  nga  muhat(uli  kana  vhahat(uli  yo  vhekanywaho  u ya  nga  Muhat(uli  Muhulwane  hu  tshi sedzwa  hei  ndivho.
﻿
﻿(3)	Tsumbedzelo  in(we  na  in(we  ya  heyi   milayo  kha  l(ihoro  l(ine  l(a tea  u saina   l(in(walwa  l(ine  l(a  sumba  u vha  l(i  na  vhaimeleli  vha  mulayo  vha  hel(o  l(ihoro  na  tsumbedzo  ya u  swikisa  man(walo  kha  Muredzhisitarara  hu tshi katelwa  na mbetshelo  ya tshumelo  ya hayo  man(walo  na  kha  man(we  mahoro na  u swikiswa  ha khophi  dza  25  dza  man(walo ot(he  o  teaho  khathihi  na  in(we  mbonalelo  ya  aya  man(walwa  I  re  kha  khomphuyutha  ine  ya tshimbilelana  na ine ya shumiswa  nga  Khothe  na  Muredzhisitarara.     
﻿   
﻿(4)	Nd(ivhadzo, maitele  kana  zwin(we  zwivhumbeo  zwa  vhudavhidzano  u  ya  nga  hei  milayo  yo  n(etshedzwaho  kana  yo  itwaho  nga  poswo  ya u tou  d(in(walisela  kana  nga  zwin(we  kana   nga  in(we  mbonalelo  i re  kha  khomphwyutha: Nga   nnd(a    ha  musi   nd(ivhadzo  kana  vhun(we  vhudavhidzano  vhu  re   kha  khomphwyutha ,  l(ihoro  l(ine  l(a  khou   t(od(a
﻿n(ea nd(ivhadzo  l(i  d(o  swikisa    kha  Muredzhisitarara  khophi  yo  gand(iswaho ya  nd(ivhadzo kana   vha  tou  davhidzana  nae vha  dovha  vha  n(etshedza  t(                   t(  hanziela   yo  tou  sainiwa  uri  i  vhe  vhut(anzi  ha  uri  ho  davhidzanwa   nga     datumu ifhio.
﻿        
﻿(5) Muhat(uli  Muhulwane  a  nga  engedzedza  tshin(we  tshifhinga  tsho  pimiwaho  u ya  nga  hei  milayo.
﻿
﻿(6) U  hanedzana ho  tou  n(walwaho,  phindulo  na  vhun(we  vhuimeleli  kha  Khothe  vhune  ha  tea  u  vha  khagala
﻿
﻿(7)	Khumbelo  kha dzi vhe  dzi  vhaleaho  na  hone  u fhandekana  ha  mal(ed(ere  hu  vhe  kavhili  na  hone  yo   thaiphiwa  kha  bammbiri  l(a  vhuhulu  ha  A4.
﻿
﻿(8)		U  ya  nga  mulayo  wa 5,  mbetshelo  ya  mulayo  wa  4  wa  Milayo i fanaho	arali  yo  khwinifhadzwa   u  itela  maitele  a  tshumelo  ya  Khothe.
﻿
﻿TSHIPID(A TSHA 1
﻿
﻿2.	Khothe
﻿
﻿(1)	Hu  na  zwiten(wa   zwin(a   kha  n(waha  mun(we  na  mun(we. Zwone  zwo ima nga  hei  nd(ila:
﻿
﻿ 15  Luhuhi  u  swika  31  T(hafamuhwe,  hu  tshi  katelwa;
﻿                        01  Shundunthule  u  swika  31   Shundunthule,  hu  tshi katelwa;
﻿                      15   T(hangule u  swika  30  Khubvumedzi, hu  tshi  katelwa;
﻿1 Lara u  swika  30  Lara, hu  tshi  katelwa; 
﻿
﻿(2)uri  mulandu  u  nga  thetsheleswa  u  ya  nga  Muhat(uli  Muhulwane                                                                                                                                                    arali  o  n(ea  ndaela ya  uri  hu  itwe  ngauralo.
﻿  
﻿  (3)Arali  d(uvha  l(o  vhewaho  (l(a  u  thoma  tsengo  l(i si  l(a  Khothe,  tsengo  i  d(o  farwa  nga  d(uvha  l(i  tevhelaho  l(ine  l(a  vha  d(uvha  l(a  Khothe.  Arali  d(uvha  l(o  vhewaho  l(a  u fhedza  mulandu  l(i  si  l(a   Khothe,  mulandu  u  d(o  fhela  nga  d(uvha  l(i  tevhelaho  l(a  Khothe.
﻿  
﻿TSHIPID(A TSHA II
﻿
﻿MUREDZHISITARARA
﻿
﻿3.	Awara   dza  ofisi  ya  Muredzhisitarara
﻿
﻿ (1)     Ofisi  ya  Muredzhisitarara  i  d(o  vula  u bva  nga  08:30 u  swika  13:00 na  u bva  14:00 u  swika  15:30   nga  mad(uvha  a  Khothe.
﻿
﻿ (2)    Muredzhisitarara  u  ya  nga  zwin(we  zwiitisi  a nga  t(anganedza  man(walo  kha  tshifhinga  tshi songo  tiwaho  tsha   mushumo  na hone  u ita  hezwi  musi  o n(ewa  ndaela  nga  muhat(uli.
﻿
﻿4.	Mishumo  zwayo  ya  Muredzhisitarara
﻿
﻿(1)	Nd(ivhadzo ya  khuwelelo,   ine ya  laela  u ya  nga  tsumbedzo  ya  man(we  mafhungo kha khothe  nga  in(we  khothe  kana  l(in(walo  l(ine  l(a sumbedza   matshimbidzelwe  o thomiwaho  nga  Khothe  u  ya  nga hei  milayo  yo  nomboriwaho  nga  Muredzhisitarara  l(ine  l(a  vha  na  min(waha  i tevhekanaho  hu  tshi tevhelwa  kufailele  kana  mavhekanyelwe.
﻿
﻿(2)L(in(walo  l(in(we  na  l(in(we  l(i  tea  u  swikiswa  nga  murahu  hu  tshi khou tevhelwa  kutevhekanele  kwa milandu  kana  mulandu une wa  tevhela  u  d(o sumbedzwa  nga  nomboro  ye  l(ihoro  l(a   swikisa  uyo  mulandu ngayo. A  l(i  nga  iswi  kha  Muredzhisitarara  arali  l(i songo  nomboriwa.
﻿
﻿(3)Man(walo  ot(he  o  iswaho  kha  Muredzhisitarara  u  failiwa kana u  vhekanyiwa  a  d(o  vhekanyiwa  ngauralo  hu tshi khou tevhelwa  nomboro  ya uyo  mulandu.
﻿
﻿(4)Man(walo  ot(he  o sumbedzwaho  kha (1)  a  d(o badelelwa  R75-00  ine  ya vha  mbadelo  ya  fomo  ya tshit(emmbe  tsha  muthelo:  Hezwi  zwi nga itea arali  l(ihoro  l(o kona  u  fusha  Muredzhisitarara  u ya  nga  mulayo  mut(uku  wa  (5)  une wa tendela  muthu  ane  a  pfa  uri  ho ngo tea  u badela   ngeno  zwo tendelwa  nga Muredzhisitarara  ane  a  dovha  a  zwi  sumbedza  kha  siat(ari  l(a  u thoma  l(a  uyo  mulandu  kha  l(in(walo  l(a  wonoyo  mulandu.
﻿(5)L(ihoro  l(ine  l(a  tama  u  thoma  kana  u hanedza  matshimbidzelwe  nga  Khothe ,  l(enel(o  l(ihoro  l(i na  muhumbulo  wa uri  muthu  ane  a pfa  kana muthu o imelaho  l(ihoro   u  d(o tea  u fusha Muredzhisitarara  nga  nnd(a   ha  zwishumiswa  zwa  nd(uni,  zwiambaro  zwa  fomal(a kana  zwishumiswa  zwa  mbambadzo  na uri  l(enel(o  l(ihoro  a l(o ngo tea  u vha  na  masheleni  a  linganaho  R20  000 na  uri  a  l(i nga  koni u  n(etshedza ayo  masheleni  u bva  kha  magavhelo  a mirad(o ya  l(ihoro.
﻿
﻿(6)Fhethu he  mabammbiri  a tou fodwa, mbadelo  dzine dza  d(o randelwa  u ya  nga mulayo  mut(uku  wa  6(a)  i  d(o kona  u badelwa. Khophi  dza  rekhodo  dzi nga  kona u itwa  nga  muthu mun(we  na  mun(we  musi  Muredzhisitarara  e hone.
﻿
﻿
﻿(a)Muredzhisitarara u  d(o humbela  l(ihoro  uri  l(i ite  khophi  ya  l(in(walo  l(in(we  na  l(in(we  l(a  khothe nga  u badela  mbadelo  dzine  dza  katela  na  tshit(emmbe  tsha  muthelo  une wa vha  R0.50  kha  khophi  in(we  na in(we  ya  bammbiri  l(ine  nga  vhuhulu  l(a  vha  A4  kana  hu  d(o  badelwa  mbadelo  i  linganaho  mutengo wa R1.00.  Yeneyi  khophi  i  d(o vha  i  tshi khou  t(anziela  uri  i  tou  vha  tshifanyiso  tsha  khophi  ye  ha  kopiwa  khayo.            		
﻿(b)Mbadelo  ya  masheleni  a  khothe  i  nga  d(i itwa  uri  i  songo  badelwa  nga  Muredzhisitarara  kha  mulandu  une  muthu  a pfa a tshi kwamiwa  nga  milayo  mit(uku  i  re kha  (4)  na (5).
﻿
﻿(7)Hune  Khothe ya  n(ea  ndaela  ya  u  d(ivhadza  kana  u tenda  uri  mulayo  mun(we  na  mun(we  kana  mbetshelo  in(we na  in(we  ine i si  tshimbidze Ndayotewa  u  ya  nga  khethekanyo  ya  172  ya Ndayotewa, Muredzhisitarara  u  d(o  ita uri hu  gand(iswe  kha  Gazete  hu  sa athu  fhela  mad(uvha  a  15  u  t(utshela  tshe iyo  ndaela  ya  n(etshedzwa. Hezwi  zwi tea  u vha  gazete  ya  phurovintsi  kana  vund(u  l(o teaho arali  mafhungo a hone a  tshi khou elana  na vhusimamilayo  ha  phurovintsi kana  vund(u. 
﻿
﻿(8)Muredzhisitarara  u  d(o  and(adza mutevhe  wa  u thetshelesa une wa  d(o nambatedzwa  kha  bodo  tshifhat(oni  tsha  Khothe hu sa athu fhela  mad(uvha  a 15  phand(a  ha  lut(a lun(we  na  lun(we  u  itela  u thusa  vhaimeleli vha  mulayo  na  u  n(etshedza  mafhungo  nnyi na nnyi.
﻿
﻿(9)Maitele  maelana  na  matshimbidzele  a  d(o  n(ewa  nga  Muredzhisitarara  kha  mahoro  o teaho hu sa athu fhela  mad(uvha  mat(anu u  bva tshe ayo  maitele  a  n(etshedzwa.
﻿
﻿(10)(a)Muredzhisitarara  u  d(o kona u vhulunga  man(walo  a Khothe   na  uri  ha nga d(o  tendela na  l(ithihi  l(ao  l(i tshi  bva  nnd(a ha tshifhat(o tsha  khothe.
﻿
﻿(b)L(in(walo  l(in(we  na  l(in(we  l(ine  l(a  swikiswa  kha  Muredzhisitarara  l(a  dovha  l(a   vha  tshipid(a  tsha  man(walo  o  tou vhulungwaho  a Khothe a  l(i  nga   koni  u  bviswa tshot(he  uri  l(i  si  tsha vhulungwa  lwa   tshiofisi.
﻿
﻿(c)  Musi  ho  fhedzwa  nga   matshimbidzelwe  a Khothe,  l(in(walo  l(in(we  na  l(in(we  l(ine  l(a  vha  l(i  songo  kopiwaho na  mabammbiri e  a shumiswa  Khothe  kana nga  khothe  in(we  na in(we  a  d(o humiselwa  khothe  ye  a  bva  khayo.   
﻿
﻿(11)(a)Arali  zwa  vhonala  kha  Muredzhisitarara  uri  l(ihoro  a l(o ngo  imelelwa  u d(o  ita  uri  l(enel(o  l(ihoro  l(i kwamane  na  ofisi  ya tsini   kana vhaofisi  vha  Khomishini  ya  Pfanelo dza  Vhuthu, vha  dzangano  l(a  Bodo ya Thuso ya zwa Mulayo l(egal  Aid  Board), kiliniki  ya  mulayo kana  tshiimiswa  tshin(we  na tshin(we tshine  tshi nga  vha  tsho  d(iimisela  u thusa  il(o  l(ihoro.     
﻿
﻿(b)Muvhuso  kana Muredzhisitarara  ha  na  vhud(ifhinduleli  ha  tshinyalelo  kana ndozwo  yo  vhangwaho  nga  thikhedzo  yo  n(etshedzwaho  nga muya  wavhud(i nga  Muredzhisitarara  tshifhingani  tsha  matshimbidzelwe  phand(a  ha  Khothe  kana  hu tshi khou  kombetshedzwa  uri  hu tevhelwe  ndaela  u ya  nga  milayo  i  kha  tshivhumbeo  tsha  nyeletshedzo  ya mulayo kana  mavhekanyelwe kana nzudzanyo  dza  maitele  kana l(in(walo. 	   
﻿
﻿TSHIPID(A TSHA III
﻿
﻿T(HANGANYO   YA  ZWIIMISWA  ZWA   MUVHUSO
﻿
﻿5. Maitele  a tshumelo
﻿
﻿ Kha  mafhungo  man(we  na  man(we  ane  a  katela  na u ita  khat(hululo  hune  ha vha  na  u hanedzana  ho sedzwa  u  shumiswa ha ndayotewa ho sedzwa  khorotshitumbe   in(we  na  in(we  kana ya  vhulanguli  kana  vhud(ifari  kana tshutshedzo ya khorotshitumbe  kana ha vhulangi  kana  vhut(od(isisi  ha  ndayotewa  kha  mulayo  mun(we  na  mun(we  hu  tshi  katelwa   na  Mulayo  wa Phalammennde kana  vhusimamilayo  ha vund(u  kana  phurovintsi  kana  khorotshitumbe  ine ya vha  na maand(a  a  vhud(ifhinduleli  kana  nyito  ya  vhulanguli kana  vhud(ifari kana  tshutshedzo kana  wonoyo  mulayo  u songo  sumbedzwa  sa  tshipid(a tsha  mulandu  kana  l(ihoro  l(ine  l(a  khou itela  khaedu  uyo  mulayo  u re  kha  ndayotewa  kana  vhud(ifari  kana  mulayo  une  hu sa athu  fhela  mad(uvha  mat(anu  ho  swikiswa  l(in(walo  kha  Muredzhisitarara  maelana  na  mulandu une  wa  khou ita  uri hu vhe  na mbilaelo  phand(a  ha matshimbidzelwe  a  khothe lwa  u tou  thoma,  l(ihoro  l(i kwameaho  l(i  d(o shumisana  na  vhulanguli  kana vhathu  vha  kwameaho  uri kutshimbidzelwe  kwa Khothe  ku  kone  u bvela phand(a.  A hu  na  u  d(ivhadzwa  hune  ha  d(o itwa, vhud(ifari  kana  mulayo  une  wa  sa  tshimbilelane  na ndayotewa  une  wa d(o itwa  nga khothe  kha  hayo  mafhungo  nga nnd(a  ha  musi  mbetshelo  ya hoyu  mulayo  yo  tevhedzwa.
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿TSHIPID(A TSHA IV
﻿
﻿MAHORO
﻿
﻿6.U  imelelwa  ha  mahoro
﻿
﻿Nga  nnd(a  ha  musi  Khothe  kana  Muhat(uli  Muhulwane  o  sumbedza,  a hu na  muthu ane  a tea  u  d(ivhonadza  o imelela  l(ihoro  kha  matshimbidzelwe  man(we  na  man(we  a  Khothe  nga  nnd(a  ha  musi  a tshi  tea  u  d(ivhonadza  Khothe  khulwane.
﻿
﻿7.U  shandukisa mahoro
﻿
﻿ (1)Arali  l(ihoro  l(a  fa  kana  l(i si tsha  kona  u sumbedza  vhukoni  ha  matshimbidzelwe  man(we  na  man(we,  matshimbidzelwe  a  d(o imiswa    u  swikela  tshifhinga  tshine  ha d(o vha hu na  vhaimeli  vho  tendelwaho kana  muthu mun(we  na mun(we  ane  a vha na vhukoni  o tiwaho  vhuimoni  ha  l(ihoro  kana u swikelela  maitele a  u sa sumbedza  vhukoni  a  tshi fhela  tshot(he.
﻿     
﻿(2)Hune  ha  vha  hu  na  muthu  o tendelwaho  kana  ho  tholwa  muthu  a re  na vhukoni,  Khothe  i nga  ita  uri  muthu  o tendelwaho  kana  a re na  vhukoni  a ime  vhuimoni  ha l(ihoro arali  hu na  muthu  o  lovhaho  kana  uyu  muthu a re  kha itsho  tshiimo  a tshi  sumbedza  u sa  vha  na  vhukoni. Hezwi zwi  nga itwa  musi  ho itwa  khumbelo. 
﻿
﻿8.U  dzhenelela  ha  Mahoro  kha  matshimbidzele
﻿
﻿Muthu ane  a  vha  na  pfanelo  dza  u  vha  murad(o  wa  l(ihoro  kana  ane a vhona  zwo tea  uri  a  vhe  murad(o wa  l(ihoro tshifhingani tsha  matshimbidzele tshifhinga tshin(we  na tshin(we  a  nga  ita  khumbelo  ya  u dzhenelela  o  d(iimisa  sa  l(ihoro,  hoyo muthu  a  nga ita  hezwo  nga  murahu ha musi  o  ita  nd(ivhadzo  kha  mahoro  ot(he  a  kwameaho.  Khothe  kana  Muhat(uli Muhulwane a  nga  n(ea  ndaela  ya  u bveledza  uho vhukando nga  murahu  ha  musi  o ita  khumbelo. Hezwi  zwi  katela  mbadelo  dzin(we  na  dzin(we  khathihi  na u sumba  sia  l(a  uri  matshimbidzele  a  nga bvela hani phand(a  arali zwo tea.
﻿
﻿9. Maand(a a  axennd(e  kana  thendelo ya u ita zwithu  
﻿
﻿ (1) Maand(a a  axennd(e   ha  tei  u tou  vhekanywa,  tshi  re  hone  ndi  uri  vhashumisi  vha  mulayo  vha  re  na  thendelo  vha nga  kona  u imela  l(ihoro  l(in(we  na  l(in(we  hu  sa  athu fhela  mad(uvha  a 21  ho  d(ivhadzwa  uri  l(in(we  na  l(in(we l(ine  l(a  vha  na  maand(a  a  u shumisa  mulayo  l(i  tshi khou ita  izwi  kana  l(i nga ita  izwi  nga  muya  wavhud(i l(o  n(ewa  tshifhinga  nga  Khothe  hu  sa  athu  n(ewa  khat(hulo. Arali  hu  na  zwine  il(i  l(ihoro  l(a  hanedza  l(o  zwi ita   nga  u tou  d(ivhadza  lune  nga  murahu ha  izwi  vhashumisi  vha  mulayo  a hu  tshee  na  zwine  vha  tea  u ita   nga  nnd(a  ha  musi  vho  shumisa maand(a  a  axennd(e  u  swikisa  mbilaelo hu sa athu  fhela  mad(uvha a  21  u  bva tshee ha n(ewa  nd(ivhadzo.
﻿
﻿(2) Maand(a man(we  na  man(we  a  axennd(e  kana  u tendelwa  ha  u swikiswa  ha mbilaelo hu  d(o sainiwa  kana  ha imela  nd(ivhadzo  i  no d(o swikiswa  hu tshi khou tevhelwa  mulayo.
﻿
﻿(3) A hu  na maand(a  a  axennd(e  kana  thendelo ine  ya  d(o  ita  uri   mbilaelo  i swikiswe  nga  muthu  mun(we  na mun(we  o imelela  muvhuso.
﻿
﻿TSHIPID(A TSHA V
﻿
﻿10. U  itea  ha zwithu  nga  nd(ila  ine  zwa  vha ngayo
﻿
﻿(1) Musi  ho sedzwa  hei  milayo,  muthu  mun(we  na  mun(we  ane  a vha  na dzangalelo  kha  mafhungo  man(we  na  man(we  phand(a  ha  Khothe  a  nga  fhiwa  tshifhinga tshine  tshi si ho  fhasi  ha  tshe  tsha sumbedzwa  kha  khethekanyo  ya mulayo  mut(uku  wa  (5).  Hezwi  zwi  nga itwa  hu tshi khou tevhelwa  u tea ha zwithu u  ya nga hune  zwa vha  ngaho ho  sedzwa  zwiten(wa,  nyimele na  pfanelo dza  nga  misi  na  dza  tshipentshela dze  ha tou  tendelanwa  khadzo  nga  u tou  n(wala  nga  mahoro ot(he phand(a  ha  Khothe kana  dzine  dzi nga  vha  dzo tendelwa  nga  Muhat(uli  Muhulwane  u ya  nga mulayo  mut(uku  wa  (3).
﻿
﻿(2)  Thendelano  yo tou n             (waliwaho  ye  ya  sumbedzwa  kha   mulayo  mut(uku  kha  (1)  i  d(o swikiswa  kha  Muredzhisitarara  wa  Khothe hu sa athu fhela  mad(uvha  mat(anu u  bva tshe ya  n(etshedzwa. I  d(o  kwama  maitele  a  u itea  ha zwithu  nga  nd(ila  ine zwa  vha ngayo. Nt(hani  ha izwi  hu d(o dovha ha sedzwa  tshifhinga  tshe  khatsho  ha  tendelanwa  musi  hu tshi  n(etshedzwa  l(in(walo  l(a  iyo  thendelano.
﻿
﻿(3)Muhat(uli  Muhulwane  a nga  shandukisa  zwe ha  tendelanwa  khazwo  zwine zwa  nga  nyimele  na  pfanelo  dza nga  misi  na dza  tshipentshela  sa  zwe  zwa  sumbedzwa  kha  mulayo mut(uku  wa  (1).
﻿
﻿(4) Arali thendelano  yo tou  n(waliwaho  i re kha  mulayo  mut(uku  wa  (1)  i   sa  khou kona  u wanala,  muthu mun(we na  mun(we  ane a vha  na dzangalelo  kha  mafhungo  man(we  na man(we  afha  Khothe  a nga  ita  khumbelo  kha  Muhat(uli  Muhulwane uri  a t(anganedzwe  u ya  nga hune mafhungo  a vha  ngaho. Muhat(uli  Muhulwane  a  nga  t(anganedza iyo khumbelo  u  ya  nga  nyimele na  pfanelo  dza nga  misi na dza tshipentshela  u ya  nga hune ene  a zwi vhona  ngaho.
﻿
﻿(5) Arali  hu songo  sumbedzwa  phimo ya  tshifhinga  kha  masia  e  a  n(etshedzwa  maelana  na  khumbelo  i re  kha  mbetshelo  ya  (4), yeneyi  phimo ya  tshifhinga  i nga  n(ewa  hu sa athu  fhela  mad(uvha  mat(anu  nga  murahu  ha  musi  muhuweleli  o  n(etshedza  mbilaelo yo  tou  n(walwaho  kana  musi tshifhinga  tsha  u swikisa  mbilaelo  tsho no  fhira.
﻿
﻿(6) Khumbelo  ine  ya  t(anganedzwa  nga  nd(ila  ine ya vha  ngayo i  d(o:    
﻿
﻿(a) t(alutshedza  dzangalelo  l(a  zwithu  nga  nd(ila  ine  zwa  vha  ngayo kha  matshimbidzele;
﻿(b) t(alutshedza  na  u kona  u  topola  nyimele ine ya  nga dzhiwa  hu tshi sedzwa  nd(ila  ine zwithu  zwa  vha  ngayo kha  matshimbidzele; na 
﻿(c) u  vhea  tshifhinga  tsho  sudzuluswaho   tsha  u  n(etshedza   u  ya  nga hune  zwithu zwa  vha ngayo,  u tshimbilelana  ha  matshimbidzele khathihi  na  mihumbulo i sumbaho u  n(etshedzwa  hune ha vha ha  ndeme  kha Khothe  ha  dovha  ha fhambana  na  ha  man(we  mahoro.
﻿
﻿(7) Maitele  a u  t(anganedza  zwithu  nga nd(ila ine zwa vha  ngayo a d(o tevhelwa musi  hu tshi swikiswa  khanedzano yo tou  n(waliwaho,  nga nnd(a   ha  musi  iyo  khanedzano  yo  n(etshedzwaho  i sa  dovhololi  zwe  zwa n(etshedzwa u thomani kha  khanedzano  ya  man(we  mahoro. Hei  n(etshedzo  i fanela  u vha i  tshi khou  sumbedza  vhut(anzi  vhuswa  kha Khothe.
﻿
﻿(8) Musi  hu tshi sedzwa  mbetshelo ya Mulayo wa vhu  31,  maitele  a  u  t(anganedza  zwithu nga  nd(ila  ine zwa  vha  ngayo a  d(o tendelwa  fhedzi  musi ho sedzwa  rekhodo  ya khat(hululo kana  a tshi sedza  kha zwiten(wa  zwe  zwa kona  u bvela   khagala  tshifhingani  tsha  matshimbidzele. Ha  nga  engedzedzi  kana  a  d(isa  vhun(we  vhut(anzi vhuswa  vhune ha  d(o ita uri hu ambiwe.
﻿
﻿(9) Musi  hu tshi  tevhelwa  maitele  a uri  zwithu zwi  t(anganedzwe  nga  nd(ila  ine zwa  vha ngayo hu d(o bviselwa khagala d(uvha l(a  u swikisa  mbilaelo  yo tou  n(waliwaho nga nd(ila  yo teaho kana  mafhungo man(we na  man(we  a  swikiswe  nga nd(ila  yo teaho.
﻿
﻿(10) Thendelo  ya Khothe  ine ya  tshimbilelana  na mbadelo i nga  ita uri mbetshelo  ine ya sumbedza  masheleni  o shumiswaho  kana  masheleni e a 
﻿t(                  aha   nga  mulandu wa  maitele a uri  zwithu  zwi   t(anganedzwe  nga  nd(ila  ine zwa vha  ngayo.
﻿
﻿(11) Mbetshelo  ya mulayo wa  1(3)  i  d(o shumiswa,  hu na  u khwinifhadzwa  ho teaho u itela  uri  zwithu  zwi  vhe  nga   nd(ila  ine  zwa vha ngayo. 
﻿
﻿ TSHIPID(A TSHA  VI
﻿
﻿KHUMBELO
﻿
﻿11. Maitele  a  khumbelo
﻿
﻿(1)Kha  vha  vhulunge  mafhungo  man(we  na  man(we  nga hune  zwa  konadzea  na  hune  zwa  vha  zwo tea  ndivho  in(we  na  in(we  vha  tshi  katela  na  zwine  zwa  nga:
﻿(a) u  sedza  mafhungo  o  no  sumbedzwaho  kha  khethekanyo  ya  167 (a)  ya  Ndayotewa  na 
﻿
﻿(b) u  wanala  ha  maitele  u bva  Khothe. Khumbelo  yeneyo  i  d(iswa  i  na   l(ikumedzwa  l(i  re  kha  nd(ivhadzo  i  tikedzwaho  nga  afidavithi. Hafha  hu fanela  u  vha  hu na zwiten(wa  zwine  muhumbeli  a  d(itika  ngazwo,  muhumbeli  u fanela  hafhu  u dovha  a sumbedza  d(iresi yawe (kha  vhukule  vhu  re vhukati  ha  khilomitha  dza  25 u  bva  ofisini  ya  Muredzhisitarara),  a  tshi ita  hezwi  u vha a tshi khou  sumbedza  d(iresi  ya vhudzulo  na ya  poswoni  khathihi  na  nomboro  dza lut(ingo  na d(iresi  ya e-meili arali  muhumbeli e nayo.  Muhumbeli  u  d(o  tea  u  t(anganedza  nd(ivhadzo  na tshumelo  ya  man(walo  a  matshimbidzele  hu sa  athu  fhela  mad(uvha         mat(anu  kana  phand(a ha  musi  muhumbeli  a tshi wana  nd(ivhadzo  ya khumbelo  yo  tou  n(walwaho. Arali  muhumbeli  a vha a khou tea  u  pikisa  iyo  khumbelo  u   d(o  tea  u  bula  arali  o wana  nd(ivhadzo. U bva afho  Muredzhisitarara  u  d(o tea   swikisa  mafhungo phand(a  ha  Muhat(uli  Muhulwane uri  hu sedzwe   na  iyo  khumbelo  u ya  nga  tshiten(wa  tsha  mulayo  mut(uku  wa  (4).
﻿
﻿(2) Musi  phungudzo  ya  vhuleme  kana  vhut(ungu  yo  t(ahiswa  maelana  na  muthu  mun(we  na  mun(we,  muvhuso,  tshiimiswa  tsha  muvhuso  kana  hune zwa   konadzea  ha  n(etshedzwa  nd(ivhadzo  ya  khumbelo  yo  sumbedzwaho  kha (1),  nd(ivhadzo  ya  l(ikumedzwa  i  d(o  livhiswa  kha  Muredzhisitarara   na  muthu  kana  tshiimiswa  tshin(we  na  tshin(we  tshine  khatsho  ha  d(o vha  hu tshi khou sedzwa  d(iresi  ya vhudzulo,  nomboro  ya lut(ingo  na d(iresi  ya  e-meili  hune  zwa  vha  zwo tea.  L(ihoro  kana tshigwada  tshine  vhuleme  kana  vhut(ungu  ha vha  hu tshi  khou fhungudzwa  khatsho  Muredzhisitarara  u  d(o tea  uri  a  davhidzane  natsho.  Nga  nnd(a  ha izwi  tshi  d(o tea  u  kwamana  na  Muredzhisitarara  u ya  nga  Fomo  ya 1  na  2  u  ya  nga  hune  zwa  konadzea.
﻿
﻿(3)  (a)  Muthu  mun(we  na  mun(we  ane   a  hanedzana  na  ndaela  ya l(ikumedzwa  l(i  re  kha  nd(ivhadzo u  d(o tea uri:
﻿
﻿(i) kha  tshifhinga  tsho  bulwaho kha  nd(ivhadzo,  a  d(ivhadze  muhumbeli   na  Muredzhisitarara  nga  u tou  n(wala  ndivho  yawe  ya  u hanedza  khumbelo. U  d(o ita  izwi  nga  u sumbedza  d(iresi  i re kha  vhukule  ha khilomitha  dzi  sa  fhiri  25 fhethu  hu  re   na  ofisi ya  Muredzhisitarara hune  uyo  muthu  a  d(o kona  u  t(anganedza  man(walo  a  matshimbidzele;
﻿  
﻿(ii) hu  sa  athu fhela  mad(uvha  a 15  muhumbeli  o  d(ivhadza  ndivho  yawe  ya  u hanedza  khumbelo  yo  swikiswaho. Muhanedzi  a  nga  ita  izwi  nga  u  fhindula  nga afidavithi  na  man(we  man(walo  ane  a  d(o  vha  a  tshi khou  tikedza  dziafidavithi.
﻿(b) Muhumbeli  a nga  swikisa  phindulo  ya  afidavithi hu  sa athu  fhela  mad(uvha  a  10 a  tshumelo  ine  ya vha  i  tshi  khou  elana  na  afidavithi  na  man(walo  o sumbedziwaho  kha  pharagirafu  (a) (ii).
﻿
﻿? (i) Hune  ha vha hu songo  n(etshedzwa  nd(ivhadzo  ya u hanedza kana  hune  ha vha  hu songo  fhindulwa  afidavithi  u  ya  nga  pharagirafu  (a) (ii)  ine ya  vha  yo  tea  u swika  hu sa athu  fhela  tshifhinga  tshe tsha  sumbedzwa  kha pharagirafu  (a) (ii),  Muredzhisitarara  u  d(o ita  uri  hu  sa  athu  fhela  mad(uvha  mat(anu a n(etshedze  iyo  khumbelo  phand(a ha Muhat(uli  Muhulwane.  
﻿
﻿(ii) Hune  ha  vha hu  na  afidavithi  yo swikiswaho,  Muredzhisitarara  u  d(o swikisa  khumbelo  phand(a ha  Muhat(uli  Muhulwane  hu sa  athu fhela  mad(uvha  mat(anu  ho  fhindulwa  afidavithi  kana  arali  hu  si na  afidavithi  yo fhindulwaho  ye ya  swikiswa hu  sa  athu  fhela  mad(uvha  mat(anu a  tshifhinga   tsho  sumbedzwaho  kha  pharagirafu  (b).
﻿
﻿(d) Muhat(uli  Muhulwane  a  nga  n(ea  maitele  u ya  nga  mulayo  mut(uku wa  (4)  u  tendelwa  u swikiswa  ha  vhun(we  vhut(anzi  ha  afidavithi.
﻿
﻿(4) Musi  khumbelo  yo vhewa  phand(a  ha  Muhat(uli  Muhulwane u  ya  nga  mulayo  mut(uku  wa  (3)(c) ane  a fanela  u  n(ea  ndaela  ya uri  iyo  khumbelo  i nga  shumaniwa  hani  nayo. Hafha  hu  nga  sedzwa  arali i  tshi  nga  tou   dzulelwa  fhasi  uri  I thetsheleswe  kana  i sedzwe  hu  tshi khou  tevhelwa  zwe zwa  n(walwa kana  hu sedzwe  manweledzo  a afidavithi.
﻿
﻿12.Khumbelo  dza  shishi  kana  dza tshihad(u
﻿
﻿(1) Kha  khumbelo  ya  shishi  kana tshihad(u,  Muhat(uli  Muhulwane a  nga  n(etshedza fomo  na tshumelo  yo  d(isendekaho  nga  hei milayo. Muhat(uli  Muhulwane a nga  dovha  a  n(ea  ndaela  ya uri  haya  mafhungo  a dzulelwa  hani fhasi  hu tshi khou  sedzwa-vho  tshifhinga  na  maitele ane a  d(o tshimbidzwa  ngao.  Maitele  na matshimbidzele  a  d(o vha o  d(itika  nga  hei  milayo  na hone  zwo tea.
﻿(2) Khumbelo  u ya  nga  mulayo  mut(uku  wa (1) l(ikumedzwa  l(i  d(o swikiswa  sa  nd(ivhadzo l(a  dovha  l(a  fheletshedzwa  nga afidavithi  ine ya  khou  t(alutshedza zwavhud(i  ine  ya  sumbedza  kupambutshele u bva  kha  matshimbidzele  zwao. 
﻿
﻿13. Khanedzano
﻿ (1)	Nyambedzano ya  u  hanedzana  nga  n(etshedzwa  hu tshi kha  d(i vha  na tshifhinga. Yone  i d(o  vha  i  tshi khou  sumbedza  mutevhe  wa  zwi  re  ngomu  na  mutevhe  wa  man(walo  o sedzwaho hu  tshi khou  tevhelwa  masiat(ari a  he  mafhungo a topolwa  hone.
﻿(2)	Nyambedzano  ine ya tou  n(etshedzwa  nga mulomo  a  i  nga  tendelwi  arali  ho  n(ewa  ndaela i  bvaho kha Muhat(uli  Muhulwane.
﻿
﻿
﻿(3)	(a)	U  hanedzana ho tea  arali  hu  tshi khou  ambiwa  mafhungo  o teaho  phand(a  ha  Khothe. Hezwi  zwi d(o dovha  zwa  langiwa  nga tshifhinga  tsho randelwaho izwi  nga  Muhat(uli  Muhulwane.
﻿
﻿(b) Mahoro  ot(he  a  d(o zwi  dzhia  uri  vhahat(uli  vhot(he  vho  vhala  khanedzano  dzo  tou  n(walwaho  na uri  a  hu  na  t(hod(ea  ya u  dovholola  zwe zwa vhekanywa.
﻿(4)	(a) Khanedzano dzi nga  swikiswa  kha  Khothe nga  luambo  lun(we  na  lun(we  na  uri ayo  mahoro  o teaho  ha nga  d(o t(  od(a  vhad(ologi.
﻿
﻿(b)	Arali  hu na muthu ane a tama  u swikisa  mafhungo  kha Khothe   nga  luambo  lun(we  na lun(we  lwa  tshiofisi  lu  si  luambo  lwe  a  lu shumisa  musi  a tshi  n(wala  mafhungo  a  khanedzano, onoyo  muthu  u  d(o  tea  u  swikisa  nd(ivhadzo  kha  Muredzhisitarara,   hu  sa  athu fhela  mad(uvha  a  sumbe phand(a  ha  musi  hu sa athu  thetsheleswa  mafhungo  aya  ane  a tea  u swikiswa  kha  Muredzhisitarara. Kha   iyo  nd(ivhadzo u fanela  u  sumbedza  luambo  lune  a  d(o tea  u lu  shumisa.
﻿
﻿(5) U  ya  nga  l(ikumedzwa  l(a  Khothe  kana  khumbelo  ya  l(ihoro  l(ithihi  kana  manzhi, Khothe  i nga  n(ea  ndaela ya  uri  milandu  mivhili  kana  minzhi  ine ya kwama  zwithu zwi fanalo  kana zwi elanaho hu  nga  ambiwa  ngayo  khathihi  sa  mulandu  muthihi  kana  ha  randelwa  zwin(we  zwa  zwiten(wa  kha  iyi  milandu.
﻿
﻿TSHIPID(A TSHA VII
﻿
﻿KHUMBELO
﻿
﻿MAFHUNGO  ANE  A  LAULWA  NGA  MAAND(A  A  KHOTHE  FHEDZI
﻿
﻿14.	Mulayotibe une ha sedzwa khawo
﻿
﻿(1)  Mulayotibe  wo lumbamiswaho u  ya  nga  khethekanyo ya 79 (4)(b) kana  121(2)(b) u ya  nga  Ndayotewa  nga  Phuresidennde  wa  Riphabuliki ya  Afurika  Tshipembe kana  nga  MulangaVund(u  kana  Phurovintsi.  U  ya nga  hune  zwa  vha  ngaho u  d(o  n(waliwa  wa dovha  wa swikiswa  kha Muredzhisitarara  na  Tshipikara  tsha  Buthano  l(a  Lushaka na  Mudzulatshidulo  wa  Khantsela  ya  Lushaka  lwa  Phurovintsi  kana  Vund(u,	 kana  Muambeli wa  vhusimamilayo  ha  phurovintsi  kana  vund(u  u  ya nga hune  zwa vha  ngaho.
﻿
﻿(2)Wonoyo  mulayo  u fanela  u  vhea  khagala:
﻿(a) mbetshelo  dza  Mulayotibe u  ya nga hune  Phuresidente  wa  Riphabuliki  ya  Afurika  Tshipembe  kana  Mulangavund(u  a  sumbedzisa;
﻿(b) mbetshelo  ya  ndayotewa  kana  mbetshelo  dzo vhetshelwaho  thungo;  na  
﻿(c) mihumbulo  ya  uho  u vhetshelwa  thungo.
﻿
﻿(3)	Mahoro  a  polotiki  o  imelelwaho  Phalamendeni  ya lushaka   kana  vhusimamilayo  ha  vund(u l(o teaho  u ya  nga hune  zwa vha ngaho  a  d(o vha  na  pfanelo  ya  u swikisa  man(walo  o teaho  u ya  nga  he  ayo  mafhungo  a  vhetshelwa  tshifhinga  tsha  uri  a  ambiwe nga fhasi  ha mulayo  mut(uku wa  (4).
﻿
﻿(4)Musi hu  tshi  swikiswa  uyu  mulayo  wo  lumbamaho,  mafhungo  a  d(o  senguluswa  u ya  nga  masia  o  n(etshedzwaho  nga  Muhat(uli  Muhulwane,  hezwi  zwi  katela  hel(i  sia:
﻿
﻿(a)u  humbela  Muambeli  kana  Mudzulatshidulo  wa  Khoro  ya  Lushaka  ya  Mavund(u  u  ya nga hune zwa vha ngaho. U inga nt(ha  ha  izwi  Muhat(uli  Muhulwane a nga dzhia tsheo ya  uri  ayo  mafhungo  a  ambiwe  ngao  arali  zwo  tea;  na 
﻿
﻿(b)u  vhidzwa  ha  mahoro  a  polotiki  ane  a  vha  na dzangalelo  Phalamenndeni  ya  lushaka   kana  vhusimamilayo  ha  vund(u l(o  teaho  u ya  nga hune zwa  vha ngaho. Mahoro  ane  a   tama  u swikisa  man(walo  o teaho  hu tshi tevhelwa  tshifhinga  tshe ha pfi a d(o  ambiwa  ngatsho.
﻿
﻿15.	U  vha   Mulayoni   ha  Ndayotewa
﻿
﻿(1)Khumbelo  u ya nga  khethekanyo  dza  80(1)  na  122 (1) ya  Ndayotewa nga  mirad(o ya  Buthano  l(a  Lushaka kana  vhusimamilayo  ha  vund(u  i  d(o  d(ivhadzwa  sa  l(ikumedzwa  l(i  tikedzwaho  nga  afidavithi.  U  hanedzwa  ha  zwi re  ngomu  hu  d(o shumiswa  nga  vhahumbeli u  itela  u swikisa  khumbelo yavho  kha  Muredzhisitarara  na  u dovha  hafhu  a  swikisa  kha  Muambeli wa  Buthano  l(a  Lushaka  hune  zwa  vha  zwo  tea  na Mudzulatshidulo wa  Khoro  ya  Lushaka  ya  Mavund(u  kana  Muambeli wa  vhusimamilayo ha  vund(u u  ya  nga  hune  zwa vha ngaho.  
﻿
﻿
﻿(2)Hu  d(o  n(etshedzwa  nd(ivhadzo  i  humbelaho  Muambeli  arali  zwo  tea  na   Mudzulaphand(a  wa  Khoro  ya Lushaka   ya  Mavund(u  u  swikisa  khumbelo  kha  mahoro  ot(he  a  polotiki o  imelelwaho  kha  nnd(u kana  vhusimamilayo.  Hezwi  zwi nga itwa  nga u tou  n(wala  hu  sa athu fhela  mad(uvha  mat(anu  u bva tshee  ha  n(etshedzwa   khumbelo.
﻿
﻿(3)Khumbelo  ye ya  sumbedziswa  kha mulayo  mut(uku  wa  (1) i  d(o fheletshedzwa  nga  t(hanziela  yo  n(etshedzwaho nga  Muambeli wa  vhusimamilayo  ho  teaho  na  u sumbedza uri  t(hod(ea  dza  khethekanyo  ya  80(2)(a)  kana  khethekanyo  ya  122 (2)(a)  ya  Ndayotewa  dzo  tevhedzwa.
﻿
﻿(4)Khumbelo  yo  sumbedzwaho  kha   mulayo mut(uku  wa  (1) i  d(o bvisela  hezwi  khagala-
﻿
﻿(a) mbetshelo  dza  Mulayo dzi  d(o itelwa  khaedu;
﻿(b) mbetshelo  dzo  teaho  dza  Ndayotewa  dze  ha  d(isendekwa  khadzo  musi  ho sedzwa  idzo  khaedu;
﻿(c) hu  d(o sedzwa  na nyimele  ine  ya sumbedza  uri  idzo  mbetshelo  dzi  nga  d(isa  khud(ano; na 
﻿(d) u  t(od(wa  ha  thuso  ya  u  rulwa  vhuleme hu  tshi katelwa  na  vhuleme  ha  tshifhinganyana.
﻿
﻿(5)	(a)	L(ihoro  l(in(we  na  l(in(we  l(i kwameaho  kana  muvhuso                                        mun(we  na mun(we une wa tama u hanedza  u n(etshedzwa  ha ndaela  yo  sumbedzwaho  kha  khumbelo  u  d(ivhadza  Muredzhisitarara  nga  u tou  n(wala  hu  sa athu  fhela  mad(uvha  a  15  tshe  ha  sumbedzwa  ndivho  ya u hanedza.   Kha  yeneyo  nd(ivhadzo  hu  d(o  sumbedzwa-vho  na  d(iresi  hune il(o  l(ihoro  kana  muvhuso  wa  d(o  t(anganedza  u  t(anganedzwa  ha  nd(ivhadzo na dzin(we tshumelo dza  man(walo ane a d(o vha a tshi khou sumbedza  matshimbidzele. 
﻿
﻿ (b)	Arali  iyo  nd(ivhadzo  yo n(etshedzwa,  khumbelo  i  d(o vhewa  u ya   nga  mbetshelo  ya mulayo  wa 11.
﻿(6)Arali  nd(ivhadzo ya  u hanedza  i  songo swikiswa  u ya  nga  mulayo  mut(uku  wa (5)  mafhungo  a d(o  n(etshedzwa  u ya  nga  maitele  o sumbedzwaho  nga  Muhat(uli  Muhulwane, henefha  hu nga  katelwa na maitele-
﻿
﻿(a)  u  tendelwa  ha  mafhungo a nyengedzedzo u ya  nga  hune Muhat(uli  Muhulwane  a  vhona zwo tea kana  tshihad(u  tshine  ayo mafhungo  a  tea  u sedzwa	  ngatsho.	              
﻿
﻿(b)mahoro  ot(he  ane a vha na dzangalelo Phalamenndeni  ya  lushaka  kana  kha  vhusimamilayo  ha vund(u kana  phurovintsi ane  a tama  u ita  ngauralo  
﻿nga  u tou  n(etshedza  nd(ivhadzo dzo tou  n(walwaho dzine dzi nga  thusa  u  tandulula  tshiten(wa  tsho teaho  kha  tshifhinga  tsho tiwaho  kha  ayo  maitele.
﻿
﻿16.	U  t(anganedzwa  ha  nyimele   i si  yavhud(i  ya  ndayotewa
﻿
﻿(1) Muredzhisitarara  wa  khothe o  n(eaho  ndaela  ya nyimele i  si yavhud(i  ya  ndayotewa   sa  zwe zwa  sumbedzwa  kha  khethekanyo  ya 172  ya  Ndayotewa,  u  d(o ita ngauralo  hu sa athu  fhela  mad(uvha  a 15  tshe  iyo  ndaela ya swikiswa kha  Muredzhisitarara wa  khothe  nga u  n(etshedza  khophi ya iyo  ndaela.
﻿(2) Muthu  kana  tshiimiswa  tsha  muvhuso  tsho tea u ita  ngauralo na u vha  na lutamo  lwa u ita  khat(hululo  maelana  na iyo ndaela nahone  u ya nga khethekanyo ya  172 (2)(d)  ya  Ndayotewa u  d(o  ita ngauralo  hu sa athu  fhela  mad(uvha a  15  ho  n(etshedzwa  iyo  ndaela.  Hu  n(etshedzwa  nd(ivhadzo  ya  u  swikisa   khat(hululo  kha Muredzhisitarara wa  khothe ine ya ita  uri  hu  n(ewe  ndaela. Yeneyi  ndaela  ndi ine  ya  d(o vhekanya  maitele  o n(etshedzwaho  nga   Muhat(uli  Muhulwane.
﻿
﻿(3) Muhweleli  ndi ane  kha yeneyo  nd(ivhadzo  ya  u  ita  khat(hululo  a  d(o  n(ea  nd(ivhadzo  ya uri  ndi  nga  mini  o swikisa  khat(hululo yawe  na u  sumbedza  zwiitisi  na uri  iyi  khumbelo  i tikedzwa  hani  nga mulayo na uri  ho vha  ho fanela  ho dzhiwa tsheo  ifhio.   
﻿
﻿(4) Muthu  kana  tshiimiswa  tsha  muvhuso  tsho tea u ita  khumbelo ya u t(anganedzwa ha u ya nga khethekanyo ya  172 (2)(d)  ya  Ndayotewa nahone u  d(o  ita ngauralo  hu sa athu  fhela  mad(uvha a  15  ho  n(etshedzwa  iyo  ndaela.  Hu  n(etshedzwa  nd(ivhadzo  ya  u  swikisa   khat(hululo  kha Muredzhisitarara wa  khothe ine ya ita  uri  hu  n(ewe  ndaela. Yeneyi  ndaela  ndi ine  ya  d(o vhekanya  maitele  o n(etshedzwaho  nga   Muhat(uli  Muhulwane.
﻿
﻿(5) Arali   hu  songo  swikiswa  nd(ivhadzo   kana  khumbelo  u ya nga  he zwa sumbedzwa  kha  mulayo  mut(uku  wa (2) na (4)  nga u tevhekana  u ya  nga  nd(ila ye zwa vhekanywa ngaho,  maitele  a u  sa  t(anganedzwa  ha nyimele  ya ndayotewa  a  d(o  vhetshelwa  thungo  u ya  nga  maitele  o  n(etshedzwaho  nga  Muhat(uli  Muhulwane. 
﻿
﻿17.  U  t(anzielwa   ha  ndayotewa  ya  phurovintsi
﻿
﻿(1) Muambeli wa vhusimamilayo  ha vund(u vho  phasisa kana u  u fhelisa  ndayotewa  u ya  nga  khethekanyo  ya 142  na 144(2) ya  Ndayotewa  hune  ha  vha  hu tshi  khou  sumbedzwa lutamo lwa  uri yeneyo ndayotewa  kana  u fheliswa  ha ndayotewa  hu fheliswe  nga Khothe.  Hu  d(o  itwa  uri  honoho  u  t(anzielwa  ha  vhungomu  ha  ndayotewa  hu  tou n(walwa  kana  u fheliswa  ha ndayotewa  nga  vhusimamilayo ha  vund(u  kana  phurovintsi  hu swikiswe  kha  Muredzhisitarara lwa   fomal(a   hu  dovhe  hu humbelwe  Khothe  uri  i ite  mushumo  wayo  u  ya  nga  khethekanyo  ya  144  ya Ndayotewa.
﻿
﻿(2) T(hanziela  yo  sedzuluswaho  kha  mulayo  mut(uku wa  (1)  i  d(o  katela-vho  na  tshitatamennde  tshi  bviselaho khagala  uri  ndayotewa  kana  u fheliswa  ha  ndayotewa  ho phasiswa  nga  vhathu vhanzhit.
﻿
﻿(3)L(ihoro  l(in(we  na  l(in(we  l(o  imelwaho  kha  vhusimamilayo  ha  phurovintsi  kana  vund(u l(i  d(o  tea  u vha  na  pfanelo  dza  u  n(etshedza  u  khanedzano nga  u tou  amba  Khothe,  tenda  l(enel(o  l(ihoro  l(a polotiki  l(a  nga  kona  u  swikisa  khumbelo  yo  tou  n(walwaho  kha  Khothe  phand(a  ha  musi  uho  u  hanedzana hu sa  athu  thoma.
﻿
﻿(4)U  swikiswa  ha  khumbelo yo sumbedzwaho  kha  mulayo  mut(uku  wa  (1),  mafhungo  a  d(o swikiswa  u  ya nga  maitele  o n(etshedzwaho  nga  Muhat(uli  Muhulwane,  ane  a katela-
﻿
﻿(a)u  sumbedzwa  ha  Muambeli  kha  u  engedzedzwa  ha mafhungo  u  ya  nga  he  Muhat(uli  Muhulwane  wa  Khothe  a  vhona  zwo tea  kana  u  sedza  ndeme  ine  aya  mafhungo  a tea  u sedzwa  ngayo;
﻿
﻿(b)maitele na  u bviselwa  khagala  ha tshifhinga  tshine  u  swikiswa  ha  man(walo  ha  mahoro  ane  a   vha  na dzangalelo;
﻿
﻿( c) maitele  na  man(walo  o swikiswaho  u ya nga  pharagirafu  (b)  zwi fanela  u swikiswa  nd(evheni  dza man(we  mahoro a  polotiki  kha  vhusimamilayo. Hezwi  zwi fanela  u itwa  musi  Muhat(uli  Muhulwane  a tshi  vhona  zwo tea.     
﻿
﻿(5)Hu  tshi  tevhelwa  ndaela  ya  Khothe, khethekanyo  t(hukhu  ya 144,  Ndayotewa  i nga  bvisela  khagala  mbetshelo  dza  ndayotewa  ya  vund(u  kana  u  fheliswa  ha  ndayotewa arali  hu  na  t(hod(ea  i sa tshimbilelani  na  Ndayotewa. 
﻿
﻿TSHIPID(A TSHA VIII
﻿
﻿TSWIKELELO  THWII  NA  KHAT(HULULO
﻿
﻿18.		Tswikelelo  thwii
﻿
﻿(1) Khumbelo  ine  ya  swikiswa  thwii  sa  zwe  zwa  vhekanyiswa  zwone  kha  khethekanyo  ya  167(6)(a)  ya  Ndayotewa  i  d(o  swikiswa  sa  l(ikumedzwa  l(ine  l(a  vha  nd(ivhadzo,  i  d(o tikedzwa  nga  afidavithi  ine  ya  vha  na zwiten(wa  zwine  muhumbeli  a  d(itika  ngazwo.
﻿(2) Khumbelo  u ya  nga  mulayo  mut(uku  wa  (1)  i  d(o swikiswa  kha  Muredzhisitarara  ya  dovha  hafhu  ya swikiswa  nd(evheni dza  mahoro  ot(he  thwii  kana  madzangalelo  a  fushaho  ane  a ita  uri  mud(isi  wa khumbelo  a  pfe  o vhofholowa  na  hone  a  kone  u sumbedza-
﻿
﻿(a) zwiitisi  zwine  zwa  d(o lwisa  uri  hu sedzwe  madzangalelo  a vhudziki  ane  a  d(o  ita  uri  hu  n(etshedzwe  ndaela  thwii;    
﻿(b) nd(ila  ine  ya shumiswa  kha  u sedza  madzangalelo  a  vhudziki  khathihi  na zwiitisi  zwine  uho  u lwisa  uri hu sedzwe  madzangalelo  a  vhudziki  ha  d(itika  ngaho;
﻿(c) uri  mafhungo  a  nga  sedzwa  hani nga  Khothe  hu  songo  thetsheleswa  vhut(anzi  he ha  tou  n(ewa  nga Khothe  na  musi  zwi  sa  konadzei,
﻿(d) vhut(anzi  vhu  nga  bviselwa  hani  khagala  na  u  kona  u  thivhela  khud(ano.
﻿
﻿(3)	Muthu  mun(we na  mun(we  kana  l(ihoro  l(ine  l(a  tama  u  hanedza   khumbelo   l(i  d(o  ita  ngauralo  hu  sa  athu  fhela  mad(uvha  a  10  nga   murahu  ha  musi  ho  no  swikiswa  khumbelo. Hu  d(o tea uri  hu  dovhe hu  d(ivhadzwe  mud(isi  wa khumbelo  na  Muredzhisitarara  nga  u tou  n(wala  kana nga u  swikisa  ndivho  yawe  ya  u  hanedza.
﻿
﻿(4) Nga   murahu  ha musi  nd(ivhadzo  ya  u  hanedza  yo  no  t(anganedzwa  nga  Muredzhisitarara  kana  hune tshifhinga  tsha  u swikisa  iyo  nd(ivhadzo  tsho  no fhela,  mafhungo  a  d(o vhekanywa  hu tshi khou  tevhelwa   maitele o n(etshedzwaho  nga  Muhat(uli  Muhulwane,  ane a  katela-
﻿
﻿(a) u  vhidzwa  thwii  nga  vhane  vha  kwamea  nga  u tou  swikiswa  man(walo  kha  Khothe  nga  tshifhinga  tsho  tiwaho  na uri  a ho  ngo  fanela  u  n(ewa  thendelo  thwii;  kana
﻿(b) maitele  ane a  sumbedza uri a hu na  t(hod(ea  ya uri  hu  fanela u  swikiswa  man(walo  e  a tou  n(walwa  kana  afidavithi.
﻿
﻿(5) Khumbelo dza tswikelelo  thwii  dzi  sedzuluswa  nga u tou  nweledza  hu songo  sedzwa  u  thetshelesa  hune  ha  d(o vha hu   tshi khou tou  ambiwa  kana  u  hanedzana ho tou  n(walwaho u  fhirisa  zwine zwa  d(o vha  zwo  tou n(walwa  kha  khumbelo  yone in(e:  Nga  nnd(a  ha musi  muthu ane  a  d(o vha  a  tshi  khou   fhindula  uho  u  hanedza o  sumbedza kha  ndivho yawe  ya  u hanedza  u ya  nga  mulayo  mut(uku  wa  (3), Khumbelo  ya  u swikelela  thwii  fhedzi  i  d(o sedzuluswa nga  murahu  ha mbekanyo ya  mulayo  mut(uku  wa  (4)(a) yo no  tevhedzwa.
﻿
﻿19.		Dzikhat(hululo
﻿
﻿(1)	Maitele  e a vhewa  kha uyu  mulayo  a  d(o tevhelelwa  kha  khumbelo  ya u ita  khat(hululo  kha  Khothe  hune ha  vha ho dzhiwa  tsheo ine ya  vha yo  d(itika  nga  ndayotewa  nga  nnd(a  ha uri  hu  d(o vha  hu  na nyimele  ine  i  si   vhe yavhud(i  kha ndayotewa  nga fhasi  ha khethekanyo  ya  172(2)(a)  ya  Ndayotewa.  Hune yeneyo  tsheo  ya  vha  yo  n(ewa  nga  Khothe  hu  tshi katelwa Khothe  Khat(huli  khulwane hu sa khou sedzwa  uri  Muphuresidennde  o  hana  kana  u        t(anganedza  khumbelo  ya  khat(hululo.
﻿
﻿(2)	Muthu  we a hwelelwa  mulandu ane  a  dinwa  nga  tsheo  ya  khothe  ane  a  tama  u  hanedza  iyi tsheo  thwii  kha  Khothe  kha  mafhungo  o livhanaho  na  ndayotewa,  u  d(o ita  ngauralo  hu sa athu  fhela  mad(uvha  a 15  maelana  na  u swikisa  khat(hululo  ine a tama  u  i swikisa  nga  murahu  ha musi  o  n(ea  nd(ivhadzo  kha man(we  mahoro kana  mahoro  o teaho. Khumbelo  yeneyo  ya  u hanedza  tsheo  yo  dzhiwaho i  fanela  u swikiswa  kha  Muredzhisitarara:  nga  nnd(a  ha  musi  Muphuresidennde  wa  Khothe  Khat(huli  Khulwane  o  hana  u  n(etshedza  thendelo  ya  u hanedza  tsheo  yo no  dzhiwaho.  Hezwi  zwi  d(o ita  uri  tshifhinga  tsho vhetshelwaho  u  hanedza  tsheo  yo  dzhiwaho  tshi thome nga d(uvha l(e  ha  n(ewa  ndaela  ya u  hana  iyo  khumbelo.
﻿
﻿(3)  Khumbelo  yo  sumbedzwaho  kha  mulayo  mut(uku  wa  (2)  i  d(o  sainiwa  nga  muhumbeli   kana  muimeleli  wawe  wa  mulayo na  uri  i  d(o  katela-
﻿
﻿(a) tsheo  yo swikelelwaho maelana  na  khat(hululo  ye ya  swikiswa  na zwiitisi  zwi  kwamaho  u hanedzwa  ha iyo  tsheo;
﻿(b) tshitatamennde  tshe  tsha  sumbedzwa  zwavhud(i  na  mafhungo  a  ndayotewa  o bviselwaho  khagala  zwavhud(i  ane  a  kwama  tsheo;  na  man(we  mafhungo  a kwamaho  tsheo  kha  mafhungo  a ndayotewa;
﻿(c) mafhungo  o raloho  ane  a  engedzedza  kana  a  hanedza  u ya  nga hune  zwa vhonwa  nga  muhumbeli  uri  a swikiswe  kha  Khothe;  na  
﻿(d)  tshitatamennde  tshine  tsha  sumbedza  uri  naa  muhumbeli  o  ita  khumbelo kana  u  t(od(a  u ita  khumbelo ya  khat(hululo  ya tshipentshela  kha  khothe  in(we  na in(we  na uri  arali zwo ralo:
﻿
﻿(i) khothe  ifhio;
﻿(ii) khumbelo  yeneyo  yo  tendelwa  ho sedzwa   zwiitisi  zwe  zwa  sedzwa  musi  iyo  khumbelo  i tshi hanwa;  na
﻿(iii)  mvelelo  dza  iyo  khumbelo  arali  dzo  vha  dzi  tshi  vho   d(ivhea  musi  iyo  khumbelo  i tshi  swikiswa  Khothe.     
﻿
﻿(4)	(a)	Musi  hu  sa athu  fhela  mad(uvha  a  10  u bva  nga  datumu  ye khumbelo  ye ya  sumbedzwa  kha  mulayo  mut(uku  wa  (2) ya swikiswa,  muhanedzi  kana  vhahanedzi vhane  vha  tea u fhindula  nga u tou  n(wala  vha tea  u sumbedza  uri  iyo  khumbelo  ya  u ita  khat(hululo  ndi  ya u  hanedza. Arali  zwo ralo  vha fanela  u sumbedza  uri zwiitisi  zwa  iyi  khumbelo  ndi zwifhio.
﻿
﻿(b)  Phindulo  i  d(o sainwa  nga  muhanedzi  kana  vhahanedzi  kana  vhaimeleli  vha mulayo  vhavho.
﻿
﻿(5)	(a) Mufhinduli  kana  vhafhinduli  vhane  vha  tama u  swikisa            khat(hululo    ya  u  vhudzisisa  ya  Khothe  kha mafhungo  ane a  elana  na  ndayotewa  vha  d(o ita  ngauralo hu sa  athu fhela  mad(uvha  a  10  u  bva tshee  khumbelo  ye ya  sumbedzwa  kha  mulayo  mut(uku  wa  (2)  ya  swikiswa kha  Muredzhisitarara. Khumbelo yeneyo  ndi  ya  u vhudzisisa.
﻿
﻿(b)  Mbetshelo  ya iyi  milayo  ine ya vha  maelana  na u ita  khat(hululo  i   d(o  shumiswa  ho  teaho  u itela  u  khwinifhadza  khumbelo  ya u vhudzisisa.
﻿
﻿
﻿(6) 	(a)  Khothe  i  d(o  dzhia  tsheo arali  hu  tshi   nga   n(etshedzwa  thendelo ya  khumbelo  ya u ita  khat(hululo.
﻿
﻿(b)Khumbelo  dza  u  ita  khat(hululo  dzi  nga  sedzuluswa  nga u tou  nweledza  hu  sa khou  sedzwa  vhut(anzi  ho  n(ewaho  nga u tou  amba  kana  ho  n(waliwaho  nga  nd(ila  ya u tou  hanedzana u  fhira  zwine  zwa  vha kha khumbelo  yone in(e.
﻿  
﻿(c )  Khothe  i  nga  kha  d(i  n(ea  ndaela   ya  uri  khumbelo  ya  khat(hululo  i  vhe  nga  nd(ila  ya  u  hanedzana na  uri  i vhe  yo  tou  thwii  nga  nd(ila  ine   khanedzano yo tou  n(walwaho  ya  mahoro  ya  vha  i  sa khou sedza  mbudziso  fhedzi. I  nga  dovha  ya sedza  uri  iyo  khumbelo  ya  khat(hululo  i  nga  n(etshedzwa  ho  dovha  ha  sedziwa  zwivhuya  zwa  u fhelisa  phambano.  Mbetshelo  dza  mulayo wa  20  dzi  d(o  khwinifhadzwa  arali  zwo tea  ha  dovha  ha  tevhelwa  maitele  ane  a tea  u  tevhedzwa. 
﻿
﻿20. Maitele  a  khat(hululo
﻿
﻿ (1)	Arali  khumbelo  ya khat(hululo  yo  n(etshedzwa  u ya  nga  mulayo  wa  19,  muhumbeli  wa   khumbelo  ya  khat(hululo  u  d(o  dzhiela  nzhele  hezwi  na   mutshutshisi nga  hei  nd(ila:
﻿
﻿ (a)  Muhumbeli  wa  khumbelo  ya  khat(hululo  u  d(o dzudzanya a  dovha  a swikisa  rekhodo  dza  khat(hululo  kha  Muredzhisitarara   kha tshifhinga  tsho tiwaho nga Muhat(uli Muhulwane.
﻿
﻿ (b) U  ya nga  mbetshelo ya mulayo  mut(uku  wa  (c)  afha  fhasi, rekhodo  dza  khat(hululo dzi  d(o katela  tsheo  dze dza  dzhiwa  nga  khothe  dze dza  dzhielwa  nzhele  khathihi  na man(walo  ot(he  e a  swikiswa  nga mahoro  ot(he a  re  ngomu   khothe.  Vhut(anzi  hot(he  vhune  vhu  nga  vha  ho  ita uri  hu vhe  na  matshimbidzele e  a tevhelelwa  afha  khothe,  vhu  fanela  u vha  vhut(anzi  ho  teaho  vhune  vhu nga  kona  u bvisela  ngoho  khagala.
﻿
﻿(c) (i ) Mahoro  ot(he  a  d(o  lingedza  u swikelela  thendelano  kha uri ndi zwifhio  zwine  zwa  tea  u dzheniswa  kha  rekhodo. Arali  hu si  na thendelano  yo raloho,  muhumbeli  wa  khat(hululo  u  d(o  ita  khumbelo  kha  Muhat(uli  Muhulwane  kha  u vhona uri  hu nga  itwa  mini  maelana  na  u vhekanya  rekhodo.
﻿
﻿(ii)  Khumbelo  yo raloho  i  d(o  itwa  nga  u  tou  n(wala  na  uri  i  d(o  dovha  ya sumbedza  vhunzani  ha  phambano  dzi re vhukati ha  mahoro maelana  na  u vhekanywa ha  rekhodo  khathihi  na  mihumbulo  i re ngomu  ya  muiti  wa  khat(hululo.
﻿ 
﻿(iii)Mufhinduli  a nga  fhindula  khumbelo  hu  sa athu  fhela  mad(uvha  a  10  u  bva tshe  ha swikiswa  khumbelo  na hone  u  d(o dovha  a  sumbedza  mihumbulo  ya  u ita  uri  a hanedze iyo  khumbelo.
﻿(iv) Muhat(uli  Muhulwane  wa Khothe  a nga  n(etshedza  iyo  khumbelo  kha  mun(we  wa vhahat(uli ane  a nga  sedza  zwo  n(walwaho kha  mabammbiri kana  a  t(od(a  uri  ayo mahoro  a  d(ivhonadze  phand(a  hawe  nga  d(uvha  na  tshifhinga  tsho  tiwaho uri  hu kone  u ambiwa  nga  ha  kuvhekanyelwe  kwa  rekhodo.
﻿(v) Muhat(uli  kana  vhahat(uli  vho teaho  vha  d(o fanela  u sumbedza  uri  hu itwa  mini  maelana  na  kuvhekanyele  kwa  rekhodo  khathihi  na tshifhinga  tshine  rekhodo  ya tea  u swikiswa  ngatsho  kha  Muredzhisitarara  na  man(we  mafhungo ane  a  tea  u vhonwa  nga  muhat(uli  kana  vhahat(uli.  Muhat(uli  kana  vhahat(uli  vha  sedzulusa  ayo  man(walo  u itela  uri  Khothe  i kone  u  sedzulusa  iyo  khat(hululo. Arali  hu  na  zwin(we  zwo  teaho  hu  nga  humbelwa  khothe  uri  i  zwi  sedzuluse.  Hezwi  zwi  nga bvelela  nga  u  ita  uri  hu  vhe  na vhut(anzi  ha  u  tou  thetshelesa  ha  nyengedzedzo  kana  vhut(anzi  vhune  vhu  nga  d(iswa  phand(a  ha  khothe  nga  afidavithi  kana  hezwi  zwot(he  zwi  tshi khou  itelwa  u tikedza  khat(hululo.
﻿
﻿
﻿(2)	(a)	In(we  ya  khophi  dza rekhodo  yo  swikiswaho  kha  Muredzhisitarara  i  d(o  tea  u  t(anzilelwa  sa  i  re  yone nga  Muredzhisitarara  wa khothe  hune  khumbelo  ya bva  hone.
﻿
﻿(b)In(we  ya  khophi  dza rekhodo i  d(o tea  u thaiphiwa  zwavhud(i  kha  bammbiri  l(ine  vhuhulu hal(o ha vha  A4  ngeno  mitaladzi  yo siana  kavhili  ngeno  mal(ed(ere  a  rekhodo  o  n(walwa  nga ennge  ntswu  kha  sia  l(ithihi  l(a  bammbiri.
﻿
﻿(c)  	Man(walo  ane  a  vhalea  o  thaiphiwaho kana  o  gand(iswa  u  fana  na u thomani  hu tshi sedzwa  nd(ila  ye a vha  e  ngayo  u  fana  na  tsheke.  Mabammbiri  o raliho  ha nga d(o  thaiphiwa  hafhu. Mabammbiri  avhud(i   ane  a  nga  a  u  fothokhopha  a  d(o  n(etshedzwa.
﻿
﻿(d)	Mabammbiri  a  d(o  nomborwa   zwavhud(i    nga  u  tevhekana   na  hone  mutaladzi  mun(we  na  mun(we  wa vhufumi  u  d(o  nomborwa.  Kunomborele  kwa  khothe  ku  d(o tevhedzwa  nga  hune  zwa  konadzea.
﻿
﻿(e) Rekhodo  dzo  vhewaho  nga  u tou  t(hophana  dzi d(o  fhandekanywa  u ya  nga vhuhulu ha  dzivol(umu  dzine  dza vha  na  masiat(ari  a  linganaho  100  nga  vol(umu.  Rekhodo  i re nga  iyi  nd(ila  i  d(o  baindiwa  zwavhud(i  sa  bugu  uri  i  sa vhaisale  musi  i tshi  shumiswa  lunzhi  na  lunzhi.  I  d(o  baindiwa  lune  ya  d(o shumisiwa  ngeno  hu si  na  yo  tsireledzeaho. 
﻿
﻿(f )	Rekhodo  dzot(he  dzo  baindiwaho  dzi  na  khavara   ine  ya sumbedza  nomboro  ya mulandu,  madzina  a  mahoro,  nomboro  ya vol(umu  na  nomboro dza  masiat(ari  a re  kha  vol(umu,  nomboro gut(e ya  dzivol(umu,  khothe  na  maaxend(e a  mahoro.
﻿
﻿(g)  	U  baindiwa  hune  ha  t(od(ea  u  ya  nga  hoyu  mulayo  hu  d(o ita  uri  mabammbiri  a  re  kha  hei  vol(umu  a  vhulungee;  hune  rekhodo  dza vha  na  vol(umu  dzi sa fhiriho  nthihi,  nomboro  ya vol(umu  in(we  na  in(we   na  masiat(ari  a re  kha  vol(umu  a  d(o  n(walwa  kha  mut(od(o wa  vol(umu.
﻿
﻿(h)	Hune  man(walo  a  swikiswa  kha  Muredzhisitarara,  eneo  man(walo  a  d(o  rekhodiwa  kha  disiki  ya  khomphywutha.  L(in(walo  l(o swikiswaho kha  Muredzhisitarara  l(i  nga  kona  u wanala  sa  faili  i re  kha disiki  kana  l(a  rumelwa  sa  l(in(walo  l(a   el(ekitironiki  nga  e-meil(i. Tshivhumbeo  tsha  il(i  l(in(walo  tshi  tea  u vha  tsho vhekanywa  nga  Muredzhisitarara  ngauri  tshi tea  u tshimbilelana   na  sofuthuwere ine  ya  shumiswa  khothe tshifhingani  tshenetsho  tsha  musi  hu tshi  t(anganedzwa  man(walo.  Man(walo eneo  ane  a rumelwa  nga  khomphywutha  a  fanela  u  sumbedza  hezwi:  [at: registrar@concourt.org.za]:  U  itwa  ha hezwi  tenda  ha vha  hu sa  khou  bvula  vhud(ifhinduleli ha l(ihoro  l(o teaho kha  pfanelo  dzal(o  dzi  re  nga fhasi  ha  mulayo  wa  1(3) u  itela  u swikisa  nomboro  yo  randelwaho  ya  khophi  dza  mabammbiri  dza  man(walo  ane  a  khou  tea  u swikiswa.
﻿
﻿(i) Arali  ha  itwa  uri  disiki  i  wanale  kha  Muredzhisitarara,  faila  yeneyo  i  d(o kopiwa  nga  murahu  ha afho  disiki  i  d(o  humiselwa  murahu  kha   l(ihoro  l(o teaho.  Arali  ho  n(etshedzwa  disiki  kana  khophi  ya el(eketironiki,  l(in(walo  l(ine  l(i  si vhe  rekhodo  l(i  d(o  n(etshedzwa.  L(ihoro  l(i  tea  u  n(etshedza  khophi  dza  13  dza  l(in(walo  l(o teaho  kha  Muredzhisitarara.
﻿
﻿(3)Arali  rekhodo  dzo  swikiswa  u ya  nga  mbetshelo  dza  pharagirafu  dza  (b)  na  (c)  dza  mulayo  mut(uku  wa  (1),  Muredzhisitarara  u  d(o  ita  uri  hu  n(ewe  nd(ivhadzo  kha  mahoro  ane  khuwelelo  ya  khou  t(od(a-
﻿
﻿(a)	uri  muhumbeli  wa  khumbelo  ya khat(hululo  a  swikise  khumbelo  ya  u  hanedzana kha Muredzhisitarara,  yeneyo  khumbelo ndi yo  tou  n(walwaho  i  tshi  khou  tikedza  khat(hululo  ye  tshifhinga  tshayo  tsha  vhekanywa  nga  Muhat(uli  Muhulwane  ngeno  na nd(ivhadzo  ya  hone yo tou  zwi  bvisela  khagala;  na  
﻿
﻿(c) uri  muhwelelwa  a  swikise  khumbelo  ya  u  hanedzana a  tshi  fhindula  muhumbeli  wa  khumbelo  ya khat(hululo  kha  Muredzhisitarara. Yeneyo  khumbelo ndi yo  tou  n(walwaho  i  tshi  khou  tikedza  khat(hululo  ye  tshifhinga  tshayo  tsha   vhekanywa  nga Muhat(uli  Muhulwane  ngeno  hu  tshi  d(o  vha  na  datumu  ine  ya  d(o  vhekanywa  hu  tshi  itelwa  khumbelo  ya  u  hanedzana  ya  muhweleli.
﻿
﻿ (4)	Muhweleli  a  nga   swikisa  khumbelo  yawe  ye  ya  tou  n(walwa  ya u  
﻿hanedza kha  Muredzhisitarara. U  ita  hezwi  a  tshi  khou  fhindula  khumbelo  ya  u  hanedza ya  muhwelelwa  hu sa athu  fhela  mad(uvha  a  10  u  bva  tshee  datumu  ya  phindulo  ya  muhwelelwa  ya  swikiswa  kha  muhweleli.
﻿
﻿ (5)	Muhat(uli  Muhulwane a nga  dzhia  tsheo  ya uri  khat(hululo  i  d(o thetsheleswa  yo  d(itika  nga  khanedzano  ye ya  tou  n(walwa  fhedzi.
﻿
﻿ (6)	Hu  tshi tevhedzwa  mbetshelo  ya  mulayo  mut(uku  wa  (5),  Muhat(uli  Muhulwane  u   d(o  vhona  uri  hu  vhe  na  datumu  ine  ngayo ha  d(o vha  na  u  thetsheleswa  ha khanedzano ya  u tou  amba.  Muredzhisitarara  u  d(o  ita  uri  musi  hu sa athu  fhela  mad(uvha  mat(anu  a  d(ivhadze  mahoro  ot(he  nga  ha  khat(hululo  ya  u  tou  hanedzana.  Muredzhisitarara  u ita  hezwi  nga  u  tou  posa  idzo  nd(ivhadzo  dzo  n(waliswaho  nga  poswo   kana  dza  rumelwa  nga  in(we  poswo yo  tsireledzeaho. 
﻿
﻿21.Man(we  mafhungo  a  nyengedzedzo  ane  a  tea  u  n(etshedzwa  Muredzhisitarara
﻿
﻿Musi  hu  tshi  swikiswa  khumbelo ine   ya  sumbedza  u  sa  dzudzanyea  zwavhud(i  ha  ndayotewa  kana  musi  hu tshi swikiswa  khuwelelo  ine i sa  and(ane  na  iyo  khumbelo  ya  khat(hululo  kha  Muredzhisitarara u  ya  nga  mulayo  wa  16, yeneyo  khumbelo  i nga  vha  yo swikiswa  u  ya  nga  mulayo wa  19  hune  muhweleli  kana  muhwelelwa  nga  tshenetsho  tshifhinga  a  d(o  n(etshedza  Muredzhisitarara lun(walo lu  sumbaho-
﻿
﻿(a) nzulele  ya vhulapfu  ha rekhodo  kana  arali  hu  na  vhut(anzi  ha  uri  rekhodo  a  yo ngo  tou shandulelwa. A  dovha  hafhu  a  a nganya  vhulapfu  ha  rekhodo  khathihi  na  tshifhinga  tshi  t(od(eaho  kha  u shandulela;
﻿(b) uri  hu nga  vha  hu  na zwiitisi zwa  tshipentshela  zwine  zwa  t(od(a uri  hu  vhe  na  d(uvha  l(i fhiraho  l(ithihi  l(a  u  thetshelesa  u hanedzana kana  uri  hu nga  vha  na  zwo teaho  kha  maitele  a  zwine zwi  nga  n(etshedzwa  Muhat(uli  Muhulwane.
﻿
﻿TSHIPID(A  TSHA IX
﻿
﻿MASHELENI  NA  MBADELO    
﻿
﻿22.	Muthelo  wa  mbadelo  na  masheleni  a  maaxend(e
﻿
﻿(1) Milayo  ya  17  na 18  ya  Khothe  Khat(hululi ya  Tsengo  i  d(o  shumiswa  maelana  na  u  theliswa  na  masheleni  a  axennd(e  ya  dovha  ya khwiniswa  hune  zwa  vha  zwo tea.
﻿(2) Hune  ha vha  na  n(an(isano  ya  u amba  na  u  tou  n(wala,  hu  nga  vha  na  masheleni  ane  a nga  tiwa  maelana  na  t(at(isana ha u  tou  n(wala. Hezwi  zwi  nga itwa  musi  hu na  zwiitisi  zwine  zwa  tendela uri izwi  zwi  itwe.
﻿
﻿23.Masheleni  a  Khothe
﻿
﻿(1)Nga  nnd(a  ha  masheleni  a  Khothe  e  a  sumbedzwa  kha  iyi  milayo,  masheleni  e  a  sumbedzwa kha Shedulu  ya  2  a  d(o  shumiselwa  mbadelo  ya zwit(emmbe  ine  ya vha  na mbuelo.
﻿
﻿(2)Mbetshelo  ya mulayo  wa  4(4)  na  mbetshelo  dza  mulayo  wa 4(5)  dzi d(o  shumiswa  ha  dovha  ha vha  na  u khwinifhadzwa  arali  zwo  tea. 
﻿
﻿TSHIPID(A  TSHA X
﻿
﻿MBETSHELO  DZO  FHAMBANAHO
﻿
﻿24. L(aiburari       
﻿
﻿(1) L(aiburari  ya  Khothe  i  d(o  tea  u  shumiswa nga vhahat(uli, tshit(afu  tsha  Khothe na  vhan(we  vhathu  vhane vha  vha na  thendelo  u bva  kha mul(aiburari  ya  u ita  t(hod(isiso  tshifhinga  tshot(he  dzine  ndivho yadzo  ha  vha  u  t(od(isisa  nga  ha ndayotewa. 
﻿(2) L(aiburari  i  d(o  vula  nga tshifhinga  tsho teaho  u  itela  u fusha  kana u bveledza  t(hod(ea  dza  Khothe  dzine  dzi  nga  tea  u  khunyeledzwa.  Kushumisele  kwa  Khothe  ku  d(o  langwa  nga  milayo  ye  ya itwa  nga  Khoro ya  Khothe  ya  L(aiburari i  tshi khou  shumisana  na Muhat(uli  Muhulwane.
﻿  
﻿25. Phindulelo
﻿
﻿Hune  ha vha  na  rekhodo  kana  man(walo   e   a  swikiswa  kha  Muredzhisitarara  ngeno  ayo  man(walo  o  n(walwa  nga  lun(we lwa  nyambo dza  tshiofisi  lune  vhan(we   vhahat(uli  vha  si lu  pfesese, Muredzhisitarara  u  d(o ita uri  zwin(we  zwa  zwipid(a  zwa idzo  rekhodo  kana  man(walo  ayo a  pindulelwe  nga  mupinduleli  o  aniswaho  wa  Khothe  Khulwane  kha  luambo  kana  nyambo  dzine dza  d(o  pfeseswa  nga  vhan(we  vhahat(uli.  Man(we  mahoro  na one  a  d(o  n(ewa  khophi  dza ayo  man(walo  o tou  pindulelwaho.  
﻿
﻿26. Modele,  nyolo  na  zwit(anwa
﻿
﻿ (1)	Modele,  nyolo  na  zwit(anwa  ndi zwin(we zwa zwishumiswa   zwine  zwa  vha  tshipid(a   tsha  vhut(anzi  ha mulandu.  Arali  hezwi  zwo d(iswa  Khothe  u  itela  u t(olwa  zwi  fanela  u  vha  nga  fhasi  ha  it(o  l(a  Muredzhisitarara  mad(uvha  a  fumi,  musi  mulandu  u sa athu  thetsheleswa.
﻿
﻿ (2)	Modele  yot(he,  nyolo na  zwit(anwa  zwi  re  nga  fhasi  ha  it(o  l(a    Muredzhisitarara  zwi    d(o  bviswa  nga  mahoro  hu  sa  athu  fhela  mad(uvha  a  40  nga  murahu  ha   musi  ho no  dzhiwa  tsheo  nga  mulandu.
﻿
﻿(3) Musi  hezwi  zwo  no  itiwa,  Muredzhisitarara  u  d(o  d(ivhadza  mahoro o  teaho  uri a bvise  dziatikili  na  zwenezwo.  Arali  dza  sa  bviswa  vhukati ha min(wedzi ya  rathi, Muredzhisitarara  u  d(o  dzi  tshinyadza  kana  a  dzi  balanganya  nga  nd(ila  yo teaho.
﻿
﻿27. U  humisa  milandu
﻿
﻿Musi  mahoro  ot(he  tshifhingani  tsha  matshimbidzele  a milandu  a  nga  n(etshedza  man(walo  kha  Muredzhisitarara  a  u  humisa  milandu, hezwi zwi nga bvelela  arali  hu tshi  nga  badelwa  tshinyalelo na  masheleni ane a tea  u  badelwa  Muredzhisitarara.  Muredzhisitarara  a nga ita  ngauralo  arali  Muhat(uli  Muhulwane  a tshi  nga n(ea  ndaela  uri  iyo  milandu  i humiswe.  Hezwi  zwi  amba uri  Khothe a  i tsha  d(o vha  na  vhud(ifhinduleli ha  iyo  milandu.
﻿
﻿28. Tshivhumbeo tsha  man(walo
﻿
﻿ (1)	L(in(walo  l(in(we  na  l(in(we  l(ine  l(a  vha  masiat(ari  a  fhiraho  15  hu sa khou sedzwa  maitele  a  ndovhololo  l(i  d(o vha  na  thebulu ine ya sumba  zwi re ngomu na  man(walo  e a  shumiswa  o teaho.
﻿
﻿ (2)	L(inwalo   l(in(we  na  l(in(we  l(i  d(o  vha  na dzina  l(a   l(ihoro na  dzina  l(a  axennd(e  l(a  l(enel(o  l(ihoro,  d(iresi  ya  u posa  na  ya vhudzulo,  zwin(we  zwo teaho,  nomboro  ya  lut(ingo  na  d(iresi  ya e-meil(i. Hune  zwa  konadzea  man(walo  ane  a vha one  thangeli  a  d(o tea  u sainwa  nga  l(ihoro kana  axennd(e   wa  l(ihoro.
﻿
﻿ (3)	(a)	Muredzhisitarara  a nga  si  t(anganedze  l(in(walo  l(ine  l(a vha na  tshivhumbeo tshi  sa  tshimbilelani  na milayo heyi. Man(walo o raliho  a d(o  humiselwa  murahu  kha  l(ihoro  l(e l(a  si kone u tevhedza  tshivhumbeo  tsho  teaho. Man(walo  haya  a  nga  t(anganedzwa  hafhu  arali  khophi  ntswa na  khophi  dzo teaho  dza  ayo  man(walo  dzi  tshi  nga  swikiswa  hu sa   athu fhela  mad(uvha  mat(anu u  bva tshee ha  swikiswa  nd(ivho  yo tou  n(walwaho.  Arali  zwa  sa ralo  l(enel(o  l(in(walo  l(o  swikiswaho   l(i  d(o dzhiwa  l(i  l(in(walo  l(o lengaho. 
﻿
﻿ (b)	Arali  Khothe  ya wana uri mbetshelo  dzin(we  dza  iyi milayo  a dzo ngo tevhelelwa,  u  ya nga  hune  ya vhona  ngaho,  i  d(o ita  uri  hu vhe   na nyiledzo  dzo teaho.
﻿
﻿29. Kushumiselwe  kwa  min(we  milayo  uri  hu vhe  na  Vhuthihi  ha  Milayo
﻿
﻿ Milayo  i tevhelaho  ndi  milayo ine  ya  vhidzwa  u pfi  Milayo  i  Fanaho ine   ya  d(o  shumiswa  kha  matshimbidzele  a  Khothe  ya  dovha  ya khwinifhadzwa hune  zwa  d(o vha  zwo tea;
﻿
﻿Nomboro  ya  Mulayo	 	Thero
﻿
﻿6(7) u swika  6(15)	Zwit(anganyisi  zwa  mahoro  kha  khumbelo  na man(we  mafhungo a elanaho
﻿28 U  fheliswa  ha  u  luvheledza na  man(walo
﻿35(13)	U  tumbulwa, u  t(olwa na  u bveledzwa  ha                                         man(walo
﻿38(3) u swika 38(8)	U  wana  vhut(anzi  tshifhingani  tsha tsengo
﻿42 U  fhambanana  na  u  fheliswa  ha  ndaela
﻿59 hapinduleli  vho  aniswaho
﻿61 U  senguluswa  ha vhut(anzi
﻿62 U  faila, ndugiselo na  u t(olwa  ha man(walo
﻿63 Man(walo o khwat(hisedzwaho  e  a  bveledzwa  nnd(a  ha Riphabuliki ane  a tea  u shumiswa  ngomu  ha  Riphabuliki
﻿64 U  tshinyadzwa  ha  man(walo
﻿65 Khomishinari  wa Khothe
﻿
﻿30. Tshumiso  ya dzin(we  khethekanyo  dza  Mulayo  wa  Khothe  Khulwane wa  1959 (Mulayo  wa  59 wa  1959)
﻿
﻿Khethekanyo  dzi tevhelaho  dza  Mulayo  wa Khothe  Khulwane wa  1959 (Mulayo  wa  59 wa  1959)  dzi  d(o shumiswa  kha  matshimbidzele  phand(a  ha  khothe  u  fana  na  milayo  ya  yone ine  khothe,  fhedzi  hu  nga  vha  na u  khwinifhadzwa  ha  iyi  milayo  arali  zwo tea.     
﻿
﻿Khethekanyo		Thero
﻿
﻿19bis	Maelana  na  mafhungo  ane  a  khou  sedzuluswa  nga  mulanguli
﻿22 Maand(a  a  khothe  na  u thetsheleswa  ha  khat(hululo
﻿32.	U  lingwa nga  vhavhudzisi vhane  vha  t(od(a  vhut(anzi  maelana  na  milandu  yapo
﻿
﻿33.	Maitele  a  u  shumisana  na  khomishini dza  u  rangela,  man(walo  a   u  humbela,  na  man(walo  a tshumelo  a bvaho  kha  mashango a nnd(a.  Hei  mbetshelo  i  d(o shumiswa  vhudzuloni  ha  luambo lwa  Afrikaans  na  English  hu tshi  shumiswa  l(ifurase  ?luambo lun(we  na  lun(we  lwa  tshiofisi?.
﻿
﻿31. Man(walo  a  bviswaho  uri  hu  kone  u  and(adzwa  zwiten(wa  zwi re  khao  
﻿
﻿(1)		L(ihoro  l(in(we  na  l(in(we  l(ine  l(a  dzhenela  matshimbidzele  a khothe  na  mueletshedzi  a sa dzhiiho  sia  o  t(anganedzwaho  nga  khothe  kha  matshimbidzele  man(we  na man(we  a  Khothe  vha  d(o tea  u  and(adza  zwiten(wa  zwi  re kha man(walo zwine zwa vha  uri  zwo  tea-na  kha uyo mulandu  u re phand(a  ha  khothe.  U  ita hezwi  u ya  nga  man(walo  o swikiswaho  nga  Muredzhisitarara  u  ya  nga  hei  milayo,  fhedzi hezwi zwa  u  and(adza  zwiten(wa  zwi  vha  zwi songo  bviselwa   khagala  zwavhud(i  kha  rekhodo:  nga  nnd(a  ha  musi  zwiten(wa:
﻿
﻿(a) zwi  na  zwiitisi  zwi fanaho kana zwi  sa  hanedzeiho;  kana 
﻿(b) zwa  tshiofisi,  saintsi, thekeniki  kana  zwa  tshitatasitiki zwine  zwa  kona  u sedzulusea  hu si  na vhuleme.
﻿
﻿(2)Mahoro  ot(he a  d(o tea  u  t(anganedza,  u hanedza, u kanganyisa  vhut(anzi  kana  u  t(and(avhudza  zwiten(wa  hune  zwa vha  zwo  tea  na  uri zwine  vha   amba  zwi vhe  zwo  lugela  Khothe  kha u dzhia  tsheo.  Hezwi  a nga  zwi  ita  nga  thendelo  ya heyi  milayo kha  tshifhinga  tsho teaho na  hone a   tshi khou fhindula  l(in(walo. 
﻿
﻿32.U  sa  tevhedzwa ha milayo
﻿
﻿Khothe  kana  Muhat(uli  Muhulwane  a  nga:
﻿
﻿a. engedzedza  kana  a  fhungudza  tshifhinga  tsho tiwaho  kha hei  milayo lune  a  dovha  a  t(anganedza  u  sa  tevhedzwa  ha  milayo. Hezwi  zwi bvelela  musi  ho  vha na  thendelano  kana  u  shumiswa  ha  vhut(anzi  vhu  pfadzaho;  
﻿b. n(ea  nyeletshedzo  kha  zwine  zwi nga  tou  itwa,  matshimbidzelwe  na  zwine zwi  nga  n(ewa  tshifhingani   tsha  khat(hululo. Hezwi  zwot(he  zwi  bvelela  kha  khumbelo  kana  man(we  mafhungo  ane  Khothe kana  Muhat(uli  Muhulwane a  nga  vhona  e  mafhungo  a  tshihad(u.
﻿
﻿33.U  bveledzwa: Khethekanyo  ya  3  Mulayo  wa  Khothe  wa  Nyengedzedzo  wa  Ndayotewa  wa  1995 (Mulayo  wa  13  wa  1995)
﻿
﻿Mbadelo dzo laelwaho  nga Khothe  dzi  d(o  badelwa  khothe  ha   madzhisit(irat(a   nga  hei  nd(ila: 
﻿
﻿(1) Mbadelo  dze  dza  laelwa  dzi  d(o kwama  mahat(ulele  apo  a  khothe  ya  madzhisit(irat(a. L(ihoro  l(ine  l(a  si vhe na mulandu  l(i  d(o vha  l(one  l(ine  l(a  wana  masheleni ngeno  l(ihoro  l(e  l(a wanwa  mulandu  l(i tshi  d(o vha  l(one l(ine  l(a  tea  u lifha  ayo  masheleni  o laelwaho  nga  khothe.
﻿(2) L(ihoro  l(e  l(a   si vhonwe  mulandu  l(a   dovha  l(a   vha  l(one  l(ine l(a tea  u wana  masheleni,  l(i  d(o tea  u swikisa  afidavithi  kha Muredzhisitarara.  Yeneyo  afidavithi  i  d(o vha i  tshi khou sumbedza  vhudodombedzi  ha  mbadelo  dze dza  laelwa  nga  khothe  ya dovha ya sumbedza  uri  mbadelo  dze  dza  laelwa  nga   khothe  a  dzo tevhedzwa  kana  a  dzo ngo badelwa  nga vhud(alo.  Hune  zwa  konadzea  mbadelo dzine dza  vha  dzo salela  u itela  u khwat(hisedza  uho  u  sa tevhedzwa  ha mbadelo  dzo laelwaho  nga khothe, hu  d(o  humbelwa  Muredzhisitarara  u  n(ea  t(hanziela  i  khwat(hisedzaho izwi.
﻿(3) Muredzhisitarara   nga  murahu  ha  u  t(ola  faila  ya khothe  u  itela  u vha  na  vhut(anzi  ha  vhungomu  ha afidavithi,   u  d(o  n(etshedza   t(hanziela  l(ihoro  l(o  teaho u  ya  nga  mulayo  mut(uku wa  (2). Yeneyi  khophi  i  d(o vha  yo  tou  fotokhophiwaho  ya  dovha  ya t(anziela  mbadelo  dzo  laelwaho  na  hone  u  n(etshedzwa  ha yeneyo  faili ya  Khothe  hu  d(o rekhodwa.
﻿(4) L(ihoro  l(e l(a  sumbedzwa  kha  mulayo  mut(uku wa (2) l(i  d(o faila khophi  na  mun(waleli  wa khothe yapo  ya  dzingu  hune  uyo  murad(o wa il(o  l(ihoro  a  dzula  kana  a vha  na bindu  kana  he a tholwa  hone.
﻿(5) U  laelwa  honoho  hu  d(o bveledzwa  u ya  nga mbetshelo  ya  Mulayo  wa  Khothe  dza  ha  Madzhisit(irat(a  wa  1944 (Mulayo  wa 32  wa  1944),  na  Milayo ya  Khothe dza  ha  Madzhisit(irat(a yo  gand(iswaho  nga fhasi  ha  Nd(ivhadzo  ya Muvhuso ya  R1108   ya  l(a  21  l(a  Fulwi  1968  sa  zwe zwa khwinifhadzwa  hu  tshi sedzwa  l(in(walo  l(ine  l(a  tendela  u  dzhiwa  ha  thundu  i sa  sudzuluwi na ine ya sudzuluwa  khathihi  na u bviswa  ha  ndaela  ya  u fara  mbadelo  dzi  ngaho  sa   miholo  na  zwithu  zwine zwa nga  zwikhavhisi  zwi  tshimbilelanaho  na  mbadelo.
﻿
﻿34.Mbetshelo  dza  phirisela
﻿
﻿ Hezwi  zwi  bvelela  musi  tshifhinga  tsho tetshelwaho  ndivho  in(we na  in(we  u ya  nga  hei milayo tshi  tshi  thoma. Tshifhinga  tshenetsho  tshi  d(o  thoma  u shuma  phand(a ha d(uvha l(ine  heyi  milayo   ya  d(o thoma  u shuma. 
﻿
﻿35.U  fheliswa ha  milayo
﻿
﻿Hei  milayo  ya  Khothe  ya  Ndayotewa  ye ya  gand(iswa  tshifhingani  tsho fhiraho  i d(o  fheliswa  nga  d(uvha l(ine hei  milayo ya  d(o thoma  u  shuma: Nga  nnd(a  ha  musi  hu  na  ndaela  yo  tou  n(waliwaho  hu tshi tevhelwa  maitele  ane  a  d(o kona u  sumba  khud(ano  kana  zwithu  zwine zwa vha  hone  lwa mulayo  zwi  d(o  vha  khombekhombe nga  nnd(a  ha  musi  uho  u fheliswa  ho  n(walwa   nga  Muhat(uli  Muhulwane.
﻿
﻿36. Khud(ano  vhukati  ha  man(walo
﻿
﻿Hei  milayo  yo  thon(wa  nga  luambo  lwa  English  kana  Tshiisimane  ya  kona  u pindulelwa  kha  nyambo  dzot(he dza  tshiofisi.  U ya  nga hoyu  muhumbulo,  arali  hu  nga vha  na  u kanganyisea,  l(in(walo  l(ine  l(a  vha  l(a  Tshiisimane  ndi  l(one  l(ine  l(a  d(o  shumiswa.
﻿
﻿37. T(hoho  pfufhi
﻿
﻿Hei  milayo   i  d(o   vhidzwa  Milayo  ya Khothe  ya Ndayotewa ya  2003.
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿Shedulu 1-Dzifomo
﻿
﻿Nomboro  ya  Fomo
﻿
﻿1. Nd(ivhadzo  ya  l(ikumedzwa  (kha  Muredzhisitarara)
﻿2. Nd(ivhadzo  ya  l(ikumedzwa (kha  Muredzhisitarara  na  muhwelelwa)
﻿
﻿FOMO  1
﻿
﻿ ND(IVHADZO   YA  L(IKUMEDZWA
﻿
﻿        					(kha  Muredzhisitarara)
﻿ 
﻿      KHA  NDAYOTEWA  YA  KHOTHE  YA  AFURIKA  TSHIPEMBE
﻿
﻿ Nomboro  ya  Mulandu?????..
﻿
﻿Kha   mafhungo  a:
﻿
﻿???????????????????????????..(Muhumbeli)
﻿
﻿Kha  vha  dzhiele  nzhele  madzina  a  muhumbeli  o itaho  khumbelo  Khothe  u  ya  nga  zwiten(wa  zwi tevhelaho:
﻿
﻿ (a)??????????????????????..
﻿ (b)???????????????????????
﻿ (c)???????????????????????..
﻿ (d)???????????????????????..
﻿
﻿na  uri  afidavithi  ya  ???????..yo t(umetshedzwa  hafha,  uri  i shume  sa 
﻿vhut(anzi.
﻿
﻿Vha  khou  humbelwa  uri  vha  vhee  mafhungo  aya  phand(a  ha  Muhat(uli  Muhulwane uri a  lavheleswe  u  ya  nga  zwiten(wa  zwa  mulayo wa  11(4).
﻿
﻿Kha  l(a?????.nga  d(uvha  l(a???kha  n(wedzi wa?????.kha  n(waha  wa??..20?..
﻿
﻿ ??????????..
﻿ Muhumbeli  kana  axennd(e
﻿
﻿
﻿Kha  Muredzhisitarara  wa Khothe  yo bulwaho  afho  nt(ha.
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿FOMO  2
﻿ ND(IVHADZO   YA  L(IKUMEDZWA
﻿
﻿        					(kha  Muredzhisitarara  na  Muhwelelwa)
﻿ 
﻿      KHA  NDAYOTEWA  YA  KHOTHE  YA  AFURIKA  TSHIPEMBE
﻿
﻿ Nomboro  ya  Mulandu?????..
﻿
﻿Kha   mafhungo  a:
﻿
﻿???????????????????????????..(Muhumbeli)
﻿
﻿ na
﻿
﻿???????????????????????????.(Muhwelelwa)
﻿
﻿Kha  vha  dzhiele  nzhele  ???????(hafha  ane  a  vhidzwa  muhweleli) u  khou  ita  khumbelo  kha  hei  Khothe  maelana  na  ndaela  ya  (a)????(b)???(c)??????.(hafha  ndi  nga he fomo  ya ndaela  ya vhekanywa ngayo)  ine ya fheletshedzwa  nga  vhut(anzi  vhu re kha  afidavithi  ya ?????ine ya  d(o shumiswa  sa thikhedzo.
﻿
﻿Kha  vha dzhiele  nzhele hafhu  uri  muhweleli  o ta  ????.(hafha  hu  sumbedzwa  d(iresi) d(iresi ine  a  d(o t(anganedza  nd(ivhadzo   na tshumelo dzot(he tshifhingani tsha  haya  matshimbidzele.
﻿
﻿Kha  vha dzhiele  nzhele hafhu  uri  vha  d(o d(iimisela  u hanedza  khumbelo  ine  ya        t(od(a  uri  vhone  kha  (a)  vha  d(ivhadze  axennd(e ya  muhweleli  nga  u tou  n(wala  nga  l(a   kana  phand(a  ha  l(a????(d(uvha)  na  (b)  hu sa athu  fhela  mad(uvha  a  15  nga murahu  ha musi  vho  no  n(ea  nd(ivhadzo  ine  ya sumba  ndivho yavho  ya  u hanedza  khumbelo nga  u swikisa  phindulo  yavho  nga  afidavithi,  arali i  hone,         nt(hani  ha izwi  kha  iyo  nd(ivhadzo,  vha  khou  tea  u sumbedza  d(iresi 
﻿ine  vha  d(o t(anganedza  nd(ivhadzo   na tshumelo dzot(he tshifhingani tsha  haya  matshimbidzele.
﻿
﻿Arali  hu si  na  nd(ivhadzo  i sumbedzaho ndivho  ya  u hanedza  yo  n(etshedzwaho,  muhweleli  u  d(o  humbela  Muredzhisitarara  u swikisa  mafhungo aya  phand(a  ha  Muhat(uli  Muhulwane  uri  a sedziwe  u ya  nga  mulayo  wa  11(4).
﻿
﻿Yo  sainwa??????nga  l(a?????..l(a  n(wedzi  wa  ????..20?..
﻿
﻿
﻿ ???????????.
﻿ Muhweleli  kana  axennd(e
﻿
﻿Kha:(1)?????????..
﻿ (Muhwelelwa)
﻿
﻿ ??????????.
﻿ ??????????.
﻿ ??????????.			  
﻿ 		(D(iresi)
﻿
﻿
﻿(2)Muredzhisitarara  a  re  afho  wa  Khothe
﻿ ??????????????.
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿Shedulu   2
﻿
﻿MBADELO
﻿
﻿
﻿ R
﻿U  swikiswa  ha khumbelo (hu  sa  khou sedzwa  man(walo  a u  thoma)	10,00
﻿U  swikiswa  ha  phindulo  nga  afidavithi (nthihi)				10,00
﻿U swikiswa  ha  nd(ivhadzo ya khat(hululo kana  u vhudziseswa		15,00
﻿Ndaela  ya khothe  ya  u n(ea  thendelo  ya  khat(hululo			15,00
﻿L(in(walo  l(o t(anzielwaho  l(e  l(a  fodwa l(i yaho  kha  Muredzhisitarara  sa 		
﻿t(hanziela  (l(ithihi)								1,00
﻿Mbadelo ya  muthelo  kha mafhungo  man(we  na  man(we			25,00	 	
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿
﻿1
﻿
﻿
