
Mutholi u do vha fha livi ine ya netshedzwa vhane vha si tshe na livi ya vhulwadze yo doweleaho nga murahu ha musi ho sedzwa mvelelo dza thodisiso kha vhuvha na vhungafhani ha livi yeneyo. 
Mutholi u do langula na u sedzulusa khumbelo yavho, a tshi khou thuswa nga Mulanguli wa Khombo dza Mutakalo, u ya nga ha Pholisi na Maitele a livi ine ya nekedzwa vhane vha si tsha vha na .ivi ya vhulwadze yo .oweleaho na u notha nga mulandu wa mutakalo u si wavhu.i.  Hu nga kha .I .o.iwa uri hu itwe dzi.we ndingo dza mutakalo sa tshipi.a tsha .ho.isiso uri mutholi a kone u dzhia tsheo a na n.ivho malugana na .ivi ine ya nekedzwa vhane vha si tshe na .ivi ya vhulwadze yo .oweleaho ine ya khou bvela phan.a kana sa tsumbo, khonadzeo ya u shandukisa kana u dzudzanya vhupo ha mushumoni kana mu.we mushumo wa thungo. 
Mutholi u .o .ivhadza nga  ha mawanwa na u dzhia maga kana vhukando u ya nga mawanwa awe. 
U NOTHA NGA MULANDU WA MUTAKALO U SI WAVHUDI NDI MINI? 
Musi vha si tsha kona u shuma lwa tshothe u ya nga zwiitisi zwi bvaho ha dokotela, vha nga vhofhololwa kana vha notha mushumoni kha Tshumelo ya Muvhuso vha tshi khou itiswa nga mutakalo wavho. 

IZWI ZWI TODANI? 
Munwe kha vhone na mutholi u fanela u sumbedza uri vha tea u notha zwi tshi khou itiswa nga mutakalo wavho u si wavhudi arali vha tshi khou vhona u nga a vha tsha kona u shuma lwa tshothe. 
Arali vho ita khumbelo ya livi ya vhulwadze ine ya nekedzwa vhane vha si tshe na livi yeneyo, thodisiso dza sumbedza uri vha nga si tsha kona u shuma lwa tshothe,  vha nga kha di shandukisa khumbelo ya livi ya vhulwadze ine ya nekedzwa vhane vha si tsha vha na livi yeneyo ya vha khumbelo ya u notha nga mulandu wa mutakalo u si wavhudi. 

VHULIFHINDULELI HAVHO NDI VHUFHIO? 
• 	
Vha do humbelwa u dadza fomo dza khumbelo dza u notha nga mulandu wa mutakalo u si wavhudi. 

• 	
U isa thanziela ya dokotela na vhunwe vhutanzi na mivhigo ya u tikedza ya dzilafho ine ya vha hone na manwe mafhungo na khumbelo. Kha vha sedze hafhu kha thanganedzo ya thanziela dza Dokotela. 

• 	
U tevhedza na u thonifha milanga ya dzinwe ndingo dza dokotela dzo dzudzanywaho dzo humbelwaho na u dzudzanywa nga Mulanguli wa Khombo dza Mutakalo wa Mutholi. 



MUTHOLI U NA VHU.IFHINDULELI VHUFHIO? 
Mutholi u do langula na u todisisa khumbelo yavho, a tshi khou thuswa nga Mulanguli wa Khombo dza Mutakalo, u ya nga ha PILIR. Vha nga kha di todiwa uri vha ite dzinwe ndingo sa tshipida tsha thodisiso u itela uri mutholi a kone u dzhia tsheo a na ndivho malugana na khonadzeo ya u notha nga mulandu wa mutakalo u si wavhudi, kana arali hu u sa tsha kona u shuma lwa tshothe, u ri a kone u dzhia tsheo a na ndivho kha, sa tsumbo, khonadzeo ya u shandukisa vhupo ha mushumoni kana munwe mushumo wa thungo. 
Mutholi u do vha divhadza nga mawanwa na u dzhia maga kana vhukando u ya nga mawanwa. 
THANGANEDZO YA THANZIELA YA DZILAFHO YA DOKOTELA! 
Malugana na livi ya vhulwadze yo doweleaho, thanziela ya dokotela yo bviswaho na u sainwa nga dokotela kana vhathu vho tendelwaho u ita dzindingo na u alafha vhalwadze nahone vho dinwalisaho na khoro dza phurofeshinala dzo thomiwaho nga Mulayo wa Phalamennde dzi do tanganedzwa 
• 	
Khoro ya Phurofesheni dza Mutakalo ya Afrika Tshipembe 

• 	
Khoro ya Phurofesheni dza Mutakalo dzo tanganywaho ya Afrika Tshipembe (The Allied Health Professions Council of South Africa) 

• 	
Khoro ya Vhuongi ya Afrika Tshipembe. 


Malugana na livi ya vhulwadze ine ya nekedzwa vhane vha si tshe na livi ya vhulwadze yo doweleaho mutholi u do tanganedza fhedzi thanziela dza dzilafho dza dokotela dzo bviswaho na u sainiwa nga madokotela o didwalisaho na Khoro ya Phurofesheni dza Mutakalo ya Afrika Tshipembe na vhathu vho tendelwaho lwa mulayo u ita dzindingo na u alafha vhalwadze. .hanziela dzenedzo, nga thendelo yavho, dzi tea u vha dzi tshi khou .alutshedza vhuvha na vhungafhani ha vhulwadze na mafuvhalo. 
.hanziela ya dokotela kana ya dzilafho i fanela u vha yo fara mafhungo a tevhelaho: 
• 	
Dzina, diresi na ndalukanyo dza dokotela. 

• 	
Dzina na mulwadze. 

• 	
Datumu na tshifhinga tsha ndingo. 

• 	
Uri naa dokotela u bvisa thanziela u ya nga zwe a wana nga tshifhinga tsha dzindingo, kana u ya nga mafhungo e a a wana kha mulwadze nahone yo thewaho kha vhulwanzi vhu tanganedzeaho ha zwa dzilafho. 

• 	
Thalutshedzo ya vhulwadze, tenda mulwadze a vha o netshedza thendelo ya u bvisela khagala mafhungo eneo. 

• 	
Uri mulwadze ho ngo tsha .iimisela u shuma kana a nga shuma mishumo i leluwaho. 

• 	
Tshifhinga tsha livi yo themendelwaho na u bviswa ha thanziela ya malwadze. 

• 	
Dzina la dokotela arali a tshi shumisa thanziela dza dzilafho dzine dza dzula dzo nwaliwa, maipfi ane a si kwame mulwadze a thuthiwe. 


Vha khou fhulufhedziswa uri mutholi, u ya nga pfanelo dza ndayotewa dza tshiphiri, Khoudu ya Vhu.ifari kha Milayo ya Tshumelo ya Muvhuso, 

u .o vhona uri tshifhinga tsho.he mafhungo malugana na nyimele ya mutakalo wa mushumi a a .honifhiwa na uri a vhe tshiphiri. U sa KHA VHA DZHIELE NZHELE! 

Mutholi a nga dzhiela ntha na u thoma thodisiso dza khumbelo yavho fhedzi musi vho rumela fomo yo dadziwaho zwavhudi na manwalo othe ane a todea. Izwi zwi katela na u vhuyelela ha dokotela uri a dadze kana a nwale muvhigo wo teaho une wa vha tshipida tsha fomo dza khumbelo. Fomo ya khumbelo i songo dadzwaho zwavhudi i nga ita uri vha si kone u wana livi ine ya nekedzwa vhathu vhane vha si tsha vha na livi ya vhulwadze yo doweleaho kana u notha nga mulandu wa mutakalo u si wavhudi. 
Arali vha– 
• 	
tshi doda tshifhinga tsha u ya u vhona dokotela, therapisiti, nz, malugana na mutakalo wavho; kana 

• 	
songo vha hone mushumoni tshipida tsha duvha nga mulandu wa vhulwadze kana fuvhalo; kana 

• 	
vho holefhala vha tshi doda u ya u lugisa tshithu tshine vha tshi shumisa nge vha holefhala, 


Mutholi u do vha tendela u fhidza malugana na zwenezwo. Mutholi u do rekhoda zwifhinga zwenezwo zwe vha zwi shumisa kana vha fhidza mushumoni u swikela zwi tshi ita duvha do fhelelaho. Duvha kana maduvha eneo a do thuswa kha livi yavho ya vhulwadze. 
Kha nyimele yeneyo vha do humbelwa uri vha dadze redzhisitara ya u sa vha hone mushumoni hu tshi itelwa uri hu vhe na rekhodo yazwo. 
Hu do dotea vhutanzi malugana na zwiwo zwenezwo. 
MA.WE MAFHUNGO VHA NGA A WANA KHA OFISI YAVHO YA HR/VHASHUMI. MA.WALO A PHO.ISI VHA NGA A WANA KHA WEBUSAITHI YA www.dpsa.gov.za 




