muthu ane a hwesa muhwelelwa mulandu u dovha a pfi mutshutshisi wa muvhuso kana mutshutshisi wa vhathu ndi dzangano .ine .a fara vhatshinyi khathihi na u sedza uri vhathu vha khou tevhedza milayo u wanulusa mbuno dzi no vhea zwithu khagala u hwesa na u sengisa mulandu muthu a ne a khou pomokwa u ri o pfuka mulayo madzhisitirata kana muha.uli ane a thetshelesa mulandu vha shuma na khothe u la.iswa ho teaho hu no tiwa nga muha.uli/ madzhisi.ira.a u thusa mutshinyi uri a dovhe a vhe a fhulufhedzeaho na thuso tshitshavhani muthu a no khwatisedza uri muthu a re kha phurobesheni u a difara a sa vha na nungo kana a zwi kon.i u vha .hupha 
﻿vhutshinyi kha muthu kana kha ndaka; muthu ane a kona u .alusea we a vhaiswa e e.he nahone zwo tou mu lumba zwo itwa nga muhwelelwa, hu si nga lushaka nga huswi u vhudzisa vhone mbudziso malugana na vhu.anzi havho 9
﻿nyanetshelo yo tou .walwaho kana ya mulomo ya zwe zwa bvelela, ine ya nga shumiswa khothe sa vhu.anzi u ana uri mafhungo magede ndi ngoho tshitatamennde tshi no khwa.hisedza uri tshigede tsho itea kana ndi ngoho u fha vhu.anzi khothe nothisi ya tshiofisi i no shumiswa kha u .ivhadza .hanzi uri dzi tea u .a khothe u .ea vhu.anzi 1
﻿muthu ane a shuma na mafhungo a sapoto khothe; vhatshutshisi vho.he ndi vhaofisiri  vha sapoto; vha.we vhahu vha nga kha .i twa vhaofisiri vha sapoto
﻿Thusedzo ya Tsireledzo ya Thanzi na tshumelo dzi no tutshelana nayo
﻿Lushaka lwa khothe
﻿Khothe ya Mulayotewa ndi yone khothe khulwane shangoni. Tsheo dzayo ndi ambadzifhele nahone a hu na i.we khothe ine ya nga zwi shandula.
﻿Khothe Khulwane ya Aphi.i ndi yone ambadzifhele kha mafhungo a aphi.i nga nn.a ha a no kwama mulayotewa. A hu na khothe dza fhasi na nthihi dzine dza nga hanedza zwe ya tshea.
﻿Khothe Kha.huli (ya N.ha)
﻿Khothe ya Dzingu
﻿Khothe ya Mbilo .hukhu - tsheo dza hone ndi ambadzifhele nahone a hu na aphi.i dzi no iswa kha khothe kha.huli.
﻿Bi.i ya Pfanelo Khothe Khulwane ya ndi mutevhe wa pfanelo na mbofhololo dza Aphi.i vhathu vho.he vha no dzula shangoni .ene.o, ndi yone khothe ya zwi tshipi.a tsha milayo ya shango .ene.o; ma.hakheni shangoni Afrika Tshipembe .i na Bi.i ya Pfanelo nga nga nn.a ha Khothe ngomu ha Mulayotewa washu ya Mulayotewa
﻿Zwine khothe ya shuma
﻿I shuma na milayo ya shango fhedzi. I khwa.hisedza uri Milayo ya Pha.amennde i tevhedza Mulayotewa - hu tshi katelwa na Bi.i ya Pfanelo.
﻿Aphi.i dza milandu yo.he ya vhutshinyi i no bva kha Khothe Kha.huli.
﻿Vhutshinyi ho kalulaho sa vhupondi, u tshipa na u lila u minula muvhuso (tirizini).
﻿Vhufhura vhuhulwane na ho dombelaho.
﻿Aphi.i na tsedzuluso zwi no bva khothe dza zwi.iriki na dza dzingu.
﻿Milandu minzhi nga nn.a ha lila u minula muvhuso.Milandu i sa dini na i si mihulwane.
﻿vhufhura Khothe ya Dzingu u fhura mu.we muthu hu khothe ine ya sengisa tshi shumiswa mazwifhi milandu yo kalulaho na vhumbulu, ha vho vha kana mihulwane kha na khuvhabvu/u vhaiswa ya khothe ya tshitiriki
﻿Maipfi a no shumiswa khothe
﻿Hu na maipfi manzhi ane a shumiswa khothe ane vha nga vha vha sa athu a pfa. Mutevhe wa ma.we a a no shumiseswa khoyu. Hu na ma.we e a swifhadza a dovha a .ewa .halutshedzo magumoni a masia.ari.
﻿Afidaviti- tshitatamende tsho tou .walwaho phan.a ha khomishinari wa muano tshine muiti watsho a ana u ri zwi re khatsho ndi mafhungo ngoho - tshi nga kha .i shumiswa sa vhu.anzi khothe
﻿Alibi - tsumbo ya u .anziela uri vho vha vhe hunwe fhethu vho musi vhutshinyi vhu tshi bvelela
﻿Aphi.i - u humbela khothe khulwane uri i shandule kha.hulo, tshigwevho kana tsheo ye ya itwa nga khothe ya fhasi
﻿Bodo ya Thuso ya Vhaimeleli - i .ea vhathu vha si na tshelede vhaimeleli na nyeletshedzo
﻿Bona fide - u ita tshithu vha na fulufhelo la u ri vha na pfanelo ya u tshi ita.
﻿Dokhethe ya mulandu - fai.i kana .i.walo .i no .walwa nga mapholisa musi vha tshi sedzulusa vhutshinyi
﻿Inthadikhithi - Ndaela ya Khothe i no tsireledza mu.we muthu kana i no kombetshedza mu.we muthu uri a ite tshi.we tshithu
﻿Khaidzo/u vhofhololwa nga khaidzo - u vhofhololwa hu si na bei.i, na u kaidziwa uri vha vhuye khothe nga .uvha .igede
﻿Khothe ya Sapoto - khothe i.we na i.we ya Madzhisi.ira.a ine ya dzhiwa i Khothe ya Sapoto i a kona u shuma na milandu ya sapoto
﻿Khothe ya Vhana - Khothe ya Madzhisi.ira.a ya tshipentshela i no tshea milandu i no kwama ndondolo ya vhana
﻿Khothe ya Vhana - khothe ya tshipentshela ha Madzhisi.ira.a hune muhwelelwa a vha .wana
﻿Khothe ya Vhutshinyi (dza tshi.iriki, ridzhini na kha.huli) - hune muhwelelwa a sengiselwa hone vhutshinyi
﻿Khumbulelo- u humbulela muthu zwithu zwi si zwone, zwo peamela lurumbu luthihi
﻿Lu siho mulayoni - u pfuka mulayo
﻿Lufhera lwa u khuthadza - lufhera lwa khamera
﻿Mawanwa - tsheo dzi o itwa nga khothe kana nga Khomishini ya .ho.isiso
﻿Mbingano (lu si lwa mulayo) - u dzala nothe hu songo vha na mbingano
﻿Muimeleli - dzina .a u angaredza .a muthu ane a vha na ndavhuko dza mulayo; .oyara
﻿Mukhuthadzi - muthu a no dzula na mukhakhelwa lufherani lu re dubo (lufherani lwa khamera) nn.a ha khothe a tshi thusa vhakhakhelwa uri vha pfesese mbudziso dzi no khou vhudziswa khothe
﻿Mulandu - mulandu wo pomokwaho muthu o itaho vhutshinyi
﻿Muofisiri wa ndugiselo dza khothe- u shuma kha dzi.we khothe u tikedza na u thusa .hanzi
﻿Mutshutshisi wa khothe - muthu ane a hwesa mulandu muhwelelwa .i.we upfi mutshutshisi kana mutshutshisi wa phabu.iki
﻿Mutshutshisi wa sapoto - mutshutshisi we a tiwa uri a shume fhedzi na zwa sapoto
﻿Mutshutshisi wa tshipentshela - muthu we a gudiswa u sengisa milandu migede, sa vhutshinyi ha vhudzekani
﻿Mutsireledzi wa phabu.iki (wa vhathu) - muofisiri o tholwaho nga muvhuso uri a ite .ho.isiso ya mbilahelo dza zwan.anguvhoni na zwi.we zwiito zwi siho mulayoni zwe zwa itwa nga vhaofisiri vha muvhuso na vhashumi vha muvhuso
﻿Muun.i- muthu ane a vha na maan.a a u alusa .wana arali a si na vhabebi
﻿Muvhili - muthu a no khou vhila zwithu lwa sivili
﻿Ndaela ya Khothe - ndaela ya tshiofisi i no bva kha muofisirimuha.uli i tshi vhudza muthu uri a ite mini kana i tshi mu thivhela u ita tshi.we tshithu
﻿Ndingo ya u .ikona - ndingo ine ya itwa hu u itela u vhona uri vhushai ha muthu ndi vhuhulu lune a tea u wana thuso ya vhaimeleli kana giranthi dza muvhuso naa.
﻿Oda.i ya khothe - u ita uri khothe hu vhe na vhudziki
﻿Phareidi ya u sumba mutshinyi- hune vha sumba hone muthu we a ita vhutshinyi musi a vhukati ha vha.we vhathu Phedzhuri- vhutshinyi ha u zwifha muthu o ita muano khothe kana u ita tshitatamennde tsha muano
﻿Phurobesheni - tshifhinga tshi no fhiwa vhathu uri vha sumbedze uri vha a kona u .ifara
﻿Rekhodo ya vhutshinyi- mutevhe wa vhutshinyi he vhone vha waniwa mulandu khaho; zwi .i vhidzwa upfi ndi milandu ya kale
﻿Rifomethiri - lushaka lwa tshipentshela lwa dzhele hu tshi itelwa vhatshinyi vha re vhana
﻿Risithi - bammbiri .a u sumbedza uri tshelede yo badeliwa kana .a u .o.a murahu zwithu zwe vha dzhielwa
﻿Samanisi - li.walo .ine .a khou vhidza muthu uri a .e khothe u senga nge a pfuka mulayo
﻿musi vha songo tea u vha na zwine vha amba ngauri mulandu a u athu vhiniwa hama ya .hanzi - muthu a re khothe dza Madzhisi.ira.a ane a .alutshedza .hanzi pfanelo dzavho kathihi na u mu badelela zwinamelwa arali zwo tea hama ya tshivhotshwa- muofisiri wa Khothe ya Madzhisi.ira.a ane a nga thusa nga u wana tshelede ya u badela bei.i kana faini hangano/u malana ha tshirema - u malana hu tshi shumiswa milayo ya mvelele dza tshirema hanzi ya muvhuso - .hanzi i no shumiswa nga mutshutshisi u khwa.hisa mulandu wa muhwelelwa
﻿Tho.uluso ya tsho .aho mufu - tsedzuluso ya u lingedza u vhona arali hu na muthu we a vhanga lufu lwa muthu we a si fe nga lwawe
﻿Thuso ya vhaimeleli - thuso i no bva muvhusoni ya muthu ane a si kone u hira .oyara
﻿Tsedzuluso - musi khothe ya n.ha i tshi sedzulusa tsheo dzo itwaho nga khothe kana maan.alanga a fhasi, u itela u vhona arali hu na tshi.we tshithu tshi songo itwaho nga ngona Tsengo- musi hu tshi .iswa khothe vhu.anzi ha vhutshinyi ha muhwelelwa a no khou hweswa mulandu wa vhukhakhi ho itwaho
﻿Tsengo ya tshiphirini - tsengo kana kheisi ine khothe hu si dzhene vha.aleli
﻿Tshigwevho tsho fhaiwaho - tshipi.a tsha tshigwevho tsha dzhele kana faini tshi a hukulwa kana u fhiriselwa phan.a
﻿Tshitatamennde tsha Vhupfi ha Vhakhakhelwa - ndi tshitatamende nga mulomo kana tsho tou .walwa tshi tshi bva kha vho khakhelwaho nga vhutshinyi; tshi nga kha .i .walwa nga vha mu.a kha nzulele ye ha vha na lufu, kana nga phurofeshina.a; .i nga vhalelwa khothe
﻿Tsumbo - vhu.anzi ho linganaho hune vha nga winisa mulandu
﻿U adzhena - u awela lwa tshifhinga nyana ha khothe u itela u nwa tie; kana u tshaisa
﻿U .ifashisa/pfanelo ya u tsireledzwa kha u .ifashisa - pfanelo ya u fhumula khathihi na u sa amba zwithu zwine zwa .o shumiswa kha u lwa navho khothe
﻿U nyadza Khothe - u sa tevhedza Ndaela ya Khothe kana u sumbedza u sa .honifha khothe
﻿U sa vha mulayoni - zwi lwaho na mulayo; u pfuka mulayo
﻿U shanda mafhungo - u amba zwithu zwi si zwone kana mazwifhi
﻿U tenda mulandu - u tenda uri vho ita vhutshinyi
﻿U vhuthedzela- mafhungo a no sumbedza uri ndi ngani muthu we a vhonwa mulandu a tshi tea u pfelwa vhu.ungu a .ewa tshigwevho tshi.uku tshi sa dini Vha.ivhi/.hanzi i re mu.ivhi - muthu ane a vha na n.ivho i songo .oweleaho ya tshi.we tshithu nahone a nga kha.i vhidziwa uri a .e a .ee vhu.anzi hu no kwama n.ivho yawe
﻿Vhukoni ha mulayo- maan.a a u kona u dzhiya kana u dzhielwa maga a mulayo
﻿Vhulamuli - u shumisa mu.we muthu kha u lamula vhathu vhavhili vha re na phambano
﻿Vhu.anzi ha phungo (mavharivhari) - zwe vha tou pfa zwi tshi ambiwa nga mu.we muthu
﻿Waranthi - .i.walo .i no bviswa nga muofisirimuha.uli kana tshi.we tshifhinga nga muofisiri wa mapholisa ane a vha .efuthenenthi kana n.ha .ine .a .ea thendelo ya u ita zwithu zwi ngaho sa u fara, u setsha na u shakulisa vhathu
﻿Zwi no khou pomokiwa - musi zwe zwa hweleliwa zwi sa athu sumbedziwa uri ndi zwone khothe
﻿Bodo ya Thuso ya Vhaimeleli
﻿I .ea vhathu vha si na tshelede vhaimeleli na nyeletshedzo Lutingo: 086 1053 425/011 877 2000
﻿Nomboro dza Shishi
﻿Nomboro ya thuso ya vhafumakadzi vhe vha gigidwa na u itelwa tshi.uhu Lutingo: 0800 150 150
﻿Senthara dza Mbavhalelo dza Thuthuzela
